Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu (TCK-160)

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu, sahibinin elinden çıkmış (kaybedilmiş) ya da bir hata sonucu kişinin eline geçmiş bir eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri haberdar etmeksizin malik gibi tasarrufta bulunulmasını cezalandıran ve Türk Ceza Kanunu‘nun 160. maddesinde düzenlenen bir suç tipidir. Yerde bulunan bir cüzdanı sahiplenmekten, hesabına yanlışlıkla gönderilen parayı harcamaya kadar uzanan durumlar bu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Bu yazıda; bu suçun tanımını, unsurlarını (maddi ve manevi unsur), kapsadığı temel durumları, özellikle hesaba yanlış gönderilen para meselesini, hırsızlıktan farkını, cezasını, şikâyet ve uzlaştırma durumunu, görevli mahkemeyi ve merak edilen diğer hususları sade bir dille ele alacağız.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu ile Korunan Hukuki Değer

Bu suçta korunan temel değer, kişinin mülkiyet hakkı ve malvarlığıdır. Bir eşya, sahibinin elinden kaybolma veya bir hata nedeniyle çıkmış olsa bile, mülkiyet hakkı devam eder. Bu suç, bu tür eşyaların sahiplenilerek hak sahibinin malvarlığı kaybına uğramasını önlemeyi amaçlar.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçunun Unsurları

Bir fiilin bu suç olarak nitelendirilebilmesi için belirli unsurların bir arada bulunması gerekir.

Fail

Bu suçun faili, kaybedilmiş bir eşyayı bulan veya bir hata sonucu eline eşya geçen kişidir. Bu yönüyle suç, failin önceden bir hareketiyle değil; eşyanın ona ulaşmasından sonraki davranışıyla işlenir. Bu yönüyle bu suç özgü suç niteliği taşımamaktadır. Yani faili bakımından herhangi bir sınırlama öngörülmemiş; her gerçek kişi bu suçun faili olabilmektedir.

Mağdur

Suçun mağduru, eşyanın maliki veya zilyedi; yani eşyayı kaybeden ya da hata sonucu başkasının eline geçmesine neden olan kişidir.

Suçun Konusu

Suçun konusu iki türlü olabilir: kaybedilmiş olması nedeniyle malikinin zilyetliğinden çıkmış olan eşya ya da hata sonucu ele geçirilen eşya. Her iki durumda da eşya, failin herhangi bir aktif hareketi olmaksızın onun eline geçmiştir.

Maddi Unsur (Hareket)

Suçun maddi unsuru, bu eşya üzerinde iade etmeksizin veya yetkili mercileri durumdan haberdar etmeksizin malik gibi tasarrufta bulunmaktır. Yani failin, eşyayı sahibine iade etmesi ya da yetkili makamlara bildirmesi gerekirken; bunun yerine eşyayı kendi malıymış gibi kullanması, satması veya harcaması suçu oluşturur. Burada cezalandırılan, eşyanın ele geçirilmesi değil; sonrasında malik gibi davranılmasıdır.

Manevi Unsur (Kast)

Suç yalnızca kasten işlenebilir. Failin, eşyanın kaybedilmiş ya da hata sonucu kendisine geçmiş olduğunu bilerek, iade veya bildirim yükümlülüğüne rağmen malik gibi tasarrufta bulunma iradesiyle hareket etmesi gerekir.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçunun Kapsadığı İki Temel Durum

Kaybedilmiş Eşya

İlk durum, bir eşyanın sahibinin elinden kaybolma yoluyla çıkmış olmasıdır. Örneğin yolda bulunan bir cüzdan, telefon veya benzeri bir eşya bu kapsamdadır. Bu eşyayı bulan kişinin, onu sahibine iade etmesi ya da yetkili mercilere teslim etmesi beklenir. Bunun yerine eşyayı sahiplenip kullanması bu suçu oluşturabilir.

Hata Sonucu Ele Geçen Eşya

İkinci durum, bir eşyanın hata sonucu kişinin eline geçmesidir. Örneğin yanlışlıkla başka birine teslim edilen bir kargo ya da sehven yapılan bir aktarma bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu durumda da kişinin, eşyayı iade etmesi veya durumu bildirmesi gerekir.

Hesabıma Yanlışlıkla Para Gönderilirse Ne Yapmalıyım?

Günümüzde bu suçun en sık karşılaşılan örneklerinden biri, banka hesabına yanlışlıkla para gönderilmesidir. Bir kişinin hesabına, hatalı bir havale veya EFT sonucu kendisine ait olmayan bir para geçebilir. Bu durumda paranın, gönderen kişiye iade edilmesi veya bankaya/yetkili mercilere durumun bildirilmesi gerekir.

