Elektrik Aboneliğinde Muarazanın Giderilmesi: Önceki Abone Borcu ve İmar Kanunu Geçici 11. Madde

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/393 E., 2022/1586 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesi
SAYISI : 2017/131 E., 2020/195 K.

Taraflar arasındaki muarazanın giderilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı … EPSAŞ yönünden kabulüne, davalı … EDAŞ yönünden reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılardan Dicle EPSAŞ vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan Dicle EPSAŞ vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin elektrik aboneliği yapılması için davalı … EPSAŞ’a başvurduğunu, davalının taşınmazı kiralamış olduğu dönemlere ilişkin borç bulunması nedeniyle abone sözleşmesi yapmadığını ve muaraza çıkardığını ileri sürerek, muarazanın önlenmesi ve elektrik abone sözleşmesinin yapılmasını talep etmiş, 10.11.2017 havale tarihli dilekçesi ile davasını davalı … EPSAŞ’a yöneltmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı … EDAŞ vekili; müvekkili ile Dicle EPSAŞ’ın iki farklı tüzel kişiliği olduğunu abonelikten kaynaklanan bütün işlemlere ilişkin husumetlerin Dicle EPSAŞ’a yöneltilmesi gerektiğini, davalı şirketin dağıtım şirketi olup söz konusu fatura borçlarının tahakkuk ve tahsilinin Dicle EPSAŞ tarafından yapılmakta olduğunu dolayısıyla fatura dönem tahakkuklarına ilişkin talep ve iddiaların ancak Dicle EPSAŞ’a husumet yöneltilerek talep edilebileceğini belirterek, davanın husumet yokluğundan reddini istemiştir.


2. Davalı … EPSAŞ vekili; davanın ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davacı abonelik sözleşmesinin tarafı olmadığından davada taraf ve dava ehliyetinin bulunmadığını, davacı tarafa kesilmiş herhangi bir borç veya cezanın söz konusu olmadığını, davanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu savunarak reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; abonelik tesisi talep edilen 05044575 ve 05053160 nolu elektrik tesisatlarının bulunduğu davacıya ait binanın 3, 4, 5. katlarının dosyası tefrik edilen davalı ……….,Eğt. Yayın Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.ne kiralandığı, her ne kadar davalı şirketler tarafından muvazaa iddiası ile abonelik tesisinden kaçınılmış ve borç nedeniyle elektrik enerjisi kesilmiş ise de; kiracı sıfatıyla kullanıcı ……., Eğitim San. ve Tic. A.Ş.nin elektrik borcundan sorumlu olduğu hususunda tereddüt bulunmadığı, davacı ile ………,Eğitim San. ve Tic. A.Ş. arasında muvazaalı işlemler olmadığının aralarındaki kira sözleşmesi, Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabı, Şanlıurfa 1. İcra hukuk Mahkemesinin 2014/644 E. sayılı kiralananın tahliyesi ve kira bedelinin ödenmesi talepli icra takip dosyaları ile anlaşılmış olduğu gerekçesiyle; davacı vekilinin 06.04.2018 tarihli ıslah ve talep açıklama dilekçesi doğrultusunda davalı … EDAŞ’a karşı açılan davanın husumet nedeniyle reddine, borçsuz yeni abonelik tesisi talebinin kabulü ile 05044575 ve 05053160 nolu tesisatlar yönünden önceki abonelerin borcundan sorumlu olmaksızın davacı şirket adına yeni abonelikler tesisine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Dicle EPSAŞ vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu 05053160 ve 5044575 tesisat numaralı aboneliklerin ticarethane aboneliği olup söz konusu uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, toplamda 32.135,65 TL elektrik fatura borcunun ödenmediğini, borçtan kurtulmak amacıyla yapılan abonelik devir talebinin kanuna karşı hile oluşturduğunu, vergi dairesine yazılan müzekkereye verilen cevapta arşiv araştırması sonucunda dairelerine ………, Eğitim Yayın Turizm San. A.Ş. ve………,adına 2012-2015 yıllarına ait verilen herhangi bir kira beyannamesinin bulunmadığının bildirildiğini, kira akdinin mutlaka vergi dairesine bildirilmesinin ve kira bedelinin belirtilen usullere uygun bir şekilde banka yoluyla ödendiğinin davacı tarafça ispatlanması gerektiğini, kolluk araştırması yapılarak son 10 yıldır taşınmazın kimler tarafından kullanıldığının ve davacı ile mevcut abone arasında herhangi bir iş ortaklığının – organik bağın olup olmadığının araştırılmadığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı şirket ile ……….,Eğitim San. ve Tic. A.