İçindekiler
A-MADDE METNİNİN İNCELENMESİ
İntihara yönlendirme suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 84’üncü maddesinde düzenlenmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 84’üncü Maddesi aşağıdaki şekildedir:
(1) Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (Mülga ikinci cümle: 29/6/2005 – 5377/10 md.)
(4) İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.
TCK m.84/1’de maddenin ilk fıkrasında; Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren, Başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi(lerin) iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını hüküm altına almıştır. Madde metninden anlaşılacağı üzere failin bu fıkra kapsamında ceza alması için kişinin intihar sonu vefat etmesi şart değildir. Herhangi bir şekilde fail tarafından mağdurun yukarıda sayılan seçimlik hareketlerle intihara sevk edilmesi suçun ilk fıkrada bahsi geçen suçun oluşumu için yeterlidir.
TCK m.84/2’de maddenin ikinci fıkrasında; İntihar eyleminin gerçekleşmesi ve mağdurun ölmesi halinde mağduru intihara azmettiren, teşvik eden, intihar kararını kuvvetlendiren, mağdurun intihar etmesine yardım eden kişi(lerin) dört yıl ile on yıla kadar hapisle cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
TCK m.83/3’te maddenin üçüncü fıkrasında; failin alenen mağduru intihara teşvik etmesi halinde failin üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Madde gerekçesinde aleniyet için aranan temel ölçütün fiilin gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan ve birden fazla kişiler tarafından algılanabilir olması olduğu ifade edilmiştir.
TCK m.83/4’te maddenin dördüncü fıkrasında; bu düzenleme uyarınca, işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk eden kişi(lerle) cebir veya tehdit kullanarak kişileri intihara mecbur eden kişi(lerin), kasten öldürme suçundan sorumlu tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
B- İNTİHARA YÖNLENDİRME SUÇUNUN (TCK 84) UNSURLARI
1-Korunan Hukuki Değer
İntihara yönlendirme suçuna korunan hukuki değer, bireylerin yaşam hakkıdır.
2- İntihara Yönlendirme Suçunun Maddi Unsurları
- İntihara yönlendirme suçunun faili herkes olabilir, bu suç ancak belli bir sıfata sahip kişiler tarafından işlenebilecek bir suç (özgü bir suç) değildir.
- İntihara yönlendirme suçunun mağduru herkes olabilir. Bu suç bağlamında sadece mağdurun; işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişilerden olması durumunda, 84 üncü maddenin 4 üncü fırkasındaki atıfla TCK m.81-82’de düzenlenen kasten insan öldürme suçu oluşacaktır.
- İntihara yönlendirme suçu bakımından kanuni tanımda yer alan hareket unsurları ise azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etmek olarak sıralanmıştır.
3- İntihara Yönlendirme Suçunun Manevi Unsurları
- İntihara yönlendirme suçunun manevi unsuru ise suçun ancak kasten işlenebilmesidir. İntihara yönlendirme suçu taksirli hareket ile işlenebilecek suçlardan değildir. Yargıtay’ın görüşü de bu suçun ancak kasıtla işlenebileceği yönündedir.
4- İntihara Yönlendirme Suçunun Netice ve Nedensellik Bağı Bakımından İncelenmesi
- 84’üncü maddenin 1 inci fıkrasındaki düzenleme incelediğinde intihara yönlendirme suçunun sırf hareket suçu olarak düzenlendiği görülmektedir. Madde metninde sıralanan azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etmek fiillerinden birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşumu için yeterli görülmektedir.
5- İntihara Yönlendirme Suçunun Nitelikli Unsurları
- İntihara yönlendirme suçunun nitelikli hali TCK m.84/3’te düzenlenmiş olup, suçun alenen işlenmesi halinde temel cezanın artırıldığı nitelikli hal olarak düzenleniştir.
6– İntihara Yönlendirme Suçunun Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Hali
- İntihara yönlendirme suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hali ise TCK m.84/2’de düzenlenmiş olup, “İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır” şeklinde hüküm altına alınmıştır. Yukarıda belirtildiği gibi suçun temel hali seçimlik hareketlerle (azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etmek) kişiyi intihara yönlendirmektir. Suçun temel halinde mağdurun intihar etmesi suçun oluşumu için şart değildir. Mağdurun intihar etmesi halinde TCK m.84/2’de düzenlenen neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç oluşacaktır.
C- İNTİHARA YÖNLENDİRME SUÇUNUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ
1-İntihara Yönlendirme Suçu Bakımından Teşebbüs
İntihara yönlendirme suçunda teşebbüsün mümkün olup olmadığı tartışmalıdır. İntihara yönlendirme suçu sırf hareket suçlardan olup, seçimlik hareketlerden birinin icrasıyla (azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etmek) suç tipinin gerçeklemesi nedeniyle somut olayda ancak icrai hareketlerin bölünebilmesi mümkün ise teşebbüsten bahsedilebilir.
