Kaçak Elektrik Kullanımı İddiasından Kaynaklı Davalarda Görevli Mahkeme

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
Taraflar arasındaki davada İstanbul 2.Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul 9. Tüketici Mahkemesi ve İstanbul 23.Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:
KARAR Dava, İtirazın İptali talebine ilişkindir. İstanbul 23.Asliye Hukuk Mahkemesince,”… Kaçak kullanım iddiasına dayalı yerin abonelik sözleşmesinin bulunduğu belirlenmiştir. 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 3/l maddesinde tüketici işlemi; mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem, olarak tanımlanmıştır. Her ne kadar mahkememizce davaya bakılmış ve muhakemeye devam edilmiş ise de taraflar arasında abonelik sözleşmesi (mesken) olduğunun anlaşılması karşısında, uyuşmazlığın tüketici mahkemesinin görev alanına girdiği belirlenmekle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine…” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. İstanbul 9.Tüketici Mahkemesince,”… 08.05.2010 tarihli kaçak tespit tutanağında, kullanıcının sözleşmesiz enerji kullandığının tespit edildiği, davacı kurum ile davalı arasında herhangi bir abonelik sözleşmesinin bulunmadığı, bu kapsamda uyuşmazlığın “abonesiz kaçak elektrik kullanımı” şeklindeki haksız fiil iddiasından kaynaklandığı ve bu haliyle uyuşmazlığın 6502 sayılı yasa kapsamında kalmadığı anlaşılmaktadır. Davacı firma ile davalı arasında abonelik sözleşmesi imzalanarak davalıya elektrik hizmeti verildiği, elektrik hizmeti sonucu tahakkuk ettirilen faturaların geri ödemelerindeki aksamalar nedeniyle davalı aleyhine İstanbul Bakırköy … İcra Müdürlüğünün … Esas sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığı, borçlunun itirazı nedeniyle takibin durdurulduğu, icra takibine yapılan itirazın iptali ve takibin devamı istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davacı şirket tarafından ”abonesiz” kaçak elektrik kullanımın tespit edildiği ve tespit tutanağının 12/09/2020 tarihinde düzenlendiği, Yargıtay ilamları da dikkate alınarak “abonesiz kaçak elektrik kullanımı” şeklindeki haksız fiil iddiasından kaynaklandığı ve bu haliyle uyuşmazlığın 6502 sayılı yasa kapsamında kalmadığı anlaşılmakla uyuşmazlığın çözümü genel mahkemenin (Asliye Hukuk Mahkemesi) görevi içerisinde kaldığı anlaşılmış olup bu haliyle de taraflar arasında tüketici işlemi sayılabilecek veya tüketici mahkemesinin görev alanına girebilecek bir konunun bulunmadığı, 6100 Sayılı HMK 114/c maddesi gereğince ”Mahkemenin görevli olması” nın dava şartı olduğu, HMK 115. maddesi gereğince Mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırmasının gerektiği, mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davanın usulden reddine karar vereceği hükümleri değerlendirilerek dava şartının bulunmadığı, mahkememizin görevli olmadığına karar verilerek açılan davanın görevsizlik nedeniyle reddine…” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.İstanbul 2.Asliye Ticaret Mahkemesince,”… Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında, taraflar arasındaki kaçak elektrik tüketim bedelinden kaynaklanan alacağın tahsiline yönelik açılan işbu itirazın iptali davasının, TTK’ da yahut diğer Kanunlarda düzenlenen mutlak ticari davalardan olmadığı açıktır. Davalı …’ ın esnaf kaydının bulunmadığı, Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğünün 15/02/2022 tarihli cevabi yazılarından, davalının 04/11/2013 ila 31/12/2014 tarihleri arasında mükellef kaydının bulunduğu ve işletme hesabına göre defter tuttuğu, yapılan araştırmaya göre davacının dava tarihinde tacir olmadığı, bu nedenle davanın nispi ticari dava niteliğinde bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın mutlak ticari dava niteliğinde de bulunmadığı…” şeklinde bu husus vurgulanmıştır. Davalının 04/08/2011 tarihinde mükellefiyet kaydının sonlandırdığı, 20/08/2024 dava tarihi itibariyle ise tacir sıfatının bulunmadığı açıktır. Yapılan açıklamalar karşısında; kaçak elektrik tüketim bedelinden