Ş. arasında muvazaalı işlemler olmadığının taraflar arasındaki kira sözleşmesi, Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevabı, Şanlıurfa 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2014/644 E. sayılı kiralananın tahliyesi ve kira bedelinin ödenmesi talepli icra takip dosyaları ile anlaşıldığı davacı vekilinin 06.04.2018 tarihli ıslah dilekçesi doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Dicle EPSAŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrar ederek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, önceki abonenin borcu nedeniyle yeni abonelik tesis edilmemesi suretiyle yaratılan muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Dava tarihinde yürürlükte olan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Perakende Satış Sözleşmesi” başlıklı ikinci bölümünü 5 inci ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme
Temyizen incelenen kararda; belirtilen gerekçeye, taşınmazın maliki olan davacının yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca önceki abone olan kiracının borcundan sorumlu tutulamayacak olmasına, davalının önceki abone ile davacı arasında varlığını iddia ettiği muvazaa olgusunu ispat edememesine ve İlk Derece Mahkemesince davaya ticaret mahkemesi sıfatıyla bakıldığının anlaşılmasına göre, davalının temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 13/11/2025
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul İli, Silivri İlçesi Cumhuriyet Mahallesi … Piknik Alanı Yanında bulunan eski …ada, 1 parsel, yeni … ada 1 parsel arsanın 1/2 hissesini 29/01/2003 tarihinde …’dan satın aldığını, aynı gayrimenkulün diğer yarısını da …’dan Silivri Sulh Hukuk Mahkemesi’nin izale-i şüyu nedeniyle 10/04/2015 tarihinde aldığını, müvekkilinin gayrimenkulü aldığında arazinin içinde … isimli bir şahsın arazinin piknik alanına bitişik ucunda piknikçilere mangal ve su satarak oradaki eski yapılı 50 m2’lik yapıda yaşadığını, bu alanı işgal ettiğini ve yapıda elektriğin de bağlı olduğunu, arazinin diğer tüm bölümlerinin boş olup, iki adet su kuyusunun bulunduğunu, işgalciyi gayrimenkulden çıkartamadığını, müvekkilinin işgalci …’i çıkartmak için dava açmaya hazırlanırken 202l-2022 yılları içinde öldüğünü ve yerine başka işgalcilerin yerleştiğini ve elektrik abonmanlığının … üzerine olduğunu tespit ettiğini, müvekkilinin bilgisi haricinde taşınmazdaki iki adet kuyudan su sattıklarını, tanker başına 600,00 TL alarak gelir elde ettiklerini, müvekkilinin 02.01.2024 yılında ilgili bölgede 25.245.000m2 alanda Jeotermal Kaynaklar ve Mineralli Sular Ruhsatı aldığını, bu tarihten önce işgalci borçlu …’un burayı terk ettiğini, müvekkilinin söz konusu yerde 21.03.2025 tarihinde sondaj çalışmasına başladığını, herhangi bir aboneliği olmadığını, 4 defa abone olmak için başvuru yaptığını, davalı şirketin kendisine önceki borçluların borçlarını ödemesi gerektiğini belirterek abonelik yapmadığını beyanla HMK m.389/1 uyarınca dava süresince tedbiren elektrik aboneliği tesis edilmesine (abonelik sözleşmesi düzenlenmesine) ve geçici olarak elektrik verilmesine; kaçak kullanımlarda tutanak tutulmasını ve tutanakta imzası olan şahıslardan talep edilebileceğinden müvekkilinin borçlu olmadığını tespitine;Müvekkili adına abonelik tesis edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İlk derece mahkemesi tarafından; ” davacının ticari faaliyetini sürdürmek için elektriğin olmazsa olmaz koşul olduğu, davacının tahakkuk ettirilen borçları kabul etmediği, bu durumun yargılama neticesinde netleşeceği, yargılama süresince davacının ticari işletmesine elektrik verilmesi yönünde hukuki menfaatinin bulunduğu kanaatine varılmış olup, (Emsal karar: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin 3. Hukuk Dairesi’nin 2021/639 esas, 2021/813 karar sayılı