İçindekiler
Gürültüye neden olma suçu, Türk Ceza Kanunu‘nun 183. maddesinde düzenlenmiş olup, ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak, başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli şekilde gürültüye neden olmayı yaptırım altına alır. Günlük hayatta komşuluk ilişkilerinden işletme faaliyetlerine, şantiye çalışmalarından eğlence mekânlarına kadar geniş bir alanda karşımıza çıkan gürültü sorunu, çoğu zaman idari şikâyet konusu olsa da, belirli koşullarda bir ceza suçu hâline de gelebilir. Bu yazıda gürültüye neden olma suçunun tanımını, “elverişlilik” ölçütünü, idari yaptırımdan farkını ve yaptırımlarını sade bir dille açıklıyor; her somut olayın kendine özgü olduğunu ve kesin değerlendirmenin ancak dosyanızı inceleyecek bir avukatla mümkün olacağını hatırlatıyoruz.
Bu yazı, Çevreye Karşı Suçlar (TCK 181-184) başlıklı genel rehberimizin bir parçasıdır; bölümdeki diğer suç tiplerine bu rehber üzerinden ulaşabilirsiniz.
Gürültüye Neden Olma Suçu Nedir? (TCK 183)
TCK’nın 183. maddesine göre, ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak, başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli bir şekilde gürültüye neden olan kişi, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu suç, “Çevreye Karşı Suçlar” bölümünde yer alır ve çevre değerlerinin yanı sıra bireyin sağlığını da koruma altına alır. Suçun en dikkat çekici yönü, cezasının hapis veya adli para cezası olarak seçimlik biçimde düzenlenmiş olması ve suçun oluşması için somut bir zararın değil, sağlığa zarar verme “elverişliliğinin” aranmasıdır.
Gürültüye neden olma suçu, çevreye karşı işlenen diğer suçlarla — çevrenin kasten kirletilmesi (m. 181), çevrenin taksirle kirletilmesi (m. 182) ve imar kirliliğine neden olma (m. 184) — birlikte değerlendirildiğinde, kanun koyucunun çevreyi geniş bir çerçevede ele aldığını gösterir. Ancak gürültü suçu, uygulamada çoğunlukla idari süreçlerle iç içe geçtiğinden, ceza boyutunun ne zaman gündeme geldiğini doğru anlamak önem taşır.
Korunan Hukuki Değer ve “Elverişlilik” Ölçütü
Bu suçla korunan hukuki değer, hem çevre sağlığı hem de bireyin beden ve ruh sağlığıdır. Maddenin en kritik unsuru, “sağlığın zarar görmesine elverişli şekilde” ifadesidir. Bu ifade, suçun bir soyut tehlike suçu olduğunu gösterir; yani gürültü nedeniyle bir kişinin sağlığının fiilen bozulmuş olması gerekmez. Önemli olan, meydana getirilen gürültünün, niteliği ve yoğunluğu itibarıyla insan sağlığına zarar verebilecek elverişlilikte olmasıdır. Bu yönüyle gürültü suçu, somut zararın arandığı suçlardan ayrılır.
Elverişlilik ölçütü, uygulamada değerlendirilmesi güç bir unsurdur. Bir gürültünün sağlığa zarar verecek elverişlilikte olup olmadığı; gürültünün şiddeti, süresi, tekrarı, gerçekleştiği saat ve etkilediği kişilerin durumu gibi ölçütlerle birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirme çoğu zaman ölçüm ve bilirkişi incelemesini gerektirir. Sağlığa zarar verme elverişliliği bulunmayan, geçici ve olağan yaşam gürültüleri ise bu suçun kapsamı dışında kalır. Nitekim her gürültü değil, yalnızca belirli bir yoğunluğa ve niteliğe ulaşan gürültü ceza hukukunun konusu olur.
