Tedbir Nafakası: Boşanma Davası Sürerken Nafaka, Şartları, Başlangıcı ve Sona Ermesi (TMK 169, 197) (2026)

Tedbir nafakası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 169’uncu maddesi uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin kendiliğinden (re’sen) hükmettiği ve kural olarak dava tarihinden boşanma kararının kesinleşmesine kadar eşin ve ortak çocukların geçimini sağlayan geçici nafakadır. Boşanma davası açılmadan önce ise TMK 197 uyarınca ayrı yaşamakta haklı olan eş, aile mahkemesinden diğer eşin parasal katkıda bulunmasını isteyebilir; uygulamada buna bağımsız tedbir nafakası veya önlem nafakası denir.

TMK 169’a dayalı tedbir nafakasında kusur aranmaz ve her iki eşin de gelirinin bulunması tek başına nafakaya engel değildir. Tedbir nafakası boşanma kararının kesinleşmesiyle kendiliğinden sona erer, yoksulluk nafakasına kendiliğinden dönüşmez. Davadan feragat edilirse nafaka feragat tarihine kadar ödenir. Ödenmeyen tedbir nafakası için icra takibi yapılabilir ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 344’üncü maddesi uyarınca borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.

Bu yazıda TMK 169 ve TMK 197’ye dayalı tedbir nafakasının farkları, nafakanın şartları ve miktarının belirlenmesi, çocuklar için tedbir nafakasının hangi tarihten başlayacağı, boşanma davasının kabulü, reddi veya feragatle sonuçlanması hâlinde nafakanın ne zaman biteceği, ödenmeyen tedbir nafakasının icra yoluyla tahsili ve kanun yolu kuralları 2018-2026 tarihli Yargıtay kararları ışığında incelenmektedir. Tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakasının genel çerçevesi için nafaka türleri rehberimize bakabilirsiniz. Her dosyada tarafların gelir durumu ve ayrılık sebepleri farklı olduğundan somut olayınızın değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız önerilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 169: Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.

Madde 197: Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir. Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır. Eşlerden biri, haklı bir sebep olmaksızın diğerinin birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak hayatın başka bir sebeple olanaksız hâle gelmesi üzerine de yukarıdaki istemlerde bulunabilir. Eşlerin ergin olmayan çocukları varsa hâkim, ana ve baba ile çocuklar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlere göre gereken önlemleri alır.

Kanun metninin resmi kaynağı: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr

Yargıtay Kararları Işığında Tedbir Nafakasına Hükmedilmesi İçin Gerekli Şartlar

Tedbir nafakası, boşanma davası süresince ekonomik açıdan daha zayıf durumdaki eşin ve çocukların geçimini güvenceye alan geçici bir önlemdir ve kusurdan bağımsız olarak takdir edilir. Tedbir nafakası için içtihatlarla Yargıtay tarafından bazı kriterler ortaya konulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/5441 E., 2025/8247 K. sayılı ve 06.10.2025 tarihli kararında, TMK 169 uyarınca nafakaya hükmedilmesi için boşanma veya ayrılık davasının açılmış olmasının yeterli olduğu ve kusur durumuna bakılmaksızın gerektirici sebebin bulunması hâlinde hâkimin bu önlemi kendiliğinden alacağı vurgulanmıştır. Maddeler hâlinde saymak gerekirse TMK 169’a dayalı tedbir nafakasına hükmedilebilmesi için;

1. Eşler arasında açılmış ve derdest bir boşanma veya ayrılık davasının bulunması,
2. Nafaka istenen eşin, diğer eşe ve çocuklara katkıda bulunabilecek bir gelire veya mal varlığına sahip olması,
3. Nafaka alacak eşin veya çocukların dava süresince diğer eşin katkısına ihtiyaç duyması, yani tarafların ekonomik durumları arasında nafakayı haklı kılan bir fark bulunması,
4. Nafakanın, tarafların sosyal ve ekonomik durumları araştırılarak hakkaniyete uygun bir miktarda belirlenmesi gerekir.

