İhtirazi kayıt (çekince); bir hukuki işlem ya da ödeme sırasında (dekont açıklamasına, ödeme belgesine ya da imza atılan kâğıda) borcunu ifa eden kişinin, fazlaya dair yasal haklarını (dava açma, itiraz etme vb.) saklı tuttuğunu belirttiği beyandır. Ancak kaçak elektrik bedelini öderken ihtirazi kayıt koymak istirdat davası açmak için zorunlu değildir — Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2025/1508 E. – 2025/3204 K. sayılı güncel kararı bu konuya son noktayı koymuştur.
Bu rehberde ihtirazi kaydın ne olduğunu, istirdat davasının nasıl işlediğini ve dağıtım şirketlerinin sıkça ileri sürdüğü “ihtirazi kayıtla ödemediniz, iade talep edemezsiniz” savunmasının neden geçersiz olduğunu Yargıtay kararı ışığında ele alıyoruz.
İçindekiler
İhtirazi Kayıt Nedir?
İhtirazi kayıt, bir borcu öderken ödeyenin “bu ödemeyi kabul ediyorum ama haklarımdan vazgeçmiyorum” anlamına gelen yazılı beyanıdır; genellikle dekont açıklamasına veya ödeme makbuzuna “ihtirazi kayıtla ödenmiştir” şeklinde not düşülerek konulur. Klasik uygulamada, bu kayıt konulmadan yapılan bir ödeme, borcun kabul edildiği ve sonradan dava açma hakkından vazgeçildiği şeklinde yorumlanabiliyordu.
İstirdat Davası Nedir?
İstirdat davası, haksız yere ödenmiş bir bedelin geri alınması için açılan davadır. Kaçak elektrik uyuşmazlıklarında, abone elektriğinin kesilmesi veya icra tehdidi altında tahakkuk bedelini ödemek zorunda kaldığında, bu ödemenin haksız olduğunu ileri sürerek dağıtım şirketine karşı istirdat davası açabilir. Henüz ödeme yapılmamışsa aynı amaçla açılabilecek diğer dava seçenekleri de değerlendirilebilir.
Kaçak Elektrik Bedelini Öderken İhtirazi Kayıt Koymak Zorunlu mu?
Hayır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2025/1508 E. – 2025/3204 K. sayılı güncel kanun yararına bozma kararına göre, tahakkuk tarihindeki mevzuat hükümlerine uymayan bir ödeme yapıldığı iddia ediliyorsa, ödeyen ihtirazi kayıt ileri sürmemiş olsa dahi zamanaşımı süresi içinde bu bedelin istirdadını talep edebilir.
Ödenen kaçak elektrik fatura bedelinin istirdadı talebiyle açılan davalarda aboneler, elektrik dağıtım şirketlerinin “ödeme ihtirazi kayıtla yapılmadı, bu nedenle aboneler ödedikleri bedelin iadesini talep edemez” şeklindeki savunmalarıyla sıkça karşılaşmaktadır. Yargıtay bu savunmayı açıkça reddetmiştir: kararın gerekçesine göre, menfi tespit davası açılan hallerde ödeme yapılmış olması, bu ödemenin zaten ihtirazi kayıt ileri sürülerek ve cebri icra baskısı altında yapıldığı anlamına gelir; davacının ödeme sırasında ayrıca ihtirazi kayıt koymasına gerek yoktur.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/1508 E. – 2025/3204 K. Sayılı Kararı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/1508 E. – 2025/3204 K., 10.06.2025 T. (Kanun Yararına Bozma)
Kararın Özeti
Ticarethane abonesi davacı, hakkında düzenlenen 6.175,02 TL bedelli kaçak elektrik faturasını, dağıtım şirketiyle yaptığı uzlaşma sonucu %13 indirimli olarak ödemiştir. Ardından ödediği bedelin istirdadı için dava açmıştır. İlk derece mahkemesi, davacının uzlaşarak ve indirimli ödeme yaptığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bu karara karşı Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur.
Yargıtayın Gerekçesi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun 39/son maddesine göre, aldatma veya korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Yargıtay, bu ilkeyi kaçak elektrik uzlaşmalarına da uygulamış; uzlaşarak indirimli ödeme yapmış olmanın istirdat davası açma hakkını ortadan kaldırmadığını, ihtirazi kayıt aranmaksızın zamanaşımı süresi içinde istirdat talep edilebileceğini hükme bağlamıştır.
“Tahakkuk yapıldığı tarihteki mevzuat hükümlerine uymayan bir ödeme yapıldığı iddia edildiği taktirde, ödeme sırasında ihtirazi kayıt ileri sürmese dahi ödeyen; zamanaşımı süresi içinde bu bedelin istirdadını talep edilebilir. Kaldı ki menfi tespit davası açılan hallerde ödeme yapılmış olması, bu ödemenin ihtirazi kayıt ileri sürülerek ve cebri icra baskısı altında yapıldığı anlamına gelir. Davacının dava konusu bedelinin ödemesini yaparken ihtirazi kayıt koymasına gerek yoktur.”
