Alkollü Araç Kullanmanın Cezası (KTK-48)

Alkollü araç kullanmanın cezası nedir? Alkollü şekilde araç kullanmanın cezası idari para cezası ile ehliyete el konulmasıdır. Ayrıca alkol miktarının çok yüksek çıkması halinde TCK hükümleri uyarınca trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan tahkikat başlatılır. Trafik denetimlerinde alkollü araç kullanımının tespitinde en yaygın yöntem, nefes analizi esasına dayalı alkolmetre (breathalyzer) cihazları kullanmaktır. Ancak bu cihazların teknik özellikleri, kalibrasyona bağımlı yapıları ve çeşitli biyokimyasal etkenlere olan duyarlılıkları nedeniyle ölçüm sonuçlarının her zaman doğru sonuç vermediği bilinmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 48. maddesi, alkollü araç kullanma yasağını düzenlemekte ve sürücünün nefes havasındaki alkol miktarına ilişkin belirli sınırlar koymaktadır. Bu sınırın üzerinde ölçüm yapıldığında sürücünün ehliyetine el konulabilmekte ve idari para cezası uygulanabilmektedir. Ne var ki ilk alkolmetre ölçümünün ardından gerçekleştirilen kan tahlilinde alkol düzeyinin yasal sınırın altında çıkması, tüm bu idari işlemlerin hukuki dayanağını ortadan kaldırmaktadır. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

Bu yazıda; alkolmetre ölçümünün teknik güvenliği, kan tahlilinin hukuki değeri, idari yaptırımların iptali için başvurulacak yargısal yollar ve bu süreçlere ilişkin usul kuralları ele alınmaktadır.

I. Alkollü iken Araç Kullanılmasına Dair Yasal Düzenlemeler

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu konu alkollü araç kullanma ile ilgili yaptırımları düzenleyen temel mevzuattır. Karayolları Trafik Kanunu’nun Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı başlıklı 48’inci maddesi alkollü iken araç kullanmaya dair temel yaptırımları düzenlemektedir. Kanun maddesinde düzenlenen yaptırımlar tablo olarak aşağıdadır:

Sürücü Kategorisi	Azami Sınır (promil)	Yaptırım
Özel araç sürücüleri	0,50 promil	İdari para cezası + ehliyet geri alma
Ticari araç sürücüleri + Aday (Stajyer) Sürücüler	0,20 promil	İdari para cezası + ehliyet geri alma
1,00 promil üzeri	Suç teşkil eder	Adli işlem (TCK m.179 kapsamında)

Kanun uyarınca alkol tespiti; öncelikle nefes analiz cihazı ile yapılmakta, sürücünün itirazı hâlinde ya da kamu görevlisinin gerekli görmesi durumunda ise kan tahlili yoluna gidilmektedir. Kan tahlili sonuçları, nefes testine göre daha güvenilir tıbbi-bilimsel veriler sunduğundan hukuki süreçlerde belirleyici nitelik taşımaktadır.

II. Alkolmetre Cihazının Ölçüm Kalitesini Etkileyen Hususlar

1.Cihaz Kaynaklı Hatalar

Nefes analiz cihazları, alveol havasındaki alkol miktarını ölçmek ve bunu belli bir dönüşüm katsayısı üzerinden kan alkol düzeyine çevirmek üzere tasarlanmıştır. Ancak bu katsayı bireyden bireye önemli ölçüde değişebildiğinden ölçüm sonuçları %15-23 oranında hata payı içerebilmektedir. Buna ek olarak cihaz kaynaklı temel hata nedenleri şunlardır:

• Kalibrasyon eksikliği veya hatası: Cihazların belirli aralıklarla kalibre edilmesi zorunlu olup kalibrasyon tarihleri yasal açıdan önem taşımaktadır.
• Elektriksel parazitler ve ortam sıcaklığı: Aşırı sıcak veya soğuk ortamlarda cihaz doğruluğu bozulabilmektedir.
• Nem ve kirlilik: Nemin yüksek olduğu koşullarda ölçüm değerleri olduğundan yüksek çıkabilmektedir.
• Yazılım/donanım arızaları: Cihazın bakım geçmişinin belgelenmemesi, sonuçların güvenilirliğini doğrudan etkilemektedir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre alkolmetre cihazlarının Türk Standartları Enstitüsü (TSE) onaylı olması ve belirli aralıklarla kalibre edilmesi zorunludur. Savunma aşamasında cihazın kalibrasyon belgesi ve son bakım tarihleri mutlaka talep edilmelidir.