Tedbir nafakası için eşin kusursuz olması, yoksulluğa düşecek olması veya ayrıca talepte bulunması şartı aranmaz. Boşanma davası açılmadan TMK 197’ye dayanılarak istenen tedbir nafakasında ise bunlara ek olarak eşin ayrı yaşamakta haklı olması ve açık bir talepte bulunması gerekir.

A- TMK 169 ve TMK 197’ye Dayalı Tedbir Nafakası Arasındaki Farklar

Tedbir nafakası iki ayrı hukuki dayanağa sahiptir: boşanma davası içinde TMK 169’a göre verilen geçici önlem nafakası ve evlilik devam ederken TMK 197’ye göre ayrı yaşayan eşe bağlanan bağımsız tedbir nafakası. İki nafaka türü şartları, başlangıcı ve sona ermesi bakımından birbirinden ayrılır.

Ölçüt	TMK 169 tedbir nafakası	TMK 197 bağımsız tedbir nafakası
Ön şart	Açılmış bir boşanma veya ayrılık davası	Ayrı yaşamada haklılık (boşanma davası gerekmez)
Karar verilme biçimi	Hâkim kendiliğinden karar verir	Ancak eşin istemi üzerine karar verilir
Kusur ve haklılık	Kusur aranmaz	Ayrı yaşamanın haklı sebebe dayanması gerekir
Başlangıç	Kural olarak boşanma dava tarihi	Bağımsız nafaka dava tarihi
Sona erme	Boşanma veya ret kararının kesinleşmesi	Ayrı yaşamanın sona ermesi veya boşanma kararının kesinleşmesi
Yetkili mahkeme	Boşanma davasına bakan aile mahkemesi	TMK 197 davasına bakan aile mahkemesi

İki dayanak aynı dönemi kapsıyorsa nafaka iki kez tahsil edilemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/215 E., 2024/8116 K. sayılı ve 01.11.2024 tarihli kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, boşanma davasındaki TMK 169 talebi ile TMK 197’ye dayalı bağımsız nafaka davası hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması, ancak aynı döneme denk gelen kısımlar yönünden tahsilde tekerrür yaratmayacak şekilde karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Aynı kararda, TMK 197’ye göre bağlanan nafakanın boşanmanın kesinleşmesinden sonra “yoksulluk nafakası olarak devamına” karar verilmesinin nafakanın hukuki niteliği bakımından karışıklık yarattığı da kabul edilmiştir.

B- Boşanma Davasında Tedbir Nafakası (TMK 169)

TMK 169’a göre tedbir nafakası, boşanma davası süresince eşlerin geçimine ilişkin geçici önlemlerin en sık uygulanan türüdür. Hâkim bu önlemi dava dilekçesinde talep olmasa da kendiliğinden alır. Talep varsa ise talep edilen miktarla bağlıdır. Tedbir nafakası çoğunlukla ön inceleme veya ilk duruşmada ara kararla bağlanır, yargılama boyunca güncellenir ve nihai kararda tekrar hükme bağlanır.

1- Hâkim Kendiliğinden Karar Verir, Talep Varsa Taleple Bağlıdır

TMK 169 hâkime geçici önlemleri re’sen alma görevi verir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1603 E., 2023/4689 K. sayılı ve 11.10.2023 tarihli kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, tedbir nafakasının talebe bağlı olmaksızın takdir edileceği ve davanın her aşamasında istenebileceği kabul edilmiştir. Buna karşılık eş belirli bir miktar talep etmişse hâkim bu miktarı aşamaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/2876 E., 2022/4928 K. sayılı ve 26.05.2022 tarihli kararında, kadının dava dilekçesinde talep ettiği miktarı aşan tedbir nafakası hükmü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 26’ncı maddesine aykırı bulunarak bozulmuştur.