kaynaklanan davanın mutlak ticari dava olmaması, ayrıca davalının tacir sıfatının bulunmaması sebebiyle nispi ticari davanın da söz konusu olmadığı, bu nedenle somut uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemelerinin / Mahkememizin görevli olmadığı, davalının sözleşmesiz sayaçtan kaçak elektrik tüketiminde bulunması sebebiyle eyleminin haksız fiil olarak değerlendirilmesi, bu itibarla haksız fiilden doğan uyuşmazlığın ise genel görevli olan Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiğinden işbu davada Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli mahkeme olduğu anlaşılmakla, HMK 114/1-c ve HMK 115/2 madde hükümleri uyarınca mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine…” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. 28.11.2013 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun (TKHK) 2. maddesinde Kanunun kapsamı “Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar” şeklinde açıklanmıştır. Kanunun “tanımlar” başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde ise tüketici işlemi, “Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukukî işlemi ifade eder” biçiminde tanımlanmıştır. 6502 sayılı TKHK’nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Bunun yanında Kanunun 83. maddesinde de taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir. Bir hukukî işlemin sadece 6502 sayılı Kanunda düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Bir hukuki işlemin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekir. Somut olayda davacı, davalının kaçak elektrik kullandığı gerekçesi ile bedel tahsili talep etmiş olmakla; davacı tarafından tutulan tutanakta, perakende satış sözleşmesi olmaksızın kaçak şekilde tüketim yapıldığı tespit edilmekle, kaçak elektrik kullanıldığı belirtilen dönemin davalının aboneliğinin bulunmadığının bildirildiği, dosya kapsamı, ticaret sicil ve vergi müdürlüğü yazı cevabına göre davalının tacir sıfatının bulunmadığı, kaçak elektrik kullanılan yerin iş yeri olmasının, davalıyı tacir olarak nitelendirmek için yeterli olamayacağı; uyuşmazlık konusunun işyerinde kaçak olarak elektrik kullanıldığı gerekçesiyle tahakkuk ettirilen elektrik bedelinden kaynaklandığı, davalının tacir ve tüketici sıfatı bulunmaması nedeniyle uyuşmazlığın genel uyuşmazlığın kaçak elektrik tüketiminden kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın haksız fiil hükümlerine göre İstanbul 23.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul 23.Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 10/09/2025 gününde oy birliği ile karar verildi.

“İçtihat Metni”

Taraflar arasındaki davada Konya 4. Asliye Hukuk ve Konya Tüketici Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Tüketici mahkemesince, haksız fiilden kaynaklanan tazminat istemi abonesiz olarak kaçak elektrik kullanması karşısında dava konusu olayda 4077 sayılı Kanun hükümleri uygulanmayacağı davanın genel mahkemelerde görülmesi gerekeceği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
Asliye hukuk mahkemesi tarafından ise, davacı ile davalı arasında 4077 sayılı Kanunun değişik 11/A maddesi kapsamında sözleşme ilişkisi bulunduğu anlaşılmakla taraflar arasındaki uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığından görevli mahkeme tüketici mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
4822 sayılı Kanun ile değişik 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde “Bu Kanun, birinci maddesinde belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü tüketici işlemini kapsar.” hükmüne yer verildikten sonra aynı Kanunun 3. maddesinde mal; alış verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları, satıcı; kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel kişileri, tüketici ise; bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Bir hukukî ilişkinin 4077 sayılı Kanun kapsamında olduğunun kabulü için, kanunun amacı içerisinde ve yukarıda tanımları verilen taraflar arasında mal ve hizmet satışına ilişkin hukukî bir işlem olması gerekir.
