Evliliğin geçerliliği bazı durumlarda Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen mutlak butlan sebepleri nedeniyle tartışmalı hale gelebilir. Özellikle evlenme sırasında taraflardan birinin ayırt etme gücünden yoksun olması gibi ağır hukuki sakatlıklar, evliliğin iptaline yol açabilir.
Ancak uygulamada sıkça sorulan önemli bir soru bulunmaktadır: Eşlerden biri öldükten sonra evliliğin mutlak butlanla batıl olduğu iddiasıyla dava açılabilir mi? Bu sorunun cevabı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2020/2414 E. – 2020/3389 K. kararı ile açık biçimde ortaya konmuştur.
Mutlak Butlan Nedir?
Mutlak butlan, evliliğin kurulması sırasında bulunan ağır ve kamu düzenini ilgilendiren hukuka aykırılıklar nedeniyle evliliğin geçersiz sayılmasıdır.
Türk Medeni Kanunu’nun 145. maddesinde mutlak butlan sebepleri düzenlenmiştir. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Eşlerden birinin evlenme sırasında ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olması
- Taraflardan birinin evli olması
- Yasak hısımlık bulunması
- Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı
Bu gibi durumlarda evlilik, mahkeme kararıyla iptal edilebilir.
Mutlak Butlan Davasını Kimler Açabilir?
Mutlak butlan davası, diğer evliliğin iptali davalarından farklı olarak yalnızca eşlere tanınmış bir hak değildir. Bu davayı; eşler, cumhuriyet savcısı ve menfaati bulunan kişiler açabilir. Bu yönüyle mutlak butlan davaları kamu düzeniyle yakından ilişkilidir.
Ölüm Halinde Evliliğin İptali Davası Açılabilir mi?
Uygulamada en çok tartışılan konulardan biri, eşlerden birinin ölmesi durumunda evliliğin iptali davasının açılıp açılamayacağıdır. Bazı mahkemeler, evlilik ölümle sona erdiği için davanın konusuz kaldığını kabul edebilmektedir. Ancak Yargıtay bu konuda farklı bir yaklaşım benimsemiştir. Bu konu Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2020/2414 E. – 2020/3389 K. kararı ile açık biçimde değerlendirilmiştir.
Yargıtay Kararına Konu Olayın Özeti
Somut olayda davacı taraf; 18.04.2012 tarihinde yapılan evliliğin eşlerden birinin evlilik sırasında sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması nedeniyle mutlak butlanla batıl olduğunun tespitini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.
Ancak istinaf incelemesi yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi, eşlerden birinin ölmesi nedeniyle evliliğin ölümle sona erdiğini bu nedenle evliliğin iptali hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Dosyayı inceleyen Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesinin kararını bozmuştur.
Yargıtay’a göre:
- Mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptali davaları kamu düzeniyle ilgilidir.
- Bu nedenle evliliğin ölümle sona ermiş olması davayı konusuz bırakmaz.
- İlgililer her zaman evliliğin mutlak butlanla sakat olduğunun tespitini isteyebilir.
Dolayısıyla mahkemenin yapması gereken:
- Yargılamaya devam etmek
- Evliliğin mutlak butlanla sakat olup olmadığını incelemek
- Eğer butlan varsa sağ kalan eşin iyi niyetli olup olmadığını değerlendirmek
şeklindedir.
Sağ Kalan Eşin İyi Niyeti Neden Önemlidir?
Türk Medeni Kanunu’nun 159. maddesi gereğince, evlenme sırasında iyi niyetli olan eşin kazanılmış kişisel durumu korunabilir. Bu durum özellikle; miras hakları, soyadı, mal rejimi sonuçları ve kişisel statü konularında önem kazanmaktadır. Dolayısıyla evliliğin mutlak butlanla sakat olduğunun tespiti sonrasında mahkeme ayrıca iyi niyet değerlendirmesi yapmalıdır.
Yargıtay Kararının Önemi
Bu karar uygulama açısından önemli bir ilke ortaya koymaktadır. Eşlerden birinin ölmesi, mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptali davasını ortadan kaldırmaz. Başka bir ifadeyle; ölüm davayı konusuz bırakmaz ve mahkeme butlan olup olmadığını incelemek zorundadır. Bu yaklaşım özellikle miras hukuku uyuşmazlıklarında büyük önem taşımaktadır.
Genel Olarak Sonuç
Mutlak butlan, evliliğin temel şartlarının ağır şekilde ihlal edildiği durumlarda gündeme gelen bir hukuki kurumdur. Bu tür evliliklerin hukuki sonuçlarının belirlenmesi, kamu düzeni açısından önem taşımaktadır.
Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2020/2414 E. – 2020/3389 K. kararı, eşlerden birinin ölmesi halinde dahi evliliğin mutlak butlanla sakat olduğunun tespitinin istenebileceğini açıkça ortaya koymuştur. https://karararama.yargitay.gov.tr/#
Bu nedenle ölüm gerçekleşmiş olsa bile, mutlak butlan iddiasına dayanan davalar incelenmeye devam edilmeli ve evliliğin hukuki durumu mahkeme tarafından belirlenmelidir.
İstanbul / Bağcılar bölgesinde yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Diğer makaleler için https://sinankarabacak.com/hukuki-makaleler/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95