2- Tedbir Nafakasında Kusur Aranmaz

Tedbir nafakası, boşanmaya kimin sebep olduğuna bakılmaksızın verilir. Kusur tespiti ancak yargılamanın sonunda yapılabildiğinden, dava süresince geçimi sağlayan geçici önlem kusura bağlanmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/5441 E., 2025/8247 K. sayılı ve 06.10.2025 tarihli kararında, kadının ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle tedbir nafakasının kaldırılması isabetsiz bulunmuş ve bozma sebebi sayılmıştır. Kusurun ağırlığı, boşanma sonrasındaki yoksulluk nafakasında ve boşanmada maddi ve manevi tazminat taleplerinde belirleyici olur, tedbir nafakasında değil.

3- Her İki Eşin de Geliri Varsa Tedbir Nafakası Verilir mi?

Eşlerden birinin çalışıyor olması tedbir nafakasına tek başına engel değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2021/2-322 E., 2022/851 K. sayılı ve 07.06.2022 tarihli kararında, muvazzaf subay olarak düzenli maaş alan kadın yönünden boşanma aşamasındaki eşlerin zorunlu giderlere güçleri oranında katılmak zorunda olduğu ve tarafların gelirinin bulunmasının TMK 169’a dayalı tedbir nafakasına engel olmadığı kabul edilmiştir. Bu karara uyan bölge adliye mahkemesinin dava tarihinden geçerli aylık 1.000,00 TL tedbir nafakası hükmü, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1308 E., 2023/2520 K. sayılı ve 18.05.2023 tarihli kararıyla onanmıştır.

Bununla birlikte eşlerin gelirleri birbirine denk veya çok yakınsa nafaka verme zorunluluğu ortadan kalkabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1603 E., 2023/4689 K. sayılı kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, her iki eşin de gelirinin bulunmasının tedbir nafakasına engel olmadığı, ancak ekonomik durumların birbirine yakın olması hâlinde tedbir nafakası verme zorunluluğunun kalkacağı belirtilmiştir. Belirleyici olan, eşler arasındaki gelir farkının dava süresince geçimi etkileyecek ölçüde olup olmadığıdır.

C- Boşanma Davası Açmadan Tedbir Nafakası: Ayrı Yaşama Hakkı (TMK 197)

TMK 197’ye göre eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir ve boşanma davası açmadan diğer eşten parasal katkı isteyebilir. Bu dava, evliliği sona erdirmeyi değil, evlilik devam ederken ayrı yaşayan eşin geçimini sağlamayı amaçlar.

1- Ayrı Yaşamada Haklılık Şartı

TMK 197’ye dayalı tedbir nafakasının temel şartı, birlikte yaşamaya ara verilmesinin haklı bir sebebe dayanmasıdır. Şiddet, hakaret, ağır ekonomik baskı, eşin konuttan kovulması veya diğer eşin ortak konutu terk etmesi haklı sebep olarak değerlendirilebilir. Kanunun üçüncü fıkrasına göre diğer eş haklı bir sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa veya ortak hayat başka bir sebeple olanaksız hâle gelmişse de aynı istemde bulunulabilir. Buna karşılık ortak konutu haklı bir sebep olmadan terk eden eş, TMK 197’ye dayanarak nafaka isteyemez. Ortak konuttan ayrılmanın boşanma sebebi olarak sonuçları için terk nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Şiddet veya şiddet tehlikesi nedeniyle ayrı yaşayan eş, TMK 197 davasının yanında 6284 sayılı Kanun uyarınca koruyucu tedbir de isteyebilir. 6284 sayılı Kanun’un 5/4 maddesine göre şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya geçimine katkıda bulunan kişi ise, TMK hükümlerine göre nafakaya hükmedilmemiş olması kaydıyla hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir. Koruyucu tedbirlerin usulü için uzaklaştırma kararı yazımız yol gösterici olacaktır. Ortak konutun kullanımına ilişkin önlemler bakımından ise aile konutu ve aile konutu şerhi yazımıza bakabilirsiniz.

