Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi ve Cevap Dilekçesi Örneği (2026): Yazım Kuralları, Süreler ve Yargıtay Kararları

Çekişmeli boşanma dava dilekçesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 119’uncu maddesine göre mahkemenin adını, tarafların kimlik ve adres bilgilerini, davanın konusunu, iddianın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini, her vakıanın hangi delille ispat edileceğini, hukuki sebepleri ve açık bir talep sonucunu içermek zorunda olan ve aile mahkemesine verilen dilekçedir.

Davalı eş, HMK 127 uyarınca dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir; bu süre, zorunlu hâllerde bir defaya mahsus bir ayı geçmemek üzere uzatılabilir. Süresinde cevap vermeyen davalı, HMK 128 uyarınca davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Ardından davacı cevaba cevap, davalı ikinci cevap dilekçesini yine ikişer hafta içinde verir (HMK 136); dilekçelerin karşılıklı verilmesi bittikten sonra iddia ve savunma, 7251 sayılı Kanun’la 22.07.2020’de değiştirilen HMK 141 uyarınca karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah olmadıkça genişletilemez. 2026 yılında boşanma davası için başvurma harcı 732,00 TL ve peşin karar harcı 732,00 TL’dir.

Bu yazıda çekişmeli boşanma dava dilekçesinin zorunlu unsurları, vakıaların somutlaştırılması, delil ve tanık gösterme, nafaka ve tazminat taleplerinin yazımı, cevap dilekçesinin süresi ve içeriği, karşı dava, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile ıslah kuralları 2021-2025 tarihli Yargıtay kararları ışığında incelenmekte; yazının sonunda doldurulabilir dava dilekçesi örneği ile cevap ve karşı dava dilekçesi örneği yer almaktadır. Boşanma sebebinin hukuki çerçevesi için evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve çekişmeli boşanma davası yazımıza bakabilirsiniz.

6100 sayılı HMK Madde 119/2: Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.

Madde 128: Süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır.

Madde 141/1: Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez.

Madde 194: Taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırmalıdırlar. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Kanun metninin resmi kaynağı: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, mevzuat.gov.tr

Yargıtay Kararları Işığında Çekişmeli Boşanma Dilekçesinde Bulunması Gereken Şartlar

Çekişmeli boşanma davasında dilekçelerin nasıl yazılması gerektiği konusunda HMK 119, 129, 141, 194 ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarıyla bazı kriterler ortaya konulmuştur. Maddeler hâlinde saymak gerekirse çekişmeli boşanma dilekçesinin hükme esas alınabilmesi için;

1. Boşanmaya sebep olan her olayın tarih, yer ve kişi belirtilerek somut biçimde anlatılması,
2. Her olayın hangi delille (tanık, mesaj, rapor, belge) ispat edileceğinin dilekçede gösterilmesi,
3. Tanık deliline dilekçeler aşamasında açıkça dayanılması,
4. Yoksulluk nafakası ve maddi-manevi tazminat taleplerinin miktar belirtilerek dilekçeler aşamasında ileri sürülmesi,
5. Davalının cevap dilekçesini iki haftalık kesin süre veya mahkemece verilen ek süre içinde vermesi,
6. Yeni vakıa ve delillerin en geç cevaba cevap veya ikinci cevap dilekçesiyle bildirilmesi,
7. Davalı da boşanma istiyorsa karşı davanın cevap süresi içinde açılması gerekir.

Bu kriterlerin her biri aşağıda ilgili başlıkta Yargıtay kararlarıyla açıklanmıştır.

A- Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi Nedir, Nereye ve Nasıl Verilir?

Çekişmeli boşanma dava dilekçesi, eşlerden birinin boşanma ve sonuçları konusunda anlaşma olmaksızın aile mahkemesinden boşanma kararı istediği, davanın sınırlarını belirleyen dilekçedir. Dava, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 168’inci maddesi uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılır; yetkili mahkemenin seçimi ve yetki itirazı için boşanma davası nerede açılır yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe, adliyenin tevzi bürosuna verilerek veya e-Devlet şifresi ya da elektronik imzayla UYAP Vatandaş Portalı üzerinden sunulur. Dava açılırken başvurma harcı, peşin karar harcı ve gider avansı yatırılır. Boşanmayla birlikte istenen nafaka ve tazminat boşanmanın eki (fer’i) niteliğinde olduğundan ayrıca nispi harca tabi değildir; ziynet alacağı gibi boşanmanın eki olmayan alacaklar ise nispi harca tabidir. Harç ve masraf kalemleri için boşanma davası ne kadar sürer, harç ve masraflar yazımızı inceleyebilirsiniz.