Somut olaya gelince; taraflar arasında mal ve hizmet satışına ilişkin hukukî bir işlem bulunması, aboneli olarak kaçak elektrik kullanılması karşısında, dava konusu olayda 4077 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, davanın tüketici mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince; Konya Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 23/10/2015 gününde oy birliğiyle karar verildi.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki davada İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 2. Tüketici Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:
KARAR Dava, Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) talebine ilişkindir. İstanbul Anadolu 2. Tüketici Mahkemesince,”… davacının … Mahallesi, … Cd. No:… Merkez Pendik Istanbul adresinde düzenlenen kaçak elektrik tüketim tutanağı ve faturası nedeniyle borçlu olmadığının tespitini istediği,kaçak kullanım tutanağının ticari olarak tutulduğu,fatura bedelinin 98.776,93 TL olduğu,kaçak kullanım tutanağına göre … tesisat numaralı mahalde yalnızca Daire 1 …’in mesken aboneliği bulunduğu, çekilen harici bir hat ile Daire 2 ve mahallin bahçesindeki çay bahçesinin elektrik enerjisinin beslendiği, Daire 2’de ve çay bahçesine ait herhangi bir abonelik bulunmadığı tespit edilmiş, davacının yapılan UYAP Entegrasyon sorgusunda … Mahallesi, … Cd. No:… Merkez Pendik Istanbul adresinde “oturulacak yeri olan fastfood(hamburger-sandviç-tost vb)satış yerleri(büfeler dahil)yerler tarafından sağlanan yemek hazırlama ve sunum faaliyetleri” işi ile uğraştığı görüldüğünden , davacı tüketici sayılamayacağından ve mesleki(ticari) amaçla hareket etmiş olduğundan, dava konusu uyuşmazlık Tüketici Mahkemelerinde görülemez, eldeki davada görevli mahkeme İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleridir, açıklanan nedenlerle mahkememizin görevsizliğine…” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesince,”… Mahkememizce davacının tacir olup olmadığı hususu araştırılmış olup, davacının tacir olmadığı, yine davacının esnaf kaydına rastlanılmadığı tespit edilmiştir. …’nın 29.03.2024 tarihli müzekkere cevabında, … tesisat numaralı aboneliğin 20.07.2017 tarihinde başlatıldığı, aboneliğin halen aktif olduğu, abonelik türünün mesken olarak bildirildiği görülmüştür. Taraflar arasında mesken abone grubu abonelik sözleşmesi bulunduğu ihtilafsız olup, kaçak elektrik kullanımının davalı abonenin meskeninde yer alan sayaca ve ölçü sistemine müdahale edilerek gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasında abonelik sözleşmesi bulunduğu, aboneliğin mesken aboneliği olması nedeniyle davalının tüketici sıfatına haiz olduğu anlaşılmakla tüketici işleminden kaynaklanan bu uyuşmazlığın Tüketici Mahkemesi tarafından görülmesi gerektiği dikkate alınarak 6100 Sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir…” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.Dava, kaçak tahakkuk bedelinin tahsiline yönelik yapılan takibe karşı menfi tespit istemine ilişkindir.Davalı tarafça davacı hakkında ikili anlaşma olmadan kaçak elektrik kullanımından kaçak tespit tutanağı tutulmuş ise de, celbedilen kayıtlardan davacının söz konusu yer için abonelik kaydının bulunduğu tespit edilmiştir.Dava tarihi itibari ile yürürlükte olan 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 3. maddesine göre; “Tüketici”: ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, “Tüketici İşlemi”: mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi” ifade eder.6502 Sayılı Kanun’un 73. maddesi bu kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa Tüketici Mahkemelerinde bakılacağını öngörmüştür.Bir hukuki işlemin sadece 6502 sayılı kanunda düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığı Tüketici Mahkemesi’nde görülmesini gerektirmez. Söz konusu hukuki işlemin 6502 sayılı kanun kapsamında kaldığının kabulü için taraflardan birinin “tüketici” olması gerekir.Davacı abone olup kaçak tutanağı davacının abone olduğu görülen meskenine ilişkin düzenlenmiştir.Bu durumda davacının meskeninde düzenlenen kaçak tutanağı nedeniyle davacı tüketici sayılacaktır.Somut olay değerlendirildiğinde; davacının tüketici olduğu gözetilerek ,uyuşmazlığın 6502 sayılı yasa kapsamında kaldığı, davada Tüketici Mahkemesinin görevli olduğu kabul edilmelidir. (aynı abonelik bakımından taraflar arasında görülen davada İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ ESAS NO: 2024/3413 -KARAR NO: 2025/1050)
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul Anadolu 2.Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 22/06/2025 gününde oy birliği ile karar verildi.