2- TMK 197 Nafakası Boşanmayla Biter, Yoksulluk Nafakasına Dönüşmez

TMK 197’ye dayalı nafaka, eşlerin ayrı yaşama durumu sürdükçe geçerlidir ve boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2024/2007 E., 2024/7495 K. sayılı ve 19.09.2024 tarihli kararında, boşanma davası öncesindeki parasal katkı istemlerinin bağımsız bir davanın konusu olup TMK 197’ye dayandığı ve ayrı yaşama süresince geçerli olduğu, TMK 169’a dayalı tedbir nafakasının ise boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erdiği belirtilmiştir. Aynı kararda, her iki hâlde de nafaka alacaklısının boşanma kararının kesinleştiği tarihten sonrası için icra takibine devam edemeyeceği kabul edilerek alacaklı lehine kurulan istinaf kararı bozulmuştur.

Bu nedenle boşanma sonrasında da nafaka almak isteyen eşin, boşanma davasında TMK 175’e dayalı yoksulluk nafakasını ayrıca ve açıkça talep etmesi gerekir. Yoksulluk nafakasının süresine ilişkin güncel durum için süresiz nafaka kaldırıldı mı yazımıza bakabilirsiniz.

D- Çocuklar İçin Tedbir Nafakası

Boşanma davası sürerken ortak çocukların geçimi için de TMK 169 uyarınca tedbir nafakasına hükmedilir. Çocuk için tedbir nafakası, çocuğun yanında kaldığı ebeveyne, çocuğun yanında bulunmayan ebeveyn tarafından ödenir. Boşanma kararı kesinleştikten sonra çocuk yönünden tedbir nafakası sona erer ve yerini TMK 182’ye dayalı iştirak nafakası alır. İştirak nafakasının miktarı ve artışı için iştirak nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk için tedbir nafakasının başlangıç tarihi, çocuğun fiilen kimin yanında kaldığına göre belirlenir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026/626 E., 2026/6613 K. sayılı ve 15.06.2026 tarihli kararında, ortak çocuğun dava tarihinden geçici velayetin anneye verildiği ara karar tarihine kadar baba yanında kaldığı anlaşıldığından, çocuk yararına tedbir nafakasının dava tarihinden değil, geçici velayetin anneye verildiği tarihten itibaren başlatılması gerektiği belirtilmiş ve karar bu yönden bozulmuştur. Çocuğun dava süresince bir ebeveynden diğerine geçmesi hâlinde nafaka yükümlüsü de değişir. Geçici velayet ve velayetin belirlenmesindeki ölçütler için velayet davası yazımıza bakabilirsiniz.

E- Tedbir Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

Tedbir nafakasının miktarı kanunda sabit bir oran veya tutar olarak belirlenmemiştir. Hâkim, TMK 4 uyarınca hakkaniyete göre ve TMK 186/3’teki eşlerin birliğin giderlerine güçleri oranında katılması ilkesine uygun olarak nafakayı takdir eder. Mahkeme, kolluk aracılığıyla tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmasını yaptırır. Ayrıca SGK, tapu, araç ve banka kayıtlarını getirtir. Miktarın belirlenmesinde uygulamada şu ölçütler dikkate alınır:

• Tarafların aylık gelirleri, gelirin sürekli ve düzenli olup olmadığı,
• Taşınmaz, araç, kira geliri ve diğer mal varlıkları,
• Kira, kredi, bakmakla yükümlü olunan başka kişiler gibi zorunlu giderler,
• Çocukların yaşı, eğitim, sağlık ve bakım ihtiyaçları,
• Evlilik süresince sürdürülen yaşam standardı ve paranın alım gücü.

Tedbir nafakası yargılama boyunca sabit kalmak zorunda değildir. Dava uzadıkça mahkeme, değişen koşullara ve paranın alım gücüne göre nafakayı ara kararla veya nihai kararla artırabilir ya da azaltabilir. Ancak yargılama sırasında bağlanan nafakanın gerekçe gösterilmeden kaldırılması hatalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/1603 E., 2023/4689 K. sayılı kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, ilk derece mahkemesinin ara kararla bağladığı tedbir nafakasını karar tarihinden itibaren kaldırması isabetsiz bulunmuştur. Boşanma sonrasında bağlanan nafakaların değiştirilmesi ise ayrı bir dava konusudur. Bu konu için nafakanın kaldırılması, azaltılması ve artırılması davası yazımıza bakabilirsiniz.