Dava vekil aracılığıyla açılacaksa, boşanma davası kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan vekâletnamede boşanma davası açma yetkisinin özel olarak yazılı olması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/8535 E., 2022/10640 K. sayılı ve 20.12.2022 tarihli kararında, boşanma davası açmanın kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğu ve HMK 74 uyarınca vekâletnamenin bu konuda özel yetki içermesi gerektiği belirtilmiştir.

B- Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları (HMK 119)

HMK 119, dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları sayar ve bunları ikiye ayırır. Mahkemenin adı, dava konusunun değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışındaki eksiklikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tamamlanmayan eksiklikte dava açılmamış sayılır. Vakıalar ve deliller ise sonradan tamamlanabilen unsurlardan değildir; bunların eksikliği doğrudan davanın esasını etkiler.

HMK 119 unsuru	Boşanma dilekçesinde nasıl yazılır?	Eksik olursa
Mahkemenin adı (a)	“… Nöbetçi Aile Mahkemesi Sayın Hâkimliği’ne”	Kesin süre yok; yanlış mahkeme yetki veya görev sorununa yol açar
Taraf ad, soyad, adres (b)	Davacı ve davalının güncel adresleri	Bir haftalık kesin süre
Davacının T.C. kimlik no (c)	Davacının kimlik numarası	Bir haftalık kesin süre
Vekil bilgisi (ç)	Vekilin adı, soyadı, adresi, baro sicili	Bir haftalık kesin süre
Konu ve değer (d)	Boşanma, velayet, nafaka, tazminat ve miktarlar	Sonradan tamamlanamaz
Vakıalar (e)	Her olay ayrı numarada, tarih ve yer belirtilerek	Sonradan tamamlanamaz; ispatlanamayan dava reddedilir
Deliller (f)	Her olayın yanında hangi delille ispat edileceği	Sonradan tamamlanamaz
Hukuki sebepler (g)	TMK 166/1 ve varsa 161-165	Hâkim nitelendirmeyi kendisi yapar
Talep sonucu (ğ)	Boşanma ve fer’i taleplerin tek tek sayılması	Bir haftalık kesin süre
İmza (h)	Davacı veya vekilinin imzası	Bir haftalık kesin süre

1- Vakıalar Somut ve Numaralı Yazılmalıdır

Boşanma dilekçesinin en önemli bölümü, boşanmaya sebep olan olayların anlatıldığı açıklamalar kısmıdır. HMK 194/1’e göre taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak zorundadır. “Aramızda şiddetli geçimsizlik var” veya “eşim beni sürekli aşağılıyor” gibi soyut ifadeler yerine, olayın ne zaman, nerede, kimin yanında ve nasıl yaşandığı yazılmalıdır.

Vakıa bildirmeyen dava dilekçesinin sonucu ağırdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5083 E., 2023/3516 K. sayılı ve 21.06.2023 tarihli kararıyla onanan dosyada, davacı kadının dava dilekçesinde geçimsizliğe ilişkin vakıa ve delil bildirmediği, dilekçeler aşaması bittikten sonra sunduğu dilekçedeki vakıaların iddianın genişletilmesi yasağına takıldığı ve davalının açık muvafakati ile usulüne uygun bir ıslah bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir. Dilekçede dayanılmayan bir olay, tanıklar anlatsa bile karşı tarafa kusur olarak yüklenemez; kusurun belirlenmesi için boşanmada kusur yazımıza bakabilirsiniz.

2- Her Vakıanın Delili Gösterilmelidir

HMK 119/1-f ve 194/2 uyarınca her vakıanın hangi delille ispat edileceği açıkça belirtilmelidir. Uygulamada en sağlıklı yöntem, her numaralı olayın sonuna “(Delil: Tanık …, … tarihli mesaj kayıtları)” şeklinde delil notu düşmek ve dilekçenin sonunda delilleri ayrıca listelemektir. Mesaj ve ses kaydı gibi dijital delillerin hukuka uygun elde edilmesi gerekir; bu konuda boşanma davasında delil yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tanık deliline dilekçede hiç dayanılmamışsa, sonradan tanık bildirilmesi sonuç doğurmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/10901 E., 2022/1760 K. sayılı ve 24.02.2022 tarihli kararında, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.04.2016 tarihli 2014/2-695 E., 2016/522 K. sayılı kararına atıf yapılarak, dava ve cevaba cevap dilekçesinde tanık deliline dayanmayan davacıya ön inceleme aşamasında verilen sürenin sonuç doğurmayacağı ve süresinde bildirilmeyen tanıkların beyanlarıyla davalıya kusur yüklenemeyeceği belirtilmiştir. Dilekçede tanık deliline dayanılmışsa, tanık isim ve adresleri ön inceleme duruşmasında HMK 140/5 uyarınca verilen iki haftalık kesin süre içinde bildirilir.