2- İntihara Yönlendirme Suçu Bakımından İştirak
Madde metninde esasında iştirak kavramı içinde yer alan suça azmettirme ve yardım etme intihara yönlendirme suçunun seçimlik hareketi olarak düzenlemiştir. Bu nedenle her iki eylem seçimlik hareket olarak suçun unsuru halini almıştır. Bu nedenle intihara azmettiren veya yardım eden kişi hakkında uygulanacak cezai hükümde ayrıca TCK m. 38 ve 39’uncu maddeler uygulanmayacak, sadece TCK m. 84/1’ye başvurulacak ve fail(ler) bu madde kapsamında cezalandırılacaktır.
D- İNTİHARA YÖNLENDİRME SUÇU ŞİKAYETE VE UZLAŞMAYA TABİ BİR SUÇ MUDUR?
İntihara yönlendirme suçu, uzlaşma kapsamında olan suçlardan olmadığı gibi şikayete de bağlı bir suç değildir. Yani savcılık makamı tarafından resen soruşturulur. Ayrıca bu suç tipinde herhangi bir şikayet süresi yoktur.
E- SEÇENEK YAPTIRIMLAR
Seçenek yaptırımlar genel olarak Adli Para Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ve Cezanın Ertelenmesidir. İntihara yönlendirme suçu bakımından seçenek yaptırımların söz konusu olmayacağı kabul edilmektedir.
F- İNTİHARA YÖNLENDİRME SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
İntihara yönlendirme suçunda görevli mahkeme, asliye ceza mahkemesidir; ancak işlenen suçun TCK m.84/4 nitelendirilmesi halinde görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.
G- İNTİHARA YÖNLENDİRME SUÇUNUN YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA İNCELENMESİ
1-Kasten Öldürme Suçu ile İntihara Yönlendirme Suçu Farklılığı Bakımından İnceleme
a-Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/455 E. – 2022/319 K. Sayılı Kararı
Yargıtay Kararına somut olay aşağıda maddeler hallinde özetlenmiştir http://yargıtay karar arahttps://karararama.yargitay.gov.tr/
<…Sanığın maktul kız kardeşi ve ailesi ile yaşadığı ve geldiği esnada sanığın eniştesinin maktul olan kız kardeşini elinden tutarak boynundan öpmeye çalıştığını gördüğü, ardından kız kardeşi maktulü dövdüğü ve maktule “Korthion M” isimli tarım ilacını vererek “Bu ilacı iç, öl” dediği,
bunun üzerine maktulün, 3 yaşındaki kız kardeşi ile evin alt katına indiği ve sanıktan aldığı tarım ilacından içtiği, kısa bir süre sonra midesi bulanmaya başlayan maktulün kustuğu ve baygınlık geçirdiği,
tanığın 112’yi arayarak durumu bildirdiği, eve gelen ambulansla maktulün Devlet Hastanesine götürüldüğü, hastane polisi tarafından maktulün vekili eşliğinde ifadesinin alındığı, bir süre sonra durumu kötüleşen maktulün Eğitim ve Araştırma Hastanesine kaldırıldığı, yoğun bakımda tedavi altına alınan maktulün 25.02.2013 tarihinde insektisit zehirlenmesi sonucu öldüğü olayda;
sanığın aşamalardaki istikrarlı savunması, tanık anlatımları, maktulün vücudunda meydana gelen yaralanmalarının hafif nitelikte oluşu, sanığın maktulü ilaç içmesi için tehdit ettiğine dair herhangi bir iddianın bulunmaması, maktulün, sanığın olmadığı bir ortamda kendi iradesiyle tarım ilacı içtiğinin anlaşılması karşısında; sanığın maktulü intihara zorlamak amacıyla onu darp ettiğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı deliller bulunmaması nedeniyle sanığın eyleminin TCK’nın84/1-2. maddesi kapsamında intihara azmettirme suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir.
Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne, Özel Dairenin onama kararının kaldırılmasına, Yerel Mahkemenin mahkûmiyet hükmünün sanığın eyleminin TCK’nın 84/1-2. Maddesi kapsamında intihara azmettirme suçunu oluşturduğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmelidir…> şeklinde hüküm kurmuştur.
