İçindekiler
Giriş
Türk Ceza Kanunu’nda insan hayatına yönelik en ağır suç tipi olarak düzenlenen kasten öldürme suçu, yalnızca icrai davranışlarla değil, belirli şartların varlığı halinde ihmali davranışlarla da işlenebilmektedir. Bu bağlamda TCK m. 83, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesini düzenleyerek klasik icrai davranış ile öldürme suçundan ayrılan özel bir görünüm ortaya koymaktadır.
Öte yandan uygulamada en çok tartışma yaratan hususlardan biri; somut olayın olası kastla öldürme mi, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi mi yoksa bilinçli taksirle öldürme mi olduğu noktasında toplanmaktadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/265 E. – 2022/503 K. sayılı kararı, bu ayrımın somut bir olay üzerinden nasıl yapılması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
I. TCK m. 83: Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi
1. Suçun Tanımı ve Unsurları
TCK m. 83’e göre, bir kişinin yükümlü olduğu icrai davranışı gerçekleştirmemesi sonucu ölüm meydana gelirse ve bu ihmal icrai davranışa eşdeğer ise fail sorumlu tutulur.
Ceza Genel Kurulu kararında bu husus şu şekilde açıklanmıştır. “…İhmali davranışla sebebiyet verilen ölüm neticesinden dolayı sorumlu tutulabilmek için bu hususta hukukî bir yükümlülüğün varlığı gereklidir….”
2. Yükümlülüğün Kaynağı
İhmali davranışla öldürmeden söz edebilmek için failin kanundan (örneğin ebeveynlik), sözleşmeden (bakıcı) ya da önceki tehlikeli davranıştan doğan bir koruma ve gözetim yükümlülüğü bulunmalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/265 E. – 2022/503 K. sayılı kararına konu olayda sanığın annesine karşı yükümlülüğü bulunduğu açıkça kabul edilmiştir.
“…Sanığın… annesine bakmakla yükümlü olduğu… yükümlülüğün kanundan kaynaklandığı…” şeklindeki ifade ile çocukların ana ve babalarına kanunen bakmakla yükümlü olduğu hususu belirtilmiştir.
II. Kasten Öldürme (TCK m. 81) ve Kast Türleri
1. Doğrudan Kast: Failin sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir.
2. Olası Kast: Ceza Genel Kurulu, olası kastı “Fail… neticenin meydana gelmesini kabullenmekte ve ‘olursa olsun’ düşüncesi ile göze almaktadır.” Şeklinde tanımlamıştır. Burada önemli olan hususlar neticenin öngörülmesi ve buna rağmen kabullenilmesidir.
III. Bilinçli Taksirle Öldürme
Bilinçli taksirde fail tarafından neticeyi öngörülür; ancak neticenin gerçekleşmeyeceğine güvenir. Bu yönüyle olası kasttan ayrılır. Olası kastta kabullenme, bilinçli taksirde ise “olmaz” beklentisi vardır.
IV. Ceza Genel Kurulu Kararına Konu Somut Olay
Somut olayda sanık, bakıma muhtaç annesini gece saatlerinde ıssız bir alana bırakmış ve olay şu şekilde gerçekleşmiştir. Sanık“…Annesini taş ocaklarının bulunduğu yere ‘ölmesi için’ yalnız başına bırakıp evine gittiğini…” belirtmiştir. Sonrasında maktulün cesedi baraj gölünde bulunmuştur ve ölüm nedeni “suda boğulma” olarak tespit edilmiştir.
V. Hukuki Nitelendirme Tartışması
Somut olayda Yerel Mahkeme olayı Taksirle öldürme olarak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TCK m. 83 (ihmali davranışla öldürme) olarak ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu (çoğunluk ile) olayı olası kastla öldürme olarak nitelendirmiştir.
VI. Ceza Genel Kurulu’nun Değerlendirmesi
Ceza Genel Kurulu, olayda olası kastın bulunduğunu “…Gece saatlerinde ıssız bir yere bırakılması neticesinde ölüm sonucunun muhtemel bulunduğu, sanığın bu durumu öngörebilecek halde olmasına rağmen muhtemel sonucu kabullenmesi…” şeklindeki gerekçe ile kabul etmiştir.
VII. Karşı Oy ve İhmali Davranış Görüşü
Başsavcılık ve bazı üyeler ise “…Sanığın öldürmeye yönelik icrai davranışı bizzat gerçekleştirmemesi nedeniyle kasten öldürme olarak değerlendirilemez TCK’nın 83. maddesi kapsamında değerlendirilmelidir…” şeklinde görüş bildirmiştir.
VIII. Değerlendirme ve Sonuç
Ceza Genel Kurulu kararı, TCk m.83 bağlamında şu sonuçları ortaya koymaktadır:
- İhmali davranış ile icrai davranış ayrımı, sadece hareketin türüne göre değil, failin neticeyle kurduğu ilişkiye göre yapılmalıdır.
- Bir kişiyi ölüm tehlikesi bulunan bir ortama bırakmak, bazı durumlarda icrai davranış olarak değerlendirilebilir.
- Olası kast ile bilinçli taksir ayrımında, failin neticeyi kabullenip kabullenmediği belirleyicidir.
- TCK m. 83 uygulaması için mutlaka neticeyi önleme yükümlülüğünün ihlali ve ihmalin icrai davranışa eşdeğerliği aranmalıdır.
Sonuç olarak, Ceza Genel Kurulu çoğunluğu, somut olayda sanığın davranışını pasif bir ihmal değil; ölüm sonucunu kabullenerek gerçekleştirdiği aktif bir risk yaratma davranışı olarak görmüş ve bu nedenle olası kastla öldürme suçunu kabul etmiştir.
Sonuç olarak, uygulamada bu nitelikli halin doğru tespiti için maddi olguların dikkatle değerlendirilmesi, kastın objektif kriterlerle belirlenmesi ve Yargıtay içtihatlarının yakından takip edilmesi gerekmektedir. https://karararama.yargitay.gov.tr/#
İstanbul / Bağcılar bölgesinde yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Diğer makaleler için https://sinankarabacak.com/hukuki-makaleler/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95