3- Hukuki Sebep: TMK 166/1 ve Özel Boşanma Sebepleri

Çekişmeli boşanma davalarının büyük çoğunluğu TMK 166/1’deki evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanır. Olaylar aynı zamanda bir özel boşanma sebebi oluşturuyorsa dilekçede bu sebebe de dayanılabilir; özel sebepler kusurun ispatını kolaylaştırır ancak kendi hak düşürücü sürelerine tabidir. Zina (TMK 161) ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK 162) sebebine dayanan dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Terk (TMK 164) sebebine dayanmak için ise ayrılığın en az dört ay sürmesinden sonra ihtar çekilmesi ve ihtardan itibaren iki ay beklenmesi gerekir. Bu sebeplerin şartları için zina sebebiyle boşanma, hayata kast ve onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma ve terk nedeniyle boşanma yazılarımıza bakabilirsiniz.

4- Talep Sonucu: Velayet, Nafaka ve Tazminat Nasıl Yazılır?

Talep sonucu, hâkimin karar verebileceği alanı belirler. Boşanmanın yanında velayet, kişisel ilişki, tedbir ve iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talepleri tek tek ve miktar belirtilerek yazılmalıdır. Tedbir nafakası TMK 169, çocuk için iştirak nafakası TMK 182 uyarınca hâkim tarafından kendiliğinden de değerlendirilir; ancak yoksulluk nafakası ve tazminat talebe bağlıdır.

Yoksulluk nafakası boşanmanın isteğe bağlı fer’i sonuçlarındandır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5721 E., 2024/2334 K. sayılı ve 03.04.2024 tarihli kararında, hâkimin yoksulluk nafakası konusunda taleple bağlı olduğu, kendiliğinden yoksulluk nafakasına hükmedemeyeceği ve talep miktarını da aşamayacağı vurgulanmıştır. Bu nedenle “takdir edilecek nafaka” yerine somut bir aylık tutar yazılmalıdır; nafaka türleri ve miktar ölçütleri için nafaka türleri yazımıza bakabilirsiniz.

Fer’i talepler dilekçeler aşamasında serbestçe ileri sürülebilir, ancak bu aşama geçtikten sonra ileri sürülen talep dinlenmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/840 E., 2023/3204 K. sayılı ve 14.06.2023 tarihli kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, boşanmanın fer’i niteliğindeki taleplerin dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle serbestçe istenebileceği, dilekçeler aşamasından sonra ıslah veya açık muvafakat olmadan ileri sürülen yoksulluk nafakası talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığı belirtilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/7795 E., 2021/6859 K. sayılı ve 05.10.2021 tarihli kararında da süreden sonra yapılan yoksulluk nafakası talebinin esastan reddedilmesi, kesin hüküm oluşturacağı için bozma sebebi sayılmış; bu durumda talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Dilekçeye “davalıdan herhangi bir talebim yoktur” yazmak, ileride hak kaybı tartışmasına yol açar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/7790 E., 2021/9045 K. sayılı ve 02.12.2021 tarihli kararında, feragatin açık, kesin ve koşulsuz olması gerektiği, bu nedenle dava dilekçesindeki “davalıdan herhangi bir talebim de yoktur” beyanının feragat niteliğinde olmadığı belirtilerek, cevaba cevap dilekçesinde ileri sürülen tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerinin reddi bozulmuştur. Bu ifade feragat sayılmasa da, talep edilmeyen bir hakkın dilekçeler aşaması geçtikten sonra istenmesi mümkün olmadığından, talepler ilk dilekçede açıkça yazılmalıdır. Tazminatın şartları için boşanmada maddi ve manevi tazminat, dava sürerken nafaka için tedbir nafakası yazılarımıza bakabilirsiniz.

5- Boşanma Dilekçesine Hangi Talepler Eklenmez?

Mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı ve değer artış payı, boşanma davasının eki değildir; ayrı bir davayla istenir ve boşanma davası bekletici mesele yapılabilir. Ziynet eşyası alacağı boşanma dava dilekçesine eklenebilir, ancak nispi harca tabidir ve ayrıca değerinin belirtilmesi gerekir. Bu taleplerin ayrıntısı için boşanmada mal paylaşımı ve ziynet eşyası davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

C- Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, TMK 166/1’e dayanan, ortak çocuğu olan bir evlilik için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler kendi olayınıza göre doldurulmalı, açıklamalar bölümündeki olaylar gerçekte yaşanan olaylarla değiştirilmelidir. Örnekteki olaylar yalnızca yazım tekniğini göstermek içindir.

… NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: …) – [Adres]

VEKİLİ: [Av. Ad Soyad] – [Baro, sicil no, adres]

DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: …) – [Adres]

KONU: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK 166/1) sebebiyle boşanma, ortak çocuğun velayeti, tedbir ve iştirak nafakası, tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR:

1- Müvekkil ile davalı …/…/…… tarihinde evlenmiştir. Evlilikten …/…/…… doğumlu ortak çocuk [Ad Soyad] dünyaya gelmiştir. Taraflar en son [adres] adresinde birlikte yaşamıştır. (Delil: Nüfus kayıt örneği)

2- Davalı, …/…/…… tarihinde [yer] adresinde, [kişilerin] yanında müvekkile “…” diyerek hakaret etmiştir. (Delil: Tanık [Ad Soyad], tanık [Ad Soyad])

3- Davalı, …/…/…… tarihinde ortak konutta müvekkile fiziksel şiddet uygulamış, müvekkil aynı gün [hastane] tarafından düzenlenen darp raporu almış ve [kolluk birimine] şikâyette bulunmuştur. (Delil: …/…/…… tarihli adli muayene raporu, [Cumhuriyet Başsavcılığı] … soruşturma numaralı dosya, tanık [Ad Soyad])

4- Davalı, …/…/…… – …/…/…… tarihleri arasında evin kira ve mutfak giderlerine katkıda bulunmamış, maaşını ailesinin ihtiyaçları dışında harcamıştır. (Delil: Banka hesap dökümleri, kira sözleşmesi, tanık [Ad Soyad])

5- Davalı, …/…/…… tarihinde müvekkile gönderdiği mesajlarda “…” ifadelerini kullanmıştır. (Delil: …/…/…… tarihli mesaj kayıtları ve ekran görüntüleri)

6- Taraflar …/…/…… tarihinden bu yana ayrı yaşamaktadır. Ortak çocuk müvekkilin yanında kalmakta, bakım ve eğitimi müvekkil tarafından sağlanmaktadır. Çocuğun üstün yararı velayetin müvekkile verilmesini gerektirmektedir. (Delil: Okul kaydı, sosyal inceleme raporu, tanıklar)

7- Müvekkil çalışmamakta, düzenli bir geliri bulunmamaktadır. Davalı [işyeri] bünyesinde aylık yaklaşık … TL gelirle çalışmaktadır. Boşanma ile müvekkil yoksulluğa düşecektir. (Delil: SGK kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırması, maaş bordrosu müzekkeresi)

8- Yukarıda açıklanan olaylar nedeniyle evlilik birliği, müvekkilden ortak hayatı sürdürmesi beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmıştır. Boşanmaya sebep olan olaylarda davalı tam kusurludur. Davalının kusurlu davranışları müvekkilin kişilik haklarına saldırı niteliğindedir ve boşanma yüzünden müvekkilin mevcut ve beklenen menfaatleri zedelenmektedir.

HUKUKİ NEDENLER: TMK 166/1, 169, 174, 175, 182, 185; HMK ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Nüfus kayıt örneği; tanıklar [Ad Soyad, adres] (isim ve adresleri ayrıca bildirilecektir); …/…/…… tarihli adli muayene raporu; [Cumhuriyet Başsavcılığı] … soruşturma numaralı dosya; …/…/…… tarihli mesaj kayıtları; banka hesap dökümleri; SGK kayıtları; tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması; ortak çocuk için sosyal inceleme raporu; yemin; bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle;

1- Tarafların TMK 166/1 uyarınca boşanmalarına,

2- Ortak çocuğun velayetinin müvekkile verilmesine, davalı ile çocuk arasında çocuğun yararına uygun kişisel ilişki kurulmasına,

3- Dava tarihinden itibaren ortak çocuk için aylık … TL tedbir nafakasına, karar kesinleştikten sonra bu nafakanın aylık … TL iştirak nafakası olarak devamına ve her yıl ÜFE oranında artırılmasına,

4- Dava tarihinden itibaren müvekkil için aylık … TL tedbir nafakasına, karar kesinleştikten sonra aylık … TL yoksulluk nafakası olarak devamına ve her yıl ÜFE oranında artırılmasına,

5- Müvekkil yararına … TL maddi ve … TL manevi tazminatın, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınarak müvekkile verilmesine,

6- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederim. …/…/……

Davacı Vekili [Av. Ad Soyad] – İmza

EKLER: 1- Vekâletname, 2- Nüfus kayıt örneği, 3- Adli muayene raporu, 4- Mesaj kayıtları dökümü.