2.Biyolojik ve Fizyolojik Etmenler

Alkolmetre ölçümünü olumsuz etkileyen çeşitli biyolojik etkenler de mevcuttur:

• Diyabet ve ketoz durumu: Yüksek kan şekeri veya düşük karbonhidratlı diyet nedeniyle oluşan ketonlar, cihazı yanıltabilmektedir.
• Gastroözofageal reflü (GERD): Mide içeriğinin yemek borusuna kaçması, ağız yoluyla alınan nefes havasını kirletebilmektedir.
• Ağız içi fermentasyon: Diş eti hastalıkları veya ağız bakterilerinin fermantasyonu sahte pozitif sonuçlara yol açabilmektedir.
• Bekleme süresine uyulmaması: Standart prosedür, ölçüm öncesinde en az 15-20 dakika beklenmesini öngörmektedir; bu kurala uyulmaması sonuçları etkileyebilmektedir.
• Son tüketilen gıdalar: Bazı ekmek çeşitleri, mayalı ürünler ve ağız bakım ürünleri yanlış ölçümlere neden olabilmektedir

III.Kan Tahlilinin Hukuki Değeri

Kan tahlili, nefes testine kıyasla çok daha güvenilir bir ölçüm yöntemi olarak kabul görmektedir. Bunun başlıca nedenleri şöyle sıralanabilir:
• Doğrudan kan alkol konsantrasyonunu ölçer; dönüşüm katsayısına ihtiyaç duymaz.
• Biyolojik veya çevresel müdahalelerden büyük ölçüde bağımsızdır.
• Akredite laboratuvarlarda gerçekleştirildiğinden standart kalite güvencesi altındadır.
• Sonuçlar belgelenmiş, imzalanmış ve resmi tıbbi kayıt niteliği taşıyan belgelerdir.

Kolluk kuvvetleri tarafından alkolmetre ile ölçüm yapıldıktan sonra sonucun hatalı olduğunu düşünüyorsanız; zaman kaybetmeden en yakın devlet hastanesinden kandaki etonol miktarını ölçtürmeniz gerekmektedir.

Genel olarak kandaki alkol düzeyinin, son tüketimden itibaren her saat yaklaşık 0,15 promil oranında düştüğü kabul edilmektedir. Bu nedenle kan tahlilinin olaydan mümkün olan en kısa sürede yaptırılması büyük önem taşımaktadır. Gecikme, tahlil sonucunun ilk ölçümden farklı çıkmasına ve savunmanın zayıflamasına neden olabilir.

IV. Ehliyete El Konulması İşlemi (Tutanağı) ile İdari Para Cezasına İtiraz İşlemleri

1. Görevli Mahkeme

Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi ile KTK md. 48 kapsamındaki idari yaptırımlara yönelik itirazlarda görevli yargı mercii Sulh Ceza Hâkimliğidir. Asliye Ceza Mahkemesi veya İdare Mahkemesi bu davalarda görevli değildir; hatalı mahkeme seçimi sürenin geçmesine ve hak kaybına yol açar.

2.Yetkili Mahkeme

Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca yetkili mahkeme, idari yaptırım kararını veren ya da işlemi yapan kamu idaresinin bağlı olduğu yerin Sulh Ceza Hâkimliğidir.