F- Tedbir Nafakası Ne Zaman Başlar ve Ne Zaman Biter?

TMK 169’a dayalı tedbir nafakası kural olarak boşanma dava tarihinden başlar. Yargılama sırasında hâkim tarafından kaldırılmadıkça, boşanma davasında verilen kararın kesinleşmesine kadar devam eder. Davanın nasıl sonuçlandığı, nafakanın sona erme tarihini doğrudan etkiler.

1- Boşanma Davası Kabul Edilirse

Boşanma kararı kesinleştiği gün tedbir nafakası kendiliğinden sona erer. Kesinleşmeden sonraki dönem için eş yönünden yoksulluk nafakası, çocuk yönünden iştirak nafakası hükmü uygulanır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2024/2007 E., 2024/7495 K. sayılı kararında, boşanma ve fer’isi olan tedbir nafakası yönünden kararın 28.04.2022’de kesinleştiği ve takip konusu tedbir nafakalarının ancak bu tarihe kadar istenebileceği belirtilmiştir. Boşanma davasının ilk derece, istinaf ve temyiz aşamalarında geçen süre boyunca tedbir nafakası ödenmeye devam eder. Bu nedenle davanın süresi nafaka yükü bakımından da önemlidir. Ortalama süreler için boşanma davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

2- Boşanma Davası Reddedilirse

Boşanma davasının reddi hâlinde de tedbir nafakası kendiliğinden bitmez. Nafaka, ret kararının kesinleşmesine kadar devam eder. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2018/13828 E., 2018/9636 K. sayılı ve 11.10.2018 tarihli kararında, boşanma davasının reddine ve dava tarihinden geçerli tedbir nafakasına hükmedilen dosyada, tedbir nafakasının boşanma davasının reddine ilişkin ilamın kesinleşmesine kadar devam edeceği belirtilmiştir. Ret kararından sonra da ayrı yaşamaya devam eden eş, nafaka ihtiyacı sürüyorsa TMK 197’ye dayalı bağımsız tedbir nafakası davası açabilir. Dava ayrılık kararıyla sonuçlanırsa ise nafaka kararın kesinleşmesiyle sınırlandırılmaz, ayrılık süresince devam eder; bu durumu ayrılık kararında nafaka ve velayet başlığıyla ayrıca açıkladık.

3- Davadan Feragat Edilirse

Davacı eş boşanma davasından feragat ederse feragat, açıklandığı anda kesin hükmün sonuçlarını doğurur. Bu nedenle tedbir nafakası feragat tarihine kadar hükme bağlanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/11542 E., 2023/2888 K. sayılı ve 01.06.2023 tarihli kararıyla onanan bölge adliye mahkemesi kararında, feragat tarihinden sonraki dönemi kapsayacak şekilde tedbir nafakasına hükmedilmesi hatalı bulunmuş ve kadın lehine tedbir nafakası dava tarihinden feragat tarihine kadar geçerli olmak üzere yeniden belirlenmiştir.

4- Tedbir Nafakası Yoksulluk Nafakasına Kendiliğinden Dönüşmez

Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakası farklı şartlara bağlı iki ayrı nafakadır. Tedbir nafakasında kusur aranmaz ve hâkim kendiliğinden karar verir. Yoksulluk nafakası ise ancak talep üzerine verilir ve talep eden eşin kusurunun diğerinden ağır olmaması gerekir. Bu nedenle boşanma davasında yoksulluk nafakası talep edilmemişse, kesinleşmeden sonra tedbir nafakası devam etmez. İki nafakanın karşılaştırması için nafaka türleri yazımızdaki tabloya bakabilirsiniz.