D- Cevap Dilekçesi: Süre, İçerik ve Verilmemesinin Sonuçları

Cevap dilekçesi, davalının davacının iddialarına karşı savunmasını, kendi ileri sürdüğü vakıaları ve delillerini bildirdiği dilekçedir. Cevap süresi HMK 127 uyarınca dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır ve kesin bir süredir. Cevap dilekçesinin içeriği HMK 129’da sayılır: mahkemenin adı, taraf bilgileri, davalının kimlik numarası, savunmanın dayanağı olan vakıaların numaralı açık özetleri, her vakıanın delili, hukuki sebepler, talep sonucu ve imza.

1- Ek Cevap Süresi Nasıl İstenir?

Cevap dilekçesinin iki hafta içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, davalı yine bu iki haftalık süre içinde mahkemeye başvurarak ek süre isteyebilir. HMK 127’ye göre ek süre, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlar, bir defaya mahsus verilir ve bir ayı geçemez. Mahkemece verilen ek süre içinde sunulan cevap dilekçesi süresinde sayılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2025/1105 E., 2025/8070 K. sayılı ve 30.09.2025 tarihli kararında, kadın vekilinin süresi içinde ek süre istediği ve mahkemenin iki haftalık ek süre verdiği, karşı davaya cevap dilekçesinin bu ek süre içinde sunulduğu belirtilerek, dilekçeyi süresinden sonra verilmiş kabul edip içindeki vakıaları dikkate almayan bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur.

2- Süresinde Cevap Verilmezse Ne Olur?

Süresinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, HMK 128 uyarınca davacının vakıalarını inkâr etmiş sayılır; davacı iddialarını yine ispatlamak zorundadır. Ancak davalı, karşı tarafa kusur yükleyecek vakıa ileri sürme ve delil gösterme imkânını kaybeder. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/4470 E., 2024/1030 K. sayılı ve 21.02.2024 tarihli kararında, davalının süresinde cevap vermediği, “cevap dilekçesi” adı altında sonradan verdiği dilekçenin cevap dilekçesi olarak kabul edilemeyeceği, usulüne uygun vakıa ileri sürülmediği hâlde davacıya kusur yüklenmesinin hatalı olduğu belirtilmiş; davalının kusuru da ispatlanamadığından davanın reddi sonucu doğru bulunarak kusur gerekçesi düzeltilerek onanmıştır.

Süresinden sonra verilen cevap dilekçesi, karşı taraf açıkça kabul ederse dikkate alınabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/3721 E., 2022/10529 K. sayılı ve 19.12.2022 tarihli kararında, davacı kadın vekilinin ön inceleme duruşmasında davalı erkeğin süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesine ve delillerin toplanmasına açıkça muvafakat ettiği, açık muvafakatin iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağının istisnası olduğu belirtilerek, bu dilekçedeki vakıaları dikkate almayan bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur. Bu nedenle süresinden sonra verilen bir cevap dilekçesine karşı taraf açıkça “muvafakat etmiyoruz” beyanında bulunmalıdır.

3- Cevap Dilekçesinde İlk İtirazlar ve Savunma

Yetki itirazı gibi ilk itirazlar HMK 116 ve 117 uyarınca cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir; boşanma davasında yetki kesin olmadığından, cevap dilekçesinde yetkili mahkeme gösterilerek itiraz edilmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir. Savunma bölümünde davacının her iddiasına ayrı ayrı cevap verilmeli, kabul edilen ve edilmeyen vakıalar açıkça ayrılmalı, davacıya yüklenen kusurlu davranışlar da tarih ve yer belirtilerek anlatılmalıdır. Dava dilekçesindeki iddiaları “kabul etmiyoruz” diyerek genel bir inkârla geçmek, davalıya kusur yüklenmesini engellemez; davalının kendi vakıalarını ve delillerini göstermesi gerekir.