Çerçeve Norm: “İlgili Kanunlar” ve Gürültü Mevzuatı
183. madde, tıpkı çevre kirletme suçlarında olduğu gibi, çerçeve norm niteliği taşır. Kanun, “ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırılık” ifadesiyle, gürültüye ilişkin somut kuralları ceza kanununda değil; başta 2872 sayılı Çevre Kanunu ve buna dayanılarak çıkarılan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuatta arar. Bu düzenlemelerde, farklı alanlar (konut, sanayi, ticaret) ve farklı zaman dilimleri için gürültü sınır değerleri belirlenmiştir. Failin cezalandırılabilmesi için, bu yükümlülüklere aykırı davranmış olması gerekir.
Bu yapı, gürültü suçunda iki ayrı değerlendirmeyi bir araya getirir: bir yandan gürültünün ilgili mevzuattaki yükümlülüklere aykırı olup olmadığı, diğer yandan bu gürültünün sağlığa zarar verme elverişliliği taşıyıp taşımadığı. Her iki koşulun birlikte gerçekleşmesi hâlinde suç oluşur. Bu nedenle savunmada, hem mevzuata aykırılığın hem de elverişlilik unsurunun ayrı ayrı ele alınması gerekir.
Suçun Maddi Unsurları
Suçun faili herkes olabilir; gürültüye neden olan kişi bu suçun failidir. Uygulamada fail; bir işletme sahibi, eğlence mekânı işletmecisi, şantiye yürütücüsü, sanayi tesisi sorumlusu ya da komşu olabilir. Suçun mağduru, sağlığı zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya kalan kişi veya kişilerdir; ancak suç, çevre sağlığını da koruduğundan, mağdurun belirli bir kişi olması her zaman zorunlu değildir. Suçun konusu, insan sağlığına zarar verecek elverişlilikteki gürültüdür.
Fiil unsuru, “gürültüye neden olma” biçiminde düzenlenmiştir. Gürültünün hangi araç veya faaliyetle çıkarıldığı önemli değildir; müzik yayını, sanayi makineleri, inşaat faaliyeti, jeneratör veya benzeri her türlü kaynak bu kapsamda değerlendirilebilir. Belirleyici olan, ortaya çıkan gürültünün mevzuata aykırı ve sağlığa zarar verme elverişliliğinde olmasıdır. Suç, kural olarak icraî bir hareketle işlenir; ancak gürültüyü önleme yükümlülüğü bulunan bir kişinin bu yükümlülüğe aykırı davranması da somut olayda değerlendirilebilir.
Manevi Unsur: Kast
Gürültüye neden olma suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Failin, mevzuata aykırı biçimde ve sağlığa zarar verebilecek elverişlilikte gürültüye neden olduğunu bilmesi ve bunu istemesi aranır. Failin ayrıca birinin sağlığını bozma yönünde özel bir amaç taşıması gerekmez; genel kast yeterlidir. Örneğin bir işletmenin, gürültü sınır değerlerini aştığı kendisine bildirilmiş olmasına rağmen faaliyetine aynı şekilde devam etmesi, kastın varlığına işaret edebilir. Taksirle gürültüye neden olma ise, kanunda ayrıca düzenlenmediğinden, bu madde kapsamında suç oluşturmaz.
Seçimlik Ceza: Hapis veya Adli Para
183. maddenin öngördüğü ceza, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Buradaki “veya” ifadesi, cezanın seçimlik olarak düzenlendiğini gösterir; yani hâkim, somut olayın özelliklerine göre hapis cezası ya da adli para cezası arasında bir tercih yapar. Bu seçimlik yapı, gürültü suçunu çevreye karşı diğer bazı suçlardan ayıran bir özelliktir ve hâkime cezalandırmada geniş bir takdir alanı tanır.
Hapis cezasının tercih edildiği durumlarda dahi, cezanın miktarı ve koşulları uygun olduğunda, cezanın adli para cezasına çevrilmesi, seçenek yaptırımlara hükmedilmesi ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi imkânlar gündeme gelebilir. Bu imkânların uygulanıp uygulanmayacağı, hükmedilen cezanın süresine ve failin durumuna bağlıdır ve her dosyada ayrıca değerlendirilir.