G- Tedbir Nafakası Ödenmezse Ne Olur? İcra Takibi, Tazyik Hapsi ve TCK 233

Tedbir nafakası ödenmezse nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir. Takibin türü, nafakanın yargılama sırasında verilen bir ara karara mı yoksa nihai karara mı dayandığına göre değişir. Ödememenin İİK 344 uyarınca tazyik hapsi ve TCK 233 uyarınca ceza yaptırımı da bulunmaktadır.

1- Ara Karara Dayalı Takip

Yargılama sırasında ara kararla bağlanan tedbir nafakası, İİK anlamında ilam veya İİK 38’deki ilam niteliğindeki belge sayılmaz. Bu nedenle ara karara dayanarak ilamlı takip yapılamaz, genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatılır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2018/13828 E., 2018/9636 K. sayılı ve 11.10.2018 tarihli kararında, tedbir nafakasına ilişkin ara kararın ilam olmadığı gibi İİK 38’de yazılı ilam niteliğindeki belgelerden de olmadığı, bu nedenle ilamlı takibe konu edilemeyeceği, ancak ara karara dayalı takibin başlatılmasının yerinde olduğu belirtilmiştir. Ara karara dayalı takipte birikmiş aylar ile takip tarihinden sonra işleyecek nafakalar birlikte istenebilir.

2- Nihai Karardaki Tedbir Nafakası Kesinleşme Beklenmeden İcra Edilir

HMK 367 uyarınca aile hukukuna ilişkin hükümler kesinleşmedikçe icraya konulamaz. Ancak tedbir nafakası bu kuralın istisnasıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2018/13828 E., 2018/9636 K. sayılı kararında, boşanma kararının eki olan yoksulluk nafakası, tazminat, vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin hükümlerin kesinleşmeden takibe konulamayacağı, buna karşılık kanunun tedbir nafakasının infazını ilamın kesinleşmesine bağlı tutmadığı ve tedbir nafakası için kesinleşme beklenmeden ilamlı takip yapılabileceği kabul edilmiştir. Bu karar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2001/12-206 E., 2001/217 K. sayılı kararına da atıf yapmaktadır.

3- İİK 344 Tazyik Hapsi ve TCK 233

İİK 344’e göre nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılır. Borçlu birikmiş nafakayı öderse tazyik hapsi sona erer. Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır ve icra ceza mahkemesince verilir. Ayrıca nafaka yükümlülüğünün ihlali, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlali olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 233’üncü maddesi kapsamında değerlendirilebilir. Suçun unsurları ve cezası için aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu yazımıza bakabilirsiniz. Tazyik hapsinin Yargıtay’ın aradığı şartları ve şikâyet süresi için nafaka ödenmezse ne olacağını ayrıntılı incelediğimiz yazıya bakabilirsiniz.

H- Tedbir Nafakasına İtiraz, Kanun Yolu ve Kesinlik Sınırı

Tedbir nafakasına ilişkin ara kararlar yargılama sırasında verilen geçici kararlardır ve değişen koşullara göre aynı mahkemece her zaman değiştirilebilir. Bu nedenle nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması, çocuğun yanında kaldığı ebeveynin değişmesi veya nafaka alacaklısının işe girmesi gibi durumlar dilekçeyle mahkemeye bildirilerek nafakanın kaldırılması veya değiştirilmesi istenmelidir. Nihai kararda kurulan tedbir nafakası hükmü ise istinaf ve temyiz yoluna konu edilebilir.