4- Cevap Dilekçesinde Nafaka ve Tazminat İstenebilir mi?

Boşanma istemeyen davalı, davanın reddini isterken boşanmaya karar verilmesi ihtimaline karşı kendisi için tedbir ve yoksulluk nafakası ile tazminat talep edebilir. Ancak bu taleplerin karşı dava niteliğinde olup olmadığı ve harç durumu dosyanın seyrini etkiler. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5045 E., 2024/4089 K. sayılı ve 30.05.2024 tarihli kararıyla onanan dosyada, boşanma talebi içermeyen karşı dava dilekçesiyle istenen maddi ve manevi tazminatın talep edilen miktar üzerinden nispi harca tabi olduğu, mahkemece verilen kesin sürede eksik harç tamamlanmadığından karşı davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin isabetli olduğu kabul edilmiştir. Davalı kendisi de boşanmak istiyorsa, tazminat ve nafaka taleplerini boşanma talepli karşı davayla birlikte ileri sürmesi daha güvenlidir.

E- Karşı Dava: Davalı da Boşanmak İstiyorsa

Karşı dava, davalının aynı davada davacıya karşı kendi boşanma talebini ileri sürdüğü davadır. HMK 132’ye göre karşı dava, asıl davanın görülmekte olması ve iki dava arasında bağlantı bulunması şartıyla açılabilir; karşılıklı boşanma talepleri arasında bu bağlantı her zaman vardır. HMK 133’e göre karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır; süresinden sonra açılan karşı dava asıl davadan ayrılır.

Karşı dava açmanın en önemli sonucu, davalının da boşanma kararı ve kendi lehine tazminat ile nafaka alabilmesidir. Sadece cevap dilekçesi veren ve karşı dava açmayan davalı, asıl dava reddedilirse kendisi için boşanma kararı alamaz. Cevap süresi kaçırılmışsa davalı ayrı bir boşanma davası açabilir; bu durumda iki dava, kusurun bir kez belirlenebilmesi için birleştirilmelidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/10566 E., 2023/1342 K. sayılı ve 23.03.2023 tarihli kararında, karşılıklı boşanma davalarında tüm kusurların birlikte değerlendirilip kusur oranlarının bir kez belirlenmesi gerektiği belirtilerek davaların birleştirilmemesi bozma sebebi yapılmıştır.

Karşı dava da maktu başvurma ve peşin karar harcına tabidir. Karşı dava dilekçesinde de HMK 119’daki unsurlar aranır; davalı, karşı davada dayandığı vakıaları ve delilleri asıl davaya verdiği cevaptan bağımsız olarak açıkça göstermelidir.

F- Cevap ve Karşı Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, asıl davanın reddini isteyen ve boşanmaya karar verilmesi hâlinde kendisi için karşı dava açan davalı eş için hazırlanmıştır. Yetki itirazı yapılacaksa, cevap dilekçesinin açıklamalar bölümünün başında yetkili mahkeme gösterilerek ayrıca yazılmalıdır.

… AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DOSYA NO: …/… Esas

CEVAP VEREN DAVALI – KARŞI DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: …) – [Adres]

VEKİLİ: [Av. Ad Soyad] – [Baro, sicil no, adres]

DAVACI – KARŞI DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: …) – [Adres]

TEBLİĞ TARİHİ: …/…/……

KONU: Dava dilekçesine karşı cevaplarımız ile TMK 166/1 uyarınca boşanma, tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talepli karşı davamızdan ibarettir.

CEVAPLARIMIZ:

1- Dava dilekçesinin 2’nci maddesinde ileri sürülen …/…/…… tarihli olay gerçeği yansıtmamaktadır. Müvekkil o tarihte [yer] bulunmaktadır. (Delil: [belge], tanık [Ad Soyad])

2- Dava dilekçesinin 4’üncü maddesindeki iddianın aksine, müvekkil evin kira ve giderlerini düzenli olarak karşılamıştır. (Delil: Banka hesap dökümleri, kira ödeme dekontları)

3- Davacının ileri sürdüğü diğer olayların tamamı inkâr edilmektedir.