Değerlendirme
Karar, dağıtım şirketlerinin istirdat davalarında en sık kullandığı savunma argümanlarından birini — “ihtirazi kayıtsız ödeme kabul anlamına gelir” savunmasını — açıkça geçersiz kılmaktadır. Aynı şekilde, uzlaşarak indirimli ödeme yapmış olmak da istirdat hakkını ortadan kaldırmaz; önemli olan tahakkukun tahakkuk tarihindeki mevzuata uygun hesaplanıp hesaplanmadığıdır. Yargıtay, ilk derece mahkemesine, dağıtım şirketinin talep edebileceği gerçek tahakkuk bedelinin bilirkişi marifetiyle yeniden hesaplanmasını işaret ederek dosyayı bu yönde değerlendirmeye yönlendirmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/1508 E. – 2025/3204 K. Sayılı İlamı Tam Metni
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/389 E., 2024/53 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kanun Yararına Temyiz Bürosu
İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacı ile davalı arasında 6922416 tesisat numaralı ticarethane abonelik sözleşmesi akdedildiğini, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak düzenlediği, L/70260 no.lu faturayı 6.175,02 TL’lik borç tahakkuk ettirdiğini, tahakkuk edilen kaçak cezasının haksız olduğunu, davacının kaçak elektrik kullanmadığını, yokluğunda usule aykırı sayacın bulunduğu yerin dışında tutanağın tutulduğunu ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, haksız olarak tahsil edilen bedellerin şimdilik 10,00 TL’lik kısmının davalıya yapılan ödeme tarihinden itibaren tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini 500,31 TL’ye çıkarmıştır.
II. CEVAP
Davalı vekili; davaya konu faturanın, davacı tarafından müvekkili ile yapılan 05.06.2017 tarihli uzlaşma oluruna istinaden indirim sağlanarak ödendiğini, davacıya ait adreste farklı tarihlerde yapılan kontrollerde davacının kaçak elektrik kullandığının tespit edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının kendisi hakkında tahakkuk edilen kaçak kullanıma bağlı faturaya dair davalı şirket ile uzlaşmak suretiyle bedeli %13 indirimli ödediği, davacının mevcut borç ilişkisine dair borcun doğumundan sonra uzlaşmak ve anlaşmak suretiyle yaptığı ödemeye dair dava açmakta haklı olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ
A. Kanun Yararına Temyiz Sebepleri
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik Adalet Bakanlığınca; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 39/2 maddesi uyarınca, aldatma veya korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılmasının tazminat hakkını ortadan kaldırmayacağı, tahakkuk yapıldığı tarihteki mevzuat hükümlerine uymayan bir ödeme yapıldığı iddia edildiği taktirde, ödeme sırasında ihtirazi kayıt ileri sürmese dahi ödeyenin zamanaşımı süresi içinde bu bedelin istirdadını talep edilebileceği, davacının dava konusu bedelinin ödemesini yaparken ihtirazi kayıt koymasına gerek olmadığı, Mahkemece bilirkişi tarafından davacının kaçak elektrik kullandığı tespit edildiğinden davalı şirketin davacıdan talep edebileceği kaçak elektrik tahakkuk bedelinin tahakkuk tarihindeki mevzuat hükümlerine göre tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, kaçak kullanıma bağlı faturanın davalı ile uzlaşmak suretiyle indirimli olarak ödendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, kanun yararına temyiz isteminde bulunulmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davalı tarafından düzenlenen 01.07.2021 tarihli kaçak elektrik tespit tutanağı nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile istirdat istemine ilişkindir.
6098 sayılı Kanun’un 39/son maddesine göre; aldatma veya korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Tahakkuk yapıldığı tarihteki mevzuat hükümlerine uymayan bir ödeme yapıldığı iddia edildiği taktirde, ödeme sırasında ihtirazi kayıt ileri sürmese dahi ödeyen; zamanaşımı süresi içinde bu bedelin istirdadını talep edilebilir. Kaldı ki menfi tespit davası açılan hallerde ödeme yapılmış olması, bu ödemenin ihtirazi kayıt ileri sürülerek ve cebri icra baskısı altında yapıldığı anlamına gelir. Davacının dava konusu bedelinin ödemesini yaparken ihtirazi kayıt koymasına gerek yoktur.
O halde, İlk Derece Mahkemesince; davalı şirketin davacı taraftan isteyebileceği kaçak elektrik tahakkuk bedelinin yürürlükteki Yönetmelik hükümlerine göre bilirkişi raporu ile denetime elverişli şekilde hesaplanması ve davacının haksız olarak ödediğini iddia ettiği kaçak tahakkuk bedelinin iadesini, ihtirazı kayıt ileri sürmemiş olsa bile, zamanaşımı süresi içinde isteyebileceği göz önünde bulundurularak inceleme ve değerlendirme yapılması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz isteminin kabulü gerekmiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘nun 363/1 hükmüne dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, Kararın bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 10.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
İstirdat Davası Nasıl Açılır?