3. İtiraz Süresi

Bu noktada en kritik kural, itiraz süresidir. Tüm zaman kısıtlamaları aşağıda tabloda özetlenmiştir:

İşlem Türü	Süre	Başlangıç Tarihi
İdari Para Cezasına İtiraz	15 gün	Tebligat tarihi (elden teslimde tutanak tarihi)
Ehliyet Geri Alma İşlemine İtiraz	15 gün	Tebligat tarihi (elden teslimde tutanak tarihi)

Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi gereğince 15 günlük süre hak düşürücü nitelik taşımaktadır. Bu süre geçirildikten sonra itiraz hakkı tamamen kaybedilir; olağanüstü yargı yolları sınırlı tutulmuştur.

4. Dilekçe ve Ekler

İtiraz dilekçesi içeriğinde yer alması gereken bilgiler:

• Kişisel bilgiler ve adres.
• Tutanağı düzenleyen kurum unvanı ve adresi
• İtiraz edilen tutanağın tarih ve sayısı.
• Alkolmetre ölçümüne yönelik teknik itirazlar.
• Kan tahlili sonucu ve hukuki değerlendirmesi.
• Cihaz kalibrasyon kayıtlarının celbi talebi.

İtiraz dilekçesi ekinde yer alması gereken belgeler:

• İtiraz edilen tutanağın sureti
• Kan tahlili sonuç raporu
• Varsa tahlili gerçekleştiren sağlık kuruluşuna ait yazışma ve belgeler
• Nüfus cüzdanı fotokopisi

V. Alkollü Araç Kullanma Nedeniyle Ehliyete El Konulması Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

İZMİR (NÖBETÇİ) SULH CEZA HAKİMLİĞİNE

İTİRAZ EDEN                                 : ………………. …………………. (TCKN: …………………………………….)

                                      Adres: ……………………………………………………………….

KARARINA İTİRAZ EDİLEN            : İ……. T……………… Denetleme Şube Müdürlüğü

                                             Adres: ……………………………………………………………..

İTİRAZA KONU TUTANAK         : İ…………… Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından tanzim edilen …/…../……. Tarih, …….. Seri – ……………….. Numaralı sürücü belgesi geri alma tutanağı.

İTİRA Z KONULARI                     : İ………….. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından tanzim edilen …/…/……. Tarih, .. Seri – …………………. Numaralı tutanak ile bu tutanak uyarınca 0,25 promil alkollü olduğum gerekçesi ile sürücü belgesine el koyulmasına itirazlarımın sunulmasıdır.  

AÇIKLAMALAR

1-…. … ……………. plakalı araç işe seyir halinde iken G…………… ilçesi ….9. Sokak ile …..0. Sokak kesişiminde İ………. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından ../../…… tarihinde saat 1.:1.’de gerçekleştirilen bir trafik denetiminde durdurulmuş ve alkol metre cihazına üflemek sureti alkol ölçümüm yapılmıştır.  Kolluk kuvvetlerince yapılan ölçümde alkol düzeyinin 0,25 promil olduğu tespit edilerek, aday (stajyer) sürücülere uygulanan 0,20 promil üst sınırı aştığı gerekçesiyle sürücü belgeme el konulmuştur.

2-Sürücü belgeme konulup işlemlerim tamamlandıktan hemen sonra zaman kaybetmeden aynı gün ve saat 1.:0.’da D……. C…… S……. Devlet Hastanesi’ne başvuru yaparak kan tahlili yaptırdım. Bu tahlil sonucunda kanındaki alkol miktarının 0,03 promilin altında olduğu tespit edilmiştir. 0.03 promil alkol hiç alkol almayan bir insanda da çıkabilir. Bu değer, bilimsel olarak “sıfır” veya “alkolsüz” kabul edilen bir sınırdır ve insan vücudunda doğal süreçlerle oluşabilecek kadar düşüktür. D……. C…… S……. Devlet Hastanesi’nden alınan kan tahlil raporunu dilekçem ekinde sunuyorum.

3-2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi kapsamında hazırlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca, sürücülerin vücutlarındaki alkol miktarının tespitinde kan tahlili; nefes ölçüm cihazlarına kıyasla tıbbi açıdan kesin ve güvenilir bir yöntem olarak kabul görmektedir. Zira kan tahlilleri; akredite laboratuvar koşullarında, gaz kromatografisi gibi ileri analitik teknikler uygulanarak gerçekleştirilmekte olup sonuçları bilimsel açıdan bağlayıcı nitelik taşımaktadır.