KARŞI DAVAYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARIMIZ:

1- Davacı – karşı davalı, …/…/…… tarihinde müvekkilin ailesinin yanında müvekkile “…” diyerek hakaret etmiştir. (Delil: Tanık [Ad Soyad], tanık [Ad Soyad])

2- Davacı – karşı davalı, …/…/…… tarihinde müvekkile haber vermeden ortak konutu terk etmiş, ortak çocukla müvekkilin görüşmesini engellemiştir. (Delil: Tanık [Ad Soyad], …/…/…… tarihli mesaj kayıtları)

3- Evlilik birliği, davacı – karşı davalının ağır kusurlu davranışları nedeniyle temelinden sarsılmıştır. Müvekkilin düzenli bir geliri bulunmamakta olup boşanma ile yoksulluğa düşecektir. (Delil: SGK kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırması)

HUKUKİ NEDENLER: HMK 127, 128, 129, 132, 133; TMK 166/1, 169, 174, 175 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Tanıklar [Ad Soyad, adres]; banka hesap dökümleri; kira ödeme dekontları; …/…/…… tarihli mesaj kayıtları; SGK kayıtları; sosyal ve ekonomik durum araştırması; yemin ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- Asıl davanın reddine,

2- Karşı davamızın kabulü ile tarafların TMK 166/1 uyarınca boşanmalarına,

3- Dava tarihinden itibaren müvekkil için aylık … TL tedbir nafakasına, karar kesinleştikten sonra aylık … TL yoksulluk nafakası olarak devamına,

4- Müvekkil yararına … TL maddi ve … TL manevi tazminatın, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davacı – karşı davalıdan alınarak müvekkile verilmesine,

5- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı – karşı davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederim. …/…/……

Davalı – Karşı Davacı Vekili [Av. Ad Soyad] – İmza

EKLER: 1- Vekâletname, 2- Karşı dava harç makbuzu, 3- Delil listesi.

G- Cevaba Cevap, İkinci Cevap ve İddianın Genişletilmesi Yasağı

Dilekçeler aşaması dört dilekçeden oluşur: dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri. HMK 136’ya göre davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da bu dilekçenin tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir. HMK 141’e göre taraflar bu iki dilekçeyle iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir; dilekçe aşaması bittikten sonra bu imkân kapanır. Aynı kural mal rejimi davalarında da geçerlidir; ziynet veya kişisel malla yapılan katkının dava dilekçesinde gösterilmemesinin değer artış payı talebine etkisini katkı payı alacağı yazımızda açıkladık.

Davalı cevap vermemişse davacının cevaba cevap hakkı da doğmaz ve dilekçeler aşaması cevap süresinin dolmasıyla tamamlanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5083 E., 2023/3516 K. sayılı kararıyla onanan dosyada, davalı cevap vermediği için davacının sonradan sunduğu dilekçenin cevaba cevap dilekçesi niteliğinde olmadığı ve içindeki vakıaların dikkate alınamayacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle davacı, davalının cevap vermeme ihtimalini hesaba katarak bütün vakıa ve delillerini dava dilekçesinde göstermelidir.

1- Islah: Bir Kez ve Tahkikat Sonuna Kadar

HMK 176’ya göre taraflar yaptıkları usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir, ancak aynı davada yalnızca bir kez ıslah yoluna başvurulabilir; ıslah HMK 177 uyarınca tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Islah, dilekçelerde hiç dayanılmamış bir delilin sonradan eklenmesi için her zaman sonuç vermez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/3632 E., 2022/4951 K. sayılı ve 26.05.2022 tarihli kararında, dava dilekçesinde delil bildirmeyen ve tazminat istemeyen kadının dilekçeler aşamasından sonra “delillerimiz ve taleplerimizin ıslahı” adı altında verdiği dilekçeyle tazminat isteyemeyeceği ve delil bildiremeyeceği, süresinde ileri sürülmeyen tanık beyanlarıyla erkeğe kusur yüklenemeyeceği belirtilmiş; bu husus temyiz kapsamı dışında kaldığından eleştiri konusu yapılmıştır.

2- Dava Açıldıktan Sonra Yaşanan Olaylar

Dava açıldıktan sonra yaşanan yeni olaylar, dilekçeler aşaması bittiyse kural olarak yeni bir dava açılmadan kusur olarak dikkate alınmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/5106 E., 2022/7562 K. sayılı ve 27.09.2022 tarihli kararında, tarafların dava tarihinden sonra barışarak bir hafta birlikte yaşadığı, barışmadan önceki olayların affedildiği, barışmadan sonra gerçekleşen olayların ise yeni bir dava açılarak ileri sürülmediğinden kusur olarak yüklenemeyeceği belirtilmiştir. Dava sırasında ağır bir olay yaşanırsa yeni bir boşanma davası açılıp mevcut davayla birleştirilmesi istenmelidir.