b-Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2016/1323 E. – 2021/314 K. Sayılı Kararı
Yargıtay Kararına somut olay aşağıda maddeler hallinde özetlenmiştir:
<…15 yaşını doldurmuş olup 16 yaşından küçük olan suça sürüklenen çocuk ile 18 yaşını yeni doldurmuş olan maktulün uzaktan akraba ve 3-4 yıldır samimi arkadaş oldukları, suça sürüklenen çocuk ile maktulün aynı lokantada garson ve araba yıkayıcı olarak çalıştıkları,
suça sürüklenen çocuğun aynı lokantada çalışan tanığı sevdiği, maktulün ise aynı yerde çalışan başka bir kızdan hoşlandığı, 3-4 gün önce intihar mektubu kaleme alan suça sürüklenen çocuğun bu fikrinden maktule de bahsetmesi üzerine suça sürüklenen çocuk ile maktulün birlikte intihar etme kararı aldıkları, bu amaçla suça sürüklenen çocuğun 05.10.2012 tarihinde babasına ait Tofaş Şahin marka aracı izinsiz olarak aldığı ve maktul ile birlikte önce İznik’e gittikleri, burada araçla göle girerek intihar etmek istedikleri ancak polisleri görmeleri üzerine bundan vazgeçtikleri,
geceyi bir petrol istasyonuna ait tesiste geçiren suça sürüklenen çocuk ile maktulün 06.10.2012 tarihinde Geyve’ye geri döndükleri, saat 13.00 sıralarında araçla Demir Köprü mevkisine giden suça sürüklenen çocuk ile maktulün nehir kenarında durdukları, burada kısa bir süreliğine araçtan inen suça sürüklenen çocuk ile maktulün, sigara içip ağaçlardan ayva toplayıp yedikleri ve çobanlık yapan tanık ile sohbet ettikten sonra tekrar araca bindikleri,
şoför tarafına suça sürüklenen çocuğun geçtiği, ön yolcu koltuğuna da maktulün oturduğu, emniyet kemerlerinin takılı olmadığı, aracın ön sağ ve sol camlarının açık olduğu, suça sürüklenen çocuğun aracı yaklaşık 5 metre geri aldıktan sonra hızlı bir şekilde nehre doğru sürdüğü, maktulün son anda suça sürüklenen çocuğa “Dur” dediği ancak aracın nehre uçtuğu ve suya çarpmasıyla birlikte aracın ön camının patladığı, suça sürüklenen çocuğun son anda, bir şekilde su yüzeyine çıktığı ve çırpınarak nehir kenarına geldiği, aracın nehre uçtuğunu gören tanık çobanın hemen olay yerine koşarak suça sürüklenen çocuğun kıyıya çıkmasına yardımcı olduğu, araçla birlikte … Nehri’nde yaklaşık 5 metre derinliğe gömülen maktulün ise otopsi raporuna göre suda boğulma sonucu hayatını kaybettiği olayda;
İntihar etme kararı alan suça sürüklenen çocuğun, bu kararından maktule de bahsetmesi üzerine, suça sürüklenen çocuk ve maktulün birlikte intihar etme konusunda anlaşıp bu konuda birbirlerini teşvik ettikleri anlaşılmış ise de, intihara yönlendirme suçunun oluşabilmesi için, intihara azmettiren veya teşvik eden failin eylemleri, yalnızca bu hareketlerle sınırlı kalmalı, müntehir kendi yaşamına bizatihi kendi hareketiyle son vermelidir. Başka bir deyişle intihar, müntehir tarafından bizzat gerçekleştirilmelidir.
Suça sürüklenen çocuğun maktulle birlikte almış olduğu intihar kararı doğrultusunda sevk ve idaresindeki aracı … Nehri’ne doğru sürerek, maktulü intihara azmettirme ve teşvik etme hareketlerinin yanında, son anda intihar fikrinden vazgeçmesine rağmen aracı nehre doğru sürmeye devam etmek suretiyle tek başına ölümü meydana getiren icra hareketini de gerçekleştirmesi, maktulün yaşamına son verme konusundaki rızasının, üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakka yönelik olmaması nedeniyle hukuken geçerli sayılmaması karşısında; suça sürüklenen çocuğun eyleminin kasten öldürme suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir… > şeklinde hüküm kurmuştur.
2- İntihar Eden Kişiye Silah Vermek Her Halükarda İntihara Yönlendirme Suçunu Oluşturur Mu?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/374 E. – 2022/77 K. Sayılı Kararı
<<< …Suça sürüklenen çocuğun savunmasında, parka giderken ölen …’yi gaz çekerken gördüğünü, daha önceden ölenin kendi kollarını kestiğini bildiğini, ölenin tanık …’a kız arkadaşından ayrıldığını ve kendisini vuracağını söylediğini, bunu tanık Bahar’dan duyduğunu ancak olay anında ölenin kendisine ateş edeceğini bilmediğini, ölenin havaya ateş etmek amacıyla tabancayı elinden zorla aldığını beyan etmesi, suça sürüklenen çocuğun tabancayı, kalabalık bir grubun kendileriyle kavga etmek üzere geri gelmeleri ihtimaline binaen tedbiren yanına aldığının anlaşılması, suça sürüklenen çocuğun tabancayı ölenin intihar edeceğini bilerek ve kendi isteğiyle verdiğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilememesi karşısında; suça sürüklenen çocuğa atılı intihara yönlendirme suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı kabul edilmelidir.
Bu itibarla Yerel Mahkemenin direnme kararına konu hükmünün, suça sürüklenen çocuğun beraatine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmelidir… >>> şeklinde hüküm kurmuştur.