kararı) bu hali ile talebin HMK’nın 389 vd. maddeleri gereğince yerinde görüldüğü anlaşılmakla; 50.000 TL teminat karşılığında dava sonuçlanıncaya kadar davacının abonelik tesis edilmesi talebinin kabulü ile, davacıya elektrik aboneliği tesisine ve tedbiren elektriğin kesilmemesi yönünde aşağıdaki şekilde ihtiyati tedbir kararı vermek gerekmiştir.” gerekçeleriyle1-Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin KABULÜ İLE,Talebe konu İstanbul İli, Silivri İlçesi Cumhuriyet Mahallesi Doktor Kozanoğlu Cd. Muratçeşme Piknik Alanı Yanında bulunan eski …ada, 1 parsel, yeni … ada 1 parsel arsada elektriğin ihtiyaç olduğu gözetilerek telafisi imkansız zararlar oluşmaması için şimdilik takdiren 50.000 TL teminat karşılığında dava sonuçlanıncaya kadar davacının abonelik tesis edilmesi talebinin kabulü ile, davacıya ELEKTRİK ABONELİĞİ TESİSİNE, 2-İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından 50.000 TL nakdi teminat veya muteber bir bankanın aynı miktarda kesin ve süresiz teminat mektubu ibraz edildiğinde, kararın İstanbul Nöbetçi İcra Müdürlüğü tarafından İNFAZINA,3-Mahkememiz iş bu ihtiyati tedbir kararının, teminat bedeli yatırıldığında aleyhine tedbir istenen … Perakende Satış A.Ş.’ye gönderilmesine, karar verilmiştir. Karara itiraz üzerine duruşmalı olarak yapılan inceleme sonunda 18.09.2025 tarihli karar ile ” uyuşmazlık konusu konusu alacağın varlık ve miktarının tespitinin yargılamayı gerektirdiği, kaçak elektrik kullanımından kaynaklanan tutanağa dayalı olarak tanzim edilen faturalardan dolayı davacının sorumlu olup olmadığının yargılamayı gerektirdiği ve söz konusu yere elektrik verilmemesinin ticari hayatın devamlılığına olumsuz etki edeceği göz önünde bulundurularak tedbirin ölçülük ilkesi kapsamında alınan bir önlem olduğu ve alınan teminat miktarının yeterli olduğu gerekçeleriyle itirazın reddine karar verilmiştir.Karara karşı davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Davalı vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; davacı tarafça dava dilekçesinde ileri sürülen hususların gerçeği yansıtmadığını, abonelik sözleşmesi yapılabilmesi için gerekli bilgi ve belgelerin davacı tarafça müvekkili şirkete ibraz edilmediğini, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için kanunda aranan şartların somut olayda bulunmadığını, uyuşmazlığın esasını halleder şekilde tedbir kararı verilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir. Dava, muarazanın giderilmesi, elektriğin kesilmemesi ve abonelik sözleşmesi akdedilmesi yönünden ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.HMK 389/1 maddesine göre “mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.” düzenlemesi mevcuttur.Somut olayda, davacının dava konusu işyerinin bulunduğunu bildirdiği yerde elektrik aboneliğinin kurulması ve davalının yarattığı muarazanın giderilmesini talep ettiği,davacının abonelik şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti yapılarak muarazanın giderilmesi hakkında bir karar verilmesinin söz konusu olacağı, bu sırada yargılama aşamasında davacının elektriğinin kesilmesi halinde mekanın işyeri olması gözetildiğinde ciddi zararlar doğacağı bunun yanında elektriğin geçici olarak bağlanması halinde bu elektrik bedelinin davalı tarafça tahsilinin yapılmasının mümkün olduğu,davanın reddi halinde geçici elektrik bağlanmasının davacı yönünden bir kazanılmış hak teşkil oluşmayacağı değerlendirildiğinde, mahkemece HMK’nın 389. maddesindeki koşullar gerçekleştiğinden davacının elektriğin kesilmemesine dair ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesinde aykırılık görülmemiştir. Dava konusunun parayla ölçülebilme olanağı olmadığından şimdilik 50.000,00 TL teminat karşılığında davacının çalıştığı belirtilen dava konusu yerde dava sonuna dek kullanım elektrik bedeli davalı tarafça tahakkuk ve tahsil edilecek şekilde elektrik verilmesinin sağlanması gerektiğinden,mahkemece takdir olunan teminat miktarının süresinde yatırıldığı,ayrıca yeterli ve somut olaya uygun olduğu değerlendirilmiştir.Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değerlendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden, davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine,Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden üzerinde bırakılmasına,İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-f maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 13/11/2025