İstirdat davası, aboneliğin niteliğine göre tüketici mahkemesinde veya asliye ticaret mahkemesinde açılır; görevli mahkemenin tayini için kaçak elektrik davalarında görevli mahkeme rehberimize bakabilirsiniz. Dava dilekçesine ödeme makbuzu veya dekont, kaçak elektrik tahakkuk faturası ve varsa tespit tutanağı eklenmelidir.
İspat yükü dağıtım şirketindedir: davacının ihtirazi kayıt koyup koymadığına bakılmaksızın, dağıtım şirketi talep ettiği tahakkuk bedelinin tahakkuk tarihindeki mevzuata uygun ve doğru hesaplandığını ispatlamak zorundadır. Uyuşmazlık halinde mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırır.
Sonuç
Yargıtay’ın 2025/1508 E. – 2025/3204 K. sayılı kararı, kaçak elektrik bedelini icra veya kesinti tehdidi altında ödemek zorunda kalan abonelerin haklarını önemli ölçüde güçlendirmektedir: ihtirazi kayıt koymamış olmak, uzlaşarak indirimli ödeme yapmış olmak dahi istirdat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Belirleyici olan, tahakkuk bedelinin tahakkuk tarihindeki mevzuata uygun hesaplanıp hesaplanmadığıdır. Ödediğiniz kaçak elektrik bedelinin haksız olduğunu düşünüyorsanız kaçak elektrik avukatından destek alarak istirdat davası açabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaçak elektrik bedelini öderken ihtirazi kayıt koymam gerekir mi?
Hayır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/1508 E. – 2025/3204 K. sayılı kararına göre, tahakkuk tarihindeki mevzuata aykırı bir ödeme iddia ediliyorsa, ihtirazi kayıt koymamış olsanız dahi zamanaşımı süresi içinde istirdat talep edebilirsiniz.
İhtirazi kayıt koymadan ödediğim kaçak elektrik bedelini geri alabilir miyim?
Evet. İcra veya kesinti tehdidi altında yapılan ödeme, Yargıtay’a göre zaten ihtirazi kayıt ileri sürülerek yapılmış sayılır; bu nedenle istirdat davası açarak ödediğiniz bedeli geri talep edebilirsiniz.
İstirdat davası nedir?
İstirdat davası, haksız yere ödenmiş bir bedelin geri alınması için açılan davadır. Kaçak elektrik uyuşmazlıklarında, tahakkuku ödemek zorunda kalan abone, ödemenin haksız olduğunu ileri sürerek dağıtım şirketine karşı bu davayı açabilir.
Dağıtım şirketi “ihtirazi kayıtla ödemediniz, iade talep edemezsiniz” derse ne yapmalıyım?
Bu savunma, Yargıtay’ın 2025/1508 E. – 2025/3204 K. sayılı güncel kararına göre geçersizdir. İstirdat davası açma hakkınız devam eder; bir avukattan durumunuzu değerlendirmesini isteyebilirsiniz.
Uzlaşarak indirimli ödeme yapmış olmak istirdat davası açma hakkını ortadan kaldırır mı?
Hayır. TBK m.39/son uyarınca, bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; Yargıtay bu ilkeyi uzlaşarak yapılan kaçak elektrik ödemelerine de uygulamıştır.
İstirdat davası hangi mahkemede açılır?
Aboneliğin niteliğine göre tüketici mahkemesinde veya asliye ticaret mahkemesinde açılır. Görevli mahkemenin somut olaya göre tayini için bir avukata danışılması önerilir.
İstirdat davasında ispat yükü kimdedir?
İspat yükü dağıtım şirketindedir. Şirket, talep ettiği tahakkuk bedelinin tahakkuk tarihindeki mevzuata uygun ve doğru hesaplandığını ispatlamak zorundadır.
İcra tehdidi altında yapılan ödeme ihtirazi kayıtlı sayılır mı?
Evet. Yargıtay’a göre, menfi tespit davası açılan hallerde ödeme yapılmış olması, bu ödemenin ihtirazi kayıt ileri sürülerek ve cebri icra baskısı altında yapıldığı anlamına gelir.
İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95
Yasal Uyarı: Bu makale Av. Sinan Karabacak tarafından, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.
Avukat Sinan Karabacak
Avukat · İstanbul Barosu, Sicil No: 52130, Doğrulama
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 2014'te mezun oldu. İstanbul Barosu'na bağlı avukatlık yapmaktadır. Enerji hukukundaki önceki deneyimleri nedeniyle başta kaçak elektrik ve voltaj dengesizliği davaları olmak üzere ceza hukuku, aile hukuku ve iş hukuku gibi alanlarda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir.
Hakkımızda →LinkedIn →
4 Yorumlar