İçindekiler
1. Genel Olarak
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 82. maddesi, kasten öldürme suçunun nitelikli hallerini düzenlemektedir. Bu nitelikli hallerden biri olan TCK m. 82/1-h, uygulamada özellikle yağma, hırsızlık veya başka bir suçu gizleme amacıyla işlenen öldürme fiilleri bakımından gündeme gelmektedir.
Bu çalışmada söz konusu nitelikli hal suç inceleme sistematiği çerçevesinde ele alınacak, ayrıca Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2022/247 E. – 2023/546 K. sayılı kararı doğrultusunda uygulamadaki görünümü incelenecektir.
2. Suçun Kanuni Düzenlemesi
TCK m. 82/1-h hükmü şu şekildedir:
“Kasten öldürme suçunun; bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla işlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.”
Madde gerekçesinde ise bu nitelikli halin temel mantığı şu şekilde açıklanmıştır:
“İşlenmiş olan bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmekte olan bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla, kişi öldürüldüğünde, amaç suç araç suç ilişkisi söz konusudur.”
3. Korunan Hukuki Değer
Bu suç tipi ile birden fazla hukuki değer korunmaktadır. Bunlar; yaşam hakkı (birincil değer), adaletin işleyişi (delillerin korunması), kamu düzeni ve başka suçların işlenmesinin önlenmesidir.
Dolayısıyla bu nitelikli hal, sadece bireyin yaşam hakkını değil, aynı zamanda ceza adalet sisteminin sağlıklı işlemesini de korumaktadır.
4. Suçun Unsurları
4.1. Maddi Unsur
Bu suçun maddi unsuru, bir insanın kasten öldürülmesidir. Ancak burada önemli olan husus, öldürme fiilinin belirli bir amaçla özellikle de failin bir suçu gizlemek, delilleri ortadan kaldırmak, suçun işlenmesini kolaylaştırmak ve yakalanmamak maksadıyla işlemesidir.
4.2. Manevi Unsur (Özel Kast)
Bu suçta genel kast yeterli değildir, ayrıca özel kast aranır. Failin öldürme fiilini yukarıdaki amaçlardan biriyle işlemesi gerekir. Yargıtay bu hususu Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2022/247 E. – 2023/546 K. sayılı kararı ile açıkça vurgulamaktadır.
“…Failin öldürme eylemini, amaç suçu gizlemek, suçun işlenmesini kolaylaştırmak, delillerini ortadan kaldırmak veya yakalanmamak için gerçekleştirmesi yeterlidir…”
5. Amaç Suç – Araç Suç İlişkisi
TCK 82/1-h’nin en önemli özelliği, amaç suç – araç suç ilişkisine dayanmasıdır. Araç suç kasten öldürme suçu iken amaç suç işlendiğini gizlenmek veya işlenmesini kolaylaştırılmak istenen diğer suçtur.
İlgili Yargıtay kararında bu durum “…Bu suç tipinde kasten öldürme araç suç, işlenmesi kastedilen diğer suç ise amaç suç niteliğindedir….” Şeklinde ifade edilmiştir. Ayrıca amaç suçun gerçekleşmesi zorunlu değildir ve suçun teşebbüs aşamasında kalması dahi yeterlidir.
6. Suçun Özellikleri ve Diğer Suçlardan Farkı
6.1. Bileşik Suç Niteliği Yoktur
Kanun koyucu bu suçu bileşik suç olarak düzenlememiştir. Bu nedenle fail hem öldürmeden hem de amaç suçtan ayrı ayrı cezalandırılır. Yani içtima hükümleri uygulanmaz.
6.2. Yağma ve Hırsızlık ile İlişkisi
Yargı kararlarına konu oluş şekli itibariyle en fazla öldürme + yağma ya da öldürme + hırsızlık şeklinde tezahür etmektedir. İlgili Yargıtay kararında “…Fail, diğer suçu gizlemek veya işlenmesini kolaylaştırmak için birini öldürürse, amaç suç bağımsızlığını korur…” şeklinde belirleme yapmıştır.
7. Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararının İncelenmesi
7.1. Olayın Özeti
Yargıtay Ceza Genel Kurul Kararına konu somut olayda; sanık, mağdur ile para karşılığı ilişki bahanesiyle eve gitmiş, önceden temin ettiği bıçakla mağduru öldürmüş ve ardından mağdura ait çanta, para ve telefonu alarak olay yerinden kaçmıştır.
7.2. Yerel Mahkeme Kararı
Yerel mahkeme, sanığın; cezaevine girmek amacıyla suçu işlediğini kabul etmiş, bu nedenle nitelikli halin (TCK m.82/1-h) oluşmadığını değerlendirmiştir.
7.3. Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise bu değerlendirmeyi isabetsiz bulmuştur. Kararda “…Sanığın, maktulün evine üzerinde bulunan bıçak ile gelmesi ve maktulü öldürdükten hemen sonra çantasını alıp kaçması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanığın eylemlerine bağlı ortaya çıkan kastının başka bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla kasten öldürmeye yönelik olduğu kabul edilmelidir….” Şeklinde tespit yapılmıştır.
Ayrıca kararda “…Sanığın eylemlerinin bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla kasten öldürme ve nitelikli yağma suçlarını oluşturduğu…” hususlarına vurgu yapılmıştır.
8. Yargıtay’a Göre Değerlendirme Kriterleri
Yargıtay, TCK 82/1-h uygulamasında şu kriterleri dikkate almaktadır.
Olayın oluş şekli bakımından; failin hazırlık yapıp yapmadığı ve olayın planlı olup olmadığı ile failin davranışları bakımından; suçtan sonra kaçma, delil karartma ve mal/eşya alma gibi eylemlerin olup olmadığı gibi hususların incelemesi gerektiği yönündedir.
9. Suçun Yaptırımı
TCK 82/1-h kapsamında ceza ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıdır. Buna ek olarak ayrıca amaç suçtan da ayrıca ceza verilir. (Örneğin: yağma, hırsızlık)
10. Değerlendirme ve Sonuç
TCK 82/1-h, ceza hukuku sistematiğinde önemli bir yere sahiptir. Bu düzenleme ile sadece öldürme fiili değil, bu fiilin arkasındaki suç stratejisi cezalandırılmaktadır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun incelediğimiz kararında da açıkça görüldüğü üzere failin savunmasından ziyade somut olayın bütünlüğü esas alınmaktadır. Özellikle fail başka bir suçu işlemek veya kolaylaştırmak amacıyla öldürme eylemini gerçekleştiriyorsa, bu durumda TCK 82/1-h uygulanacaktır.
Sonuç olarak, uygulamada bu nitelikli halin doğru tespiti için maddi olguların dikkatle değerlendirilmesi, kastın objektif kriterlerle belirlenmesi ve Yargıtay içtihatlarının yakından takip edilmesi gerekmektedir. https://karararama.yargitay.gov.tr/#
İstanbul / Bağcılar bölgesinde yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Diğer makaleler için https://sinankarabacak.com/hukuki-makaleler/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95