Tekrarlanan Gürültü ve Zincirleme Suç
Gürültü suçu, uygulamada çoğu zaman tek bir olayla değil, tekrarlanan fiillerle gündeme gelir. Aynı işletmenin veya kişinin, farklı günlerde ve aynı suç işleme kararıyla defalarca mevzuata aykırı gürültüye neden olması hâlinde, zincirleme suç hükümlerinin (TCK m. 43) uygulanıp uygulanmayacağı tartışılabilir. Zincirleme suç kabul edildiğinde, faile tek bir ceza verilir; ancak bu ceza belirli oranda artırılır. Bu durum, tekrarlanan gürültü fiillerinin her birinin ayrı ayrı cezalandırılması yerine, bütünlük içinde değerlendirilmesini sağlar.
Zincirleme suçun kabulü için, fiillerin aynı suç işleme kararının icrası kapsamında ve aynı mağdura ya da çevreye yönelik olarak işlenmiş olması gibi koşullar aranır. Bu değerlendirme, olayın somut özelliklerine bağlı olduğundan, tekrarlanan gürültü iddialarında dosyanın bütününün incelenmesi gerekir.
İdari Yaptırım ile Ceza Yargılamasının Farkı
Gürültü konusunda en sık karıştırılan nokta, idari yaptırım ile ceza yargılamasının ayrımıdır. Uygulamada gürültü şikâyetlerinin büyük bölümü idari düzeyde sonuçlanır: 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında, yetkili idare (belediye veya ilgili birim) gürültü sınır değerlerini aşan kişi veya işletmelere idari para cezası uygulayabilir. Bu idari yaptırımlar, kabahat niteliğindeki gürültü fiillerine ilişkindir ve idari itiraz yollarıyla denetlenir. Günlük hayattaki pek çok komşuluk gürültüsü, bu idari çerçevede ele alınır.
TCK 183 kapsamındaki ceza suçu ise, bundan farklı olarak, gürültünün sağlığa zarar verme elverişliliği taşıması hâlinde gündeme gelir ve ceza mahkemesinde yargılanır. Yani her gürültü fiili doğrudan bir ceza suçu değildir; idari yaptırımı gerektiren bir kabahat ile ceza suçunu oluşturan gürültü arasındaki temel ayrım, elverişlilik unsurundadır. Bu nedenle, yalnızca idari para cezası uygulanmış olması suç oluştuğu anlamına gelmediği gibi; ceza soruşturması açılmış olması da idari sürecin yerini almaz. İki sürecin farklı hukuki temellere dayandığını bilmek, hem şikâyetçi hem de hakkında işlem yapılan kişi bakımından önemlidir.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri
Gürültüye neden olma suçunda teşebbüs, suçun soyut tehlike suçu niteliği nedeniyle sınırlı bir uygulama alanına sahiptir; gürültünün ortaya çıkmasıyla suç genellikle tamamlanmış sayılır. Birden fazla kişinin katkısıyla gürültüye neden olunması hâlinde iştirak kuralları uygulanabilir; örneğin bir işletmede gürültüye neden olan faaliyeti birlikte yürüten kişilerin sorumluluğu, katkılarının niteliğine göre belirlenir.
İçtima bakımından, gürültü fiilinin başka suçlarla birlikte işlendiği durumlar değerlendirilir. Örneğin gürültünün yanı sıra kişilere yönelik somut bir sağlık zararı doğması hâlinde, kasten yaralama gibi suçların ayrıca gündeme gelip gelmeyeceği tartışılabilir. Bu durumlarda hangi kuralın uygulanacağı, ortaya çıkan neticelerin niteliğine göre belirlenir.