H- Dilekçeler Aşaması ve Süreler Tablosu

Çekişmeli boşanma davasında dilekçe ve beyanlara ilişkin süreler kesindir; kaçırılan süre çoğu zaman o hakkın kaybı anlamına gelir.

Aşama	Süre	Dayanak	Kaçırılırsa
Cevap dilekçesi	Tebliğden itibaren 2 hafta	HMK 127	Davacının vakıaları inkâr edilmiş sayılır; davalı vakıa ileri süremez
Ek cevap süresi	2 haftalık süre içinde istenir, en fazla 1 ay	HMK 127	Talep süresinde yapılmazsa ek süre verilmez
Karşı dava	Cevap süresi içinde	HMK 133	Davalar ayrılır; ayrı dava ve birleştirme gerekir
Cevaba cevap dilekçesi	Tebliğden itibaren 2 hafta	HMK 136	Davacı iddiasını genişletemez
İkinci cevap dilekçesi	Tebliğden itibaren 2 hafta	HMK 136	Davalı savunmasını genişletemez
Eksik unsurların tamamlanması	1 hafta (kesin)	HMK 119/2	Dava açılmamış sayılır
Belge ve tanık listesinin sunulması	Ön incelemede verilen 2 hafta (kesin)	HMK 140/5	O delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır
Islah	Tahkikat sonuna kadar, bir kez	HMK 176, 177	Islah imkânı kalmaz
İstinaf	Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta	HMK 345	Karar kesinleşir

I- Çekişmeli Boşanma Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar

Boşanma davalarının önemli bir kısmı, olayların ispatlanamamasından değil dilekçenin usule uygun yazılmamasından kaybedilir. Dilekçe hazırlanırken şu hatalardan kaçınılmalıdır:

1. Olayların tarih, yer ve kişi belirtilmeden “geçimsizlik yaşadık” gibi soyut ifadelerle anlatılması,
2. Tanık deliline dilekçede hiç dayanılmaması veya delillerin hangi olay için gösterildiğinin belirtilmemesi,
3. Yoksulluk nafakası ve tazminat taleplerinin dilekçede unutulması veya miktar yazılmaması,
4. Davalının cevap süresini kaçırması ya da ek süreyi iki haftalık süre geçtikten sonra istemesi,
5. Boşanmak isteyen davalının karşı dava açmayıp yalnızca cevap dilekçesi vermesi,
6. Süresinden sonra verilen cevap dilekçesine karşı tarafın muvafakat etmediğini açıkça bildirmemesi,
7. Affedilen veya barışmadan önce yaşanan olayların, barışma sonrası olaylardan ayrılmadan anlatılması,
8. Özel boşanma sebeplerinde altı aylık ve beş yıllık hak düşürücü sürelerin kaçırılması.

Dilekçede yapılan bir eksiklik ıslahla bile her zaman giderilemediğinden, çekişmeli boşanma dilekçesinin hazırlanmasında avukat desteği almak davanın sonucunu doğrudan etkiler. Eşler yargılama sırasında boşanmanın sonuçlarında anlaşırsa çekişmeli dava anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir; bunun için anlaşmalı boşanma protokolü ve dilekçe örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Çekişmeli boşanma dava dilekçesi, HMK 119 uyarınca vakıaların numaralı açık özetlerini, her vakıanın delilini, hukuki sebepleri ve açık talep sonucunu içermelidir; vakıa ve delil eksikliği sonradan tamamlanamaz ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5083 E., 2023/3516 K. sayılı kararında olduğu gibi davanın reddine yol açabilir. Davalı, HMK 127 uyarınca iki hafta içinde, gerekirse bir ayı geçmeyen ek süreyle cevap vermeli; süresinde cevap vermeyen davalı davacıya kusur yükleyecek vakıa ileri süremez. Yoksulluk nafakası ve tazminat talebe bağlıdır ve dilekçeler aşamasında ileri sürülmezse sonradan istenemez. Boşanmak isteyen davalı, HMK 133 uyarınca cevap süresi içinde karşı dava açmalıdır. Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia ve savunma genişletilebilir; bu aşamadan sonra HMK 141 uyarınca ancak açık muvafakat veya bir kez yapılabilen ıslahla değişiklik mümkündür.

Sık Sorulan Sorular

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak, aile hukuku başta olmak üzere dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Hizmet verdiğimiz diğer alanları görmek için Hizmetlerimiz sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95

Yasal Uyarı: Bu makale Av. Sinan Karabacak tarafından, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.