Tedbir nafakasına ilişkin temyiz incelemesinde kesinlik sınırı, nafakanın yıllık tutarı üzerinden hesaplanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/127 E., 2024/2609 K. sayılı ve 18.04.2024 tarihli kararında, TMK 197’ye dayalı bağımsız tedbir nafakası davasında kabul edilen aylık 600,00 TL nafakanın yıllık tutarı olan 7.200,00 TL’nin HMK 362 uyarınca kesinlik sınırının altında kaldığı belirtilerek erkeğin temyiz dilekçesi miktar yönünden reddedilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2025/2404 E., 2025/9853 K. sayılı ve 18.11.2025 tarihli kararında da birleşen bağımsız tedbir nafakası davasında reddedilen yıllık nafaka miktarının kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle temyiz dilekçesi reddedilmiştir. Bu nedenle bağımsız tedbir nafakası davalarında bölge adliye mahkemesi kararı çoğu dosyada kesin nitelik taşır.

I- Tedbir Nafakası Talebinde Dosyanın Hazırlanması

Tedbir nafakası, boşanma davasının ilk aşamasında belirlendiği için dosyanın baştan doğru hazırlanması nafakanın miktarını doğrudan etkiler. Hâkim kendiliğinden karar verse de talebin açık ve belgeli olması hem miktarın isabetli belirlenmesini hem de yargılama boyunca güncellenmesini kolaylaştırır. Uygulamada şu adımlar izlenmelidir:

1. Dava veya cevap dilekçesinde eş ve her bir çocuk için ayrı ayrı tedbir nafakası miktarı belirtilmeli, boşanma sonrası için yoksulluk ve iştirak nafakası da ayrıca talep edilmelidir.
2. Nafaka isteyen eşin gelir durumu, kira sözleşmesi, okul ve sağlık giderleri gibi zorunlu harcamalar belgelenmelidir.
3. Diğer eşin maaş bordrosu, SGK kaydı, şirket ortaklığı, kira geliri, taşınmaz ve araç kayıtlarının celbi istenmelidir.
4. Sosyal ve ekonomik durum araştırmasının eksiksiz yapılması takip edilmeli, gerçeğe aykırı beyanlar delillerle çürütülmelidir.
5. Çocuğun fiilen kimin yanında kaldığı ve geçici velayet talebi baştan netleştirilmelidir, çünkü çocuk için tedbir nafakasının başlangıcı buna göre belirlenir.
6. Ayrı yaşama boşanma davasından önce başlamışsa, TMK 197’ye dayalı bağımsız tedbir nafakası davası açılması ve boşanma davasıyla birleştirilmesi değerlendirilmelidir.
7. Ödenmeyen nafaka için ara karar veya nihai karar beklenmeden icra takibi başlatılmalı, gerekirse İİK 344 uyarınca şikâyet yoluna gidilmelidir.

Çekişmeli boşanma davasının genel işleyişi için evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazımıza bakabilirsiniz. Geçici önlemlerin dava başında eksiksiz talep edilmesi ve nafakanın yargılama boyunca takibi bakımından boşanma davasında avukat desteği almak hak kayıplarını önler.

Sonuç

Tedbir nafakası, TMK 169 uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin kendiliğinden hükmettiği, kusurdan bağımsız ve geçici bir nafakadır. Kural olarak dava tarihinden boşanma kararının kesinleşmesine kadar ödenir. Boşanma davası reddedilirse ret kararının kesinleşmesine, davadan feragat edilirse feragat tarihine kadar devam eder. Boşanma davası açmadan ayrı yaşayan eş ise ayrı yaşamakta haklıysa TMK 197’ye dayanarak bağımsız tedbir nafakası isteyebilir. Her iki eşin geliri bulunsa bile gelirler denk değilse tedbir nafakası verilebilir. Çocuk için tedbir nafakası çocuğun fiilen yanında kaldığı ebeveyne, geçici velayetin verildiği tarihten itibaren bağlanır. Tedbir nafakası yoksulluk nafakasına kendiliğinden dönüşmez. Ödenmeyen tedbir nafakası için kesinleşme beklenmeden icra takibi yapılabilir ve İİK 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi istenebilir.

Sık Sorulan Sorular

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak, aile hukuku başta olmak üzere dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Hizmet verdiğimiz diğer alanları görmek için Hizmetlerimiz sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95

Yasal Uyarı: Bu makale Av. Sinan Karabacak tarafından, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.