Yaptırım ve Muhakeme Usulü
Suçun cezası iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suç şikâyete tabi değildir; Cumhuriyet savcılığınca resen soruşturulur. Bu nedenle, gürültüden zarar gören kişinin şikâyetçi olması suçun takibi için zorunlu olmadığı gibi, şikâyetten vazgeçmesi de soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez; bu yönüyle suç, şikâyete bağlı suçlardan ayrılır. Uygulamada süreç çoğu zaman bir ihbar veya şikâyet üzerine başlar, ardından gürültü ölçümü ve bilirkişi incelemesiyle elverişlilik unsuru araştırılır.
Yargılama, cezanın miktarına göre asliye ceza mahkemesinde görülür. Dava zamanaşımı süresi, öngörülen cezanın üst sınırının iki yıl olması nedeniyle kural olarak sekiz yıl olarak uygulanır. Bu süre, suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar; tekrarlanan gürültü fiillerinde ve zincirleme suç kabul edilen hâllerde, sürenin başlangıcı bakımından son fiilin tarihi önem kazanabilir.
Komşuluk ve İşletme Gürültüsünde Pratik Durumlar
Gürültüye neden olma suçu, uygulamada en çok komşuluk ilişkileri ve işletme faaliyetleri bağlamında karşımıza çıkar. Bir apartmanda sürekli yüksek sesle müzik dinlenmesi, gece geç saatlere kadar süren tadilat çalışmaları, bir eğlence mekânının çevredeki konutları etkileyen ses düzeyi ya da bir sanayi tesisinin makine gürültüsü, sıkça şikâyet konusu olan durumlardır. Bu tür olaylarda, gürültünün olağan yaşamın getirdiği bir rahatsızlık düzeyinde mi kaldığı, yoksa sağlığa zarar verecek elverişliliğe mi ulaştığı belirleyici olur.
Bu noktada, kendisinden gürültü şikâyeti alan bir işletme sahibi veya komşu ile gürültüden rahatsız olan kişinin hukuki konumları farklıdır. Şikâyetçi taraf, hem idari başvuru hem de ceza şikâyeti yollarını değerlendirebilir; hakkında işlem yapılan taraf ise hem idari sürecin hem de olası ceza yargılamasının koşullarını gözetmelidir. Her iki taraf açısından da, sürecin doğru yürütülebilmesi için somut olayın tüm yönleriyle değerlendirilmesi gerekir. Bu değerlendirmenin, ölçüm sonuçları ve dosyadaki deliller üzerinden yapılması önem taşır.
Hangi Faaliyetler Gürültü Suçu Kapsamına Girebilir?
Gürültüye neden olma suçu bakımından, gürültünün hangi kaynaktan çıktığı belirleyici değildir; önemli olan, ortaya çıkan sesin mevzuata aykırı ve sağlığa zarar verme elverişliliğinde olmasıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan kaynaklar arasında yüksek sesli müzik yayını yapan eğlence mekânları, bar ve gece kulüpleri, düğün ve nişan salonları; makine ve üretim hattı çalıştıran sanayi tesisleri; gece geç saatlere kadar süren inşaat ve yıkım şantiyeleri; sürekli çalışan jeneratör, klima dış üniteleri ve soğutma sistemleri; ayrıca modifiye egzoz ve benzeri araç kaynaklı sesler sayılabilir. Bu faaliyetlerin her biri, koşulları taşıması hâlinde suçun konusunu oluşturabilir.
Ancak bu kaynaklardan çıkan her ses otomatik olarak suç sayılmaz. Örneğin ilgili mevzuattaki sınır değerler içinde kalan, izinli ve olağan bir işletme faaliyetinden kaynaklanan ses, kural olarak suç oluşturmaz. Buna karşılık sınır değerlerin aşılması, gerekli izin ve tedbirlerin alınmaması ya da gürültünün süre ve şiddet bakımından sağlığa zarar verecek düzeye ulaşması hâlinde tablo değişir. Bu nedenle her olayda, gürültü kaynağının niteliği kadar, o gürültünün somut koşullar içinde elverişlilik unsurunu taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilir.