4-Devlet hastanesinde yaptırılan kan tahlilinin sonucu 0,03 promilden düşük olup bu değer, hem genel sürücüler için geçerli olan 0,50 promil sınırın hem de aday sürücülere uygulanan 0,20 promil sınırın çok altında kalmaktadır. Bu itibarla, söz konusu sonuç belirleyici delil niteliği taşımakta ve idari işlemin hukuki dayanağını ortadan kaldırmaktadır.

5-Nefes ölçüm ile kan tahlili arasında yalnızca 50 dakika geçmiştir. (1.:1. – 1.:0.). Vücudun alkol atım fizyolojisi göz önünde bulundurulduğunda; 0,25 promillik bir alkol değerinin bu kadar kısa sürede 0,03 promile düşmesi tıbbi açıdan son derece düşük bir olasılık taşımaktadır. Literatürde alkol oranının her saat başı 0,15 promil düştüğü kabul edilmektedir. Bu bilimsel gerçeklik de kolluk kuvvetlerinin yaptığı ölücümün fahiş hata içerdiğini kanıtlamaktadır. Yine alkolmetre cihazlarının ağız içi alkol (gargara, yiyecek, ilaç vb.) veya cihaz hataları nedeniyle yanıltıcı sonuçlar verebildiği bilinmektedir. Ve yine ilgili kurumdan ölçümün yapıldığı alkolmetre cihazına ait kalibrasyon kayıtlarının celbini talep etmekteyim.

6-Genel hukuk ilkeleri uyarınca idari yaptırımlar; kesin, inandırıcı ve güvenilir delillere dayandırılmak zorundadır. Yetkili bir devlet hastanesinden elde edilen kan tahlili sonucu, sahada uygulanan nefes ölçüm testinden daha üstün bir ispat gücüne sahiptir. Dolayısıyla ehliyete el koyma işlemi, tıbbi açıdan kanıtlanmış gerçeklerle değil, hatalı olduğu anlaşılan bir ölçüme dayanmaktadır.

7-Yukarıda arz ve izah edilmeye çalışılan nedenlerle İ……….. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından tanzim edilen ../…/….. Tarih, … Seri – …………. Numaralı tutanak ile bu tutanak uyarınca 0,25 promil alkollü olduğum gerekçesi ile sürücü belgesine el koyulmasına dair işlemin iptal edilmesini talep etme zorunluluğum hasıl olmuştur.

HUKUKİ SEBEPLER         : KTK, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve ilgili mevzuat

HUKUKİ DELİLLER         : Trafik cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağı (../…/…… Tarihli), D……. C…… S……. Devlet Hastanesi Etanol Ölçüm Raporu (../…/…… Tarihli), Kimlik ve ehliyet fotokopileri, alkolmetre cihazına ait kalibrasyon kayıtları, gerekirse bilirkişi incelemesi, her türlü yasal delil.

SONUÇ/İSTEM                   : Yukarıda izah ettiğimiz ve Sayın Hakimliğinizce re’sen dikkate alınacak sebeplerle;

• İ……. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından tanzim edilen ../../….. Tarih, ….. Seri – …………………. Numaralı sürücü belgesi geri alma tutanağının İPTALİNE,
• İptali istenen tutanak uyarınca el konulmuş bulunan ehliyetimin tarafıma İADESİNE,
• İdari para cezasının İPTALİNE,

Karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. …/…../……………………..

     İTİRAZ EDEN

……………….. …………………..

                                                                                                                        

EKLER           :1-Kimlik Fotokopisi

                      2- D……. C…… S……. Devlet Hastanesi Kan Tahlili Sonuçları

                     3- İ……. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından tanzim edilen        

                        ../…/…. Tarih, …. Seri – …….. Numaralı Tutanak

İstanbul / Bakırköy bölgesinde yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Diğer makaleler için https://sinankarabacak.com/hukuki-makaleler/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95