Elektrik dağıtım şirketleri tarafından düzenlenen “Kaçak Elektrik Tahakkuku” ve “Kaçak Tahakkuk Bedeli”, aboneler için hem yüksek maliyetli hem de haksız bir süreç doğurabilmektedir. Hukuka aykırı şekilde düzenlenen kaçak zaptı ve buna bağlı faturalandırmalara karşı, borçlu olmadığınızın tespiti veya ödediğiniz bedelin iadesi için yasal yollar mevcuttur.
İçindekiler
A-Kaçak Elektrik Kullanımı İddiası ile Menfi Tespit Davası (Borçlu Olmadığının Tespiti)
Henüz ödeme yapılmamış ancak dağıtım şirketi tarafından “kaçak kullanım” iddiasıyla fatura düzenlenmiş durumlarda açılan dava türüdür.
Menfi tespit davası, HMK m. 106 uyarınca bir hukuki ilişkinin ya da alacak hakkının mevcut olmadığının tespiti amacıyla açılan davadır. Kaçak elektrik bağlamında;
- Abonenin kaçak elektrik kullanmadığının,
- Tahakkuk ettirilen fatura bedelinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunun
tespiti için açılmaktadır.
Abone, tahakkuk ettirilen kaçak elektrik faturasını henüz ödemeden önce bu davayı ikame eder. Abone hakkında icra takibi başlatıldıysa, başlatılan icra takibi ilamsız icra takibi olduğundan, itiraz üzerine icra takibi durmaktadır.
İspat yükü: Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davacıda (abonede) değil, kaçak elektrik iddiasını ileri süren davada davalı konumundaki dağıtım şirketindedir. Dağıtım şirketi, abonenin kaçak elektrik kullandığını kanıtlamakla birlikte kaçak elektrik kullanım faturasının EPDK yönetmeliklerine uygun hesaplandığını ispat külfeti altındadır.
Amacı: Abonenin, kendisine izafe edilen kaçak elektrik bedelini aslında borçlu olmadığının mahkemece hüküm altına alınmasıdır.
Enerji Kesintisini Önleme: Dava açılırken talep edilecek “İhtiyati Tedbir” kararı ile, yargılama süresince elektriğin kesilmesi engellenebilir.
İspat Yükü: Dağıtım şirketinin düzenlediği tutanak her zaman mutlak doğru kabul edilmez. Sayacın teknik durumu, kullanım alışkanlıkları ve bilirkişi incelemesi ile haksız tahakkuk iptal edilebilir.
B-Kaçak Elektrik Kullanımı İddiasında İstirdat Davası (Ödenen Bedelin Geri Alınması)
Tahakkuk eden borcun hukuken geçersiz ya da miktarının hatalı olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. Eğer kaçak elektrik bedeli, icra tehdidi altında veya elektrik kesintisini önlemek amacıyla “ihtirazi kayıtla” ya da doğrudan ödenmişse, bu bedelin geri alınması için açılan davadır.
İstirdat davası ise abonenin kaçak elektrik faturasını zorla ya da ihtirazi kayıtla ödemiş olması hâlinde, ödediği miktarın geri alınması amacıyla açılmaktadır. HMK m. 72 kapsamında değerlendirilen bu dava türünde;
Ödemenin zorunluluk sonucu (elektriğin kesilmesi tehdidiyle veya icra baskısı altında) yapıldığının ispatlanması,
Zamanaşımı: Ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde bu davanın açılması gerekmektedir.
Geri Alım Şartı: Davacı, ödemek zorunda kaldığı bu bedelin hukuki bir dayanağı olmadığını (gerçekte kaçak elektrik kullanmadığını) ispat ederek paranın faiziyle iadesini talep eder.
C-Her İki Dava Türünde Ortak Hususlar
- Her iki dava türünde de bilirkişi incelemesi yaptırılması kaçınılmazdır.
- Dağıtım şirketinin kaçak elektrik tespitine ilişkin tutanakları, teknik belgeler ve ölçüm kayıtları mahkemeye delil olarak sunulmalıdır.
D- Kaçak Elektrik Kullanımı Kaynaklı Olarak Açılan Menfi Tespit ve İstirdat Davaları Arabuluculuğa Tabi Midir?
1. Davaların Değerlendirilmesi
Kaçak elektrik faturasına itiraz niteliğindeki menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.
Arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşamazsa tutanak düzenlenerek dava açma hakkı doğmaktadır. Arabuluculuk tutanağının mahkeme dosyasına sunulmaması hâlinde mahkeme tarafından; arabuluculuk tutanağının sunulması için davacı tarafa kesin süre verilir, kesin süre içinde arabuluculuk tutanağı sunulmazsa dava usulden reddedilir.
2. İhtiyati Tedbir Talebi Açısından Değerlendirilmesi
İhtiyati tedbir talebi, acil niteliği itibarıyla arabuluculuk şartına tabi değildir. Değişik iş dosyası üzerinden yapılan tedbir talebi, arabuluculuk süreci beklenmeksizin doğrudan mahkemeye sunulabilir. Ancak devamında açılacak asıl dava için arabuluculuk şartının yerine getirilmesi gerektiği gözetilmelidir.
E- Kaçak Elektrik Kullanımı Kaynaklı Olarak Açılacak Davalarda Görevli Mahkeme Hangisidir?
Görevli mahkeme, uyuşmazlığın taraflarına ve niteliğine göre belirlenmektedir. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.42’de kaçak elektrik enerjisi tüketim hallerinin neler olduğu sıralanmıştır. Yönetmelikte sayılan kaçak elektrik tüketim hallerinin görevli mahkemeyi tayin etme noktasındaki önemi kaçak elektrik kullanımının abonelik sözleşmesi mevcutken ya da abonelik sözleşmesi yokken yapılması durumlarıdır.
Genel olarak abonelik sözleşmesi mevcutken kaçak elektrik kullanımı iddiası hasıl olduysa görevli mahkeme abonenin sıfatına göre tüketici mahkemesi (mesken aboneleri) ya da ticaret mahkemesi (tacir sayılanlar ve şirketler için) olacaktır.
Abonelik sözleşmesi olmaksızın yapıldığı iddia edilen kaçak elektrik kullanımından doğan davalarda görevli mahkeme genel mahkeme olan asliye hukuk mahkemesidir.
F-Neden Bir Avukatla Çalışmalısınız?
Kaçak elektrik uyuşmazlıkları, genel hukuk bilgisinin yanı sıra Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) mevzuatına ve teknik ayrıntılara hakimiyet gerektirir.
Yönetmelik Denetimi: Tahakkukun, “Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği”ne uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesi.
Bilirkişi Süreci: Dosyaya atanan elektrik mühendisi bilirkişilerin raporlarına karşı teknik itirazların sunulması.
Hukuki Strateji: Tutanaktaki usul hatalarının (imza eksikliği, sayaç muayene raporu yokluğu vb.) lehine kullanılması.
Önemli Not: Kaçak elektrik kullanımı iddiası sadece hukuki (tazminat) değil, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında “Karşılıksız Yararlanma” suçu ile cezai bir süreci de beraberinde getirebilir. Bu nedenle sürecin en başından itibaren profesyonel bir hukuki destek almak hayati önem taşır.
Kaçak elektrik ve enerji hukuku alanındaki yazılarımız için https://sinankarabacak.com/hukuki-makaleler/ ziyaret edin.
İstanbul / Bağcılar ilçesinde yer alan Avukat Sinan Karabacak Hukuk Bürosu dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
Av. Sinan Karabacak /+90 (535) 671 88 95
Yasal Uyarı: Bu makale, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.
Bir Yorum