Gürültünün Ölçümü ve İspatı
Gürültü suçunda ispat, çoğu zaman teknik ölçümlere ve bilirkişi incelemelerine dayanır. Yetkili birimlerce yapılan gürültü ölçümleri, sesin şiddetini (desibel cinsinden) ve süresini belirleyerek, ilgili mevzuattaki sınır değerlerin aşılıp aşılmadığını ortaya koyar. Bu ölçüm sonuçları, hem idari sürecin hem de ceza yargılamasının önemli delillerindendir. Ayrıca tanık beyanları, tutanaklar ve varsa kamera ya da ses kayıtları da dosyada değerlendirilir. Elverişlilik unsurunun bulunup bulunmadığı, bu delillerin bütünü üzerinden belirlenir.
İspat bakımından dikkat edilmesi gereken nokta, ölçümün gürültünün gerçekleştiği koşullarda ve usulüne uygun biçimde yapılmış olmasıdır. Ölçümün zamanı, yeri ve yöntemi, sonuçların güvenilirliğini doğrudan etkiler. Bu nedenle hem şikâyetçi hem de hakkında işlem yapılan taraf bakımından, ölçüm sürecinin usulüne uygun yürütülmesi büyük önem taşır. Delil durumunun eksik ya da usulsüz olması, sürecin sonucunu değiştirebilecek bir husustur.
Ölçüm sonuçlarının yanı sıra, gürültünün süreklilik gösterip göstermediği ve hangi saatlerde gerçekleştiği de değerlendirmede rol oynar. Örneğin gece saatlerinde, insanların dinlenme hakkının öne çıktığı zaman dilimlerinde meydana gelen gürültü, aynı şiddetteki gündüz gürültüsüne göre farklı biçimde ele alınabilir. Benzer şekilde, kısa süreli ve bir defaya mahsus bir sesle, uzun süre tekrarlanan ve süreklilik arz eden gürültü aynı ölçüde değerlendirilmez. Tüm bu unsurların bir arada incelenmesi, hem elverişlilik unsurunun belirlenmesi hem de olası bir zincirleme suç değerlendirmesi bakımından önemlidir.
Gürültü Suçunda Şikâyet, Uzlaştırma ve HAGB
Gürültüye neden olma suçu şikâyete tabi olmadığından, resen soruşturulur ve kovuşturulur; yani sürecin başlaması ve devamı, mağdurun şikâyetine bağlı değildir. Bu durum, suçun takibini kişilerin iradesinden bağımsız kılar. Suçun uzlaştırma kapsamında olup olmadığı ise ayrı bir değerlendirme gerektirir; uzlaştırmaya tabi suçlar kanunda sınırlı olarak sayıldığından, somut olayda bu yolun mümkün olup olmadığı dosya üzerinden belirlenmelidir.
Cezanın türü ve miktarı uygun olduğunda, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi kurumlar da gündeme gelebilir. HAGB, belirli koşulların varlığı hâlinde, hükmedilen cezanın belirli bir denetim süresi boyunca sonuç doğurmamasını sağlayan bir kurumdur. Bu ve benzeri imkânların uygulanıp uygulanmayacağı, hükmedilen cezaya ve failin durumuna bağlı olduğundan, her dosyada ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bu noktada, sürecin başından itibaren doğru bir hukuki değerlendirme yapılması önem taşır.
Ceza hukuku alanındaki diğer hizmet alanları için ceza hukuku hizmetlerimiz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Gürültüden Zarar Görenlerin Hukuki Yolları
Gürültüden rahatsız olan bir kişinin başvurabileceği yollar, yalnızca ceza şikâyetiyle sınırlı değildir. Uygulamada çoğu zaman ilk adım, yetkili idareye (belediye veya ilgili birim) yapılan idari başvurudur; bu başvuru üzerine gürültü ölçümü yapılabilir ve mevzuata aykırılık hâlinde idari para cezası uygulanabilir. Bunun yanında, TCK 183 kapsamında elverişlilik unsuru