KANUN YOLU: Kesin olmak üzere

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
Taraflar arasındaki davada İstanbul32. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R
İstanbul 32. Asliye Hukuk Mahkemesince, “…Dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı tarafından dava dilekçesinde davaya konu yerin açıkça ticari işletme olduğunun beyan edildiği, davalının ise sermaye şirketi olduğu; tarafları, yeri ve talep sonuçları itibariyle benzer mahiyetteki mahkememiz 2023/46 E. Sayılı dosyasında ibraz edilen faturalara göre kaçak elektrik kullanım yerinin ticarethane olarak belirlendiği, görülmektedir. Buna göre davanın nispi ticari dava olduğu anlaşılmakla mahkememiz görevli olmayıp; görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir….” gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, “… davalı kurum tarafından düzenlenen elektrik faturaları nedeniyle menfi tespit talep edilmekte olup, dosya arasına alınan bilgi belge ve abonelik sözleşmesine göre davalının yasadaki tüketici tanımına uymadığı, kaçak elektrik tespit tutanağında belirtilen adreste davacının kullanıcı durumunda olduğu ve yapılan araştırmalar sonucu gelen yazı cevapları dikkate alınarak davacının tacir sıfatına haiz olmadığı, elektrik kullanılan yerin iş yeri olmasının davacıyı tacir olarak nitelendirmek için yeterli olamayacağı, davacının tacir ve tüketici sıfatı bulunmaması, davanın da mutlak ya da nispi ticari davalardan olmadığı…” gerekçesiyle görevsizlik yönünde karar vermiştir.
Dava kaçak elektrik nedeniyle tanzim edilen faturalardan kaynaklı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir
Bir kişinin ticaret siciline kaydının olmaması, tacir olmadığını göstermektedir. Tacir sıfatını haiz olması için bir ticari işletmeyi kısmen işletmesi yeterlidir. Yine bir kişinin esnaf sayılabilmesi için vergiye esas hasılat/satış unsuru yanında, iktirasdi faaliyetinin sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayanması ile esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil(berber, terzi gibi) olması gerekmektedir.
Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin ticari faaliyetle iştigal ettiği ve yanında bir çok personel çalıştırdığını ifade etmektedir. Davacının bu beyanatı kendisini bağlayacak niteliktedir. Diğer yandan kaçak elektrik iddiasıyla düzenlenen 10.02.2023 son ödeme tarihli faturalara konu tutar 80650.06 TL ve 3810.97TL olmak üzere toplam 84.461,03TLdir. Kaçak elektrik işlemi yapılan yer ticarethane olarak kayıtlıdır. Kaçak tutanağında, kurulu güce konu makineler: 4 adet ütü, 1 adet ütü kazanı, 13 adet dikiş makinesi, 1 adet ketu ve 1 adet çay kazanı şeklinde belirlenmiştir. İş bu sayılan bilgi ve belgelere göre, kaçak elektrik işlemi yapılan yer esnaf işletmesi düzeyini aşar nitelikte ticari işletme vasfını haiz bir yer olup buna göre tacirler arası nispi nitelikteki ticari davaya bakmak görevi Asliye ticaret mahkemesine ait bulunmaktadır. (Aynı işyerine ilişkin dosya no: 2024/399 karar no: 2024/1770 sayılı kararı)
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 28/04/2026 gününde oy birliğiyle karar verildi.
KANUN YOLU: Kesin olmak üzere