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : ANTALYA 3. TÜKETİCİ MAHKEMESİ
TARİHİ : 15/10/2014
NUMARASI : 2014/1159-2014/926

Taraflar arasındaki abonelik tesisi, muarazanın önlenmesi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle; daha önceden belirlenen, 30.06.2015 tarihli duruşma günü için yapılan tebligat üzerine; temyiz eden davalı vekili Av. H.. B.. geldi. Karşı taraf davacı adına gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00’e bırakılması uygun görüldüğünden, belli saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının elektrik aboneliği yapılması için davalı şirkete başvurduğunu, davalının abone sözleşmesi yapmadığını, davacının dava dışı belediye ile su abone sözleşmesi yapılmasına rağmen, davalı şirket tarafından elektrik abone sözleşmesi için muaraza çıkarıldığını belirterek, muarazanın önlenmesi ve elektrik abone sözleşmesinin yapılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili cevabında; davacının meskeninin bulunduğu taşınmazın Hazine’ye ait olduğunu, yapı kullanım izin belgesi olmadığını, yapı denetim kurul raporu bulunmadığını, bu durumda abonelik verilmesinin tehlikeli olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece; davanın kabulü ile 12.10.2004 tarihinden önce yapılan yapılarda iskan ruhsatının aranmayacağından bahisle davacının evine elektrik aboneliğinin tesisine, muarazanın bu şekilde giderilmesine karar verilmiş, hükmü davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava konusu taşınmazın tapu kaydının Hazine adına kayıtlı olduğu ve davacının ecrimisil ödediği anlaşılmaktadır.
Mahallinde yapılan keşif sonucunda alınan bilirkişi raporuna göre, davacının gecekondu tarzında bulunan evinin Hazine’ye ait arazide yapıldığı, kaçak ve ruhsatsız olduğu açıklanmıştır.
Dava konusu binanın iskan izninin henüz alınmadığı dosya içeriği ile sabittir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 30 ve 31. maddeleri hükmüne göre, yapı kullanma izin belgesi bulunmayan yerlerde abonelik tesisi mümkün değildir. Ne var ki; davadan önce yürürlüğe girmiş bulunan 26.7.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanıp yürürlüğe giren 5784 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 25.maddesinde 3194 Sayılı İmar Kanunu’na eklenen Ek Geçici 11. madde, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kanalizasyon kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara yol, su, elektrik, telefon vb.gibi altyapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar geçici abonelik yapılabilir, bu halde elektrik ve su bağlanması abone için kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 12.10.2004 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanamaz” hükmü getirilmiştir.
Bu durumda, mahkemece; davacıya ait evin 12.10.2004 tarihinden önce yapılıp yapılmadığının ilgili kurumlardan sorularak ve davacıdan delilleri varsa ibraz edilmesi istenerek, gerekirse tanık dinlenerek veya keşif yapılarak tespit edilmelidir. Eğer yapının 12.10.2004 tarihinden önce yapılmış olduğunun tespit edilmesi halinde şimdiki gibi abonelik sözleşmesi yapılmasına ilişkin karar verilmeli, aksi halde 12.10.2004 tarihinden sonra yapıldığı anlaşılırsa yukarıda açıklanan 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili hükümleri gereğince koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davalı taraf için duruşma tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre takdir edilen 1.100 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalı tarafa verilmesine ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 30.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.