Hesabına yanlışlıkla gelen parayı, kendisine ait olmadığını bilerek harcayan veya başka bir hesaba aktararak sahiplenen kişi, bu suçu işlemiş olabilir. Bu nedenle hesabınıza beklemediğiniz bir para geldiğinde, harcamak yerine en kısa sürede bankanızla iletişime geçmeniz ve durumu bildirmeniz hem hukuki sorumluluktan korunmanız hem de olası bir ceza soruşturmasıyla karşılaşmamanız açısından önemlidir.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu ile Hırsızlığın Farkı

Bu suç, hırsızlıkla karıştırılabilir; ancak aralarında temel bir fark vardır. Hırsızlıkta fail, malı zilyedin rızası olmadan, aktif bir hareketle bulunduğu yerden alır. Bu suçta ise fail, eşyayı almaz; eşya kaybolma veya hata sonucu zaten onun eline geçmiştir. Suç, failin bu eşyayı iade etmek yerine sahiplenmesinden doğar. Hırsızlık hakkında ayrıntılı bilgi için hırsızlık suçu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu ile Suç Eşyasının Satın Alınması Suçunun Farkı

Bu suçta eşya, bir suçtan değil; kaybolma veya hata sonucu kişinin eline geçmiştir. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunda (TCK 165) ise eşya, bir suçun işlenmesiyle elde edilmiştir. Yani eşyanın kaynağı farklıdır. Bu konuda suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu makalemize bakabilirsiniz.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçunun Cezası

Kaybedilmiş olması nedeniyle malikinin zilyetliğinden çıkmış olan ya da hata sonucu ele geçirilen eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri durumdan haberdar etmeksizin malik gibi tasarrufta bulunan kişi, şikâyet üzerine, bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Görüldüğü gibi bu suç şikâyete bağlıdır ve hâkim, hapis cezası yerine adli para cezasına da hükmedebilir.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçunda Şikâyet ve Uzlaştırma

Bu suç şikâyete bağlıdır. Soruşturma ve kovuşturmanın başlayabilmesi için mağdurun, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Bu süre kaçırılırsa dava açma hakkı düşer; şikâyetten vazgeçme ise davanın düşmesine yol açabilir.

Uzlaştırma bakımından, şikâyete bağlı bu suç uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilir. Uzlaştırmanın sağlanması halinde kamu davasının açılmaması ya da düşmesi mümkün olabilir.

Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bu suça ilişkin davalar, kural olarak Asliye Ceza Mahkemesi‘nde görülür. Yetkili mahkeme ise kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir.

Akrabalar Arası: Şahsi Cezasızlık Sebebi (TCK 167)

Bu suçun belirli yakın akrabalar arasında işlenmesi halinde, malvarlığına karşı suçlara ilişkin şahsi cezasızlık sebebi gündeme gelebilir. Suçun; hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmedilmez. Daha uzak akrabalarda ise şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir.

Eşyanın İade Edilmesi

Malvarlığına karşı suçlarda öngörülen etkin pişmanlık düzenlemesi (TCK 168), açıkça sayılan suçlar bakımından uygulanır. Bu suç söz konusu düzenlemede ayrıca sayılmadığından, etkin pişmanlık hükümlerinin doğrudan uygulanması öngörülmemiştir. Bununla birlikte, failin eşyayı veya parayı iade etmesi ve zararı gidermesi, cezanın belirlenmesinde lehe bir unsur olarak değerlendirilebilir. Ayrıca eşyanın zamanında iade edilmesi, çoğu zaman suçun oluşmasını da engelleyebilir; çünkü suç, sahiplenme iradesiyle malik gibi tasarrufta bulunulmasını gerektirir.

Suça Teşebbüs ve Zincirleme Suç

Teşebbüs

Fail, eşya üzerinde malik gibi tasarrufta bulunmak üzere harekete geçmiş ancak elinde olmayan nedenlerle fiili tamamlayamamışsa, suça teşebbüsten söz edilebilir. Teşebbüs halinde ceza, tamamlanmış suça göre indirilir.

Zincirleme Suç

Failin aynı suç işleme kararıyla, değişik zamanlarda birden fazla kez bu suçu işlemesi halinde zincirleme suç hükümleri gündeme gelebilir. Bu durumda faile tek ceza verilir, ancak bu ceza belirli oranda artırılır.

HAGB, Adli Para Cezası ve Cezanın Ertelenmesi

Bu suçta hapis cezasının yanında adli para cezası da öngörülmüştür; hâkim somut olaya göre adli para cezasına hükmedebilir. Ayrıca verilen hapis cezası iki yıl veya altında ise ve diğer koşullar da sağlanıyorsa, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ya da cezanın ertelenmesi gündeme gelebilir. Bu imkânların uygulanıp uygulanamayacağı, verilecek cezanın miktarına ve dosyanın özelliklerine bağlıdır.

Sık Sorulan Sorular

Değerlendirme ve Sonuç

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu, sahibinin elinden çıkmış bir eşyanın sahiplenilerek hak sahibinin zarara uğratılmasını önleyen bir malvarlığı suçudur. Yolda bulunan bir eşyadan, hesaba yanlışlıkla gönderilen paraya kadar farklı biçimlerde karşımıza çıkan bu suç, bir yıla kadar hapis veya adli para cezasını gerektirir.

Bu suçla ilgili süreçte; eşyanın gerçekten kaybedilmiş veya hata sonucu mu ele geçtiği, failin sahiplenme iradesiyle mi hareket ettiği ve iade ya da bildirim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği belirleyici öneme sahiptir.

Bu suçla ilgili bir soruşturma veya davayla karşı karşıyaysanız, alanında deneyimli bir İstanbul ceza davası avukatı ile görüşerek dosyanızın detaylı bir değerlendirmesini yaptırabilirsiniz. Bu suç tipinin yer aldığı diğer suçlar hakkında genel bilgi almak için malvarlığına karşı suçlar başlıklı rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.

Av. Sinan Karabacak – Cep Tel: +90 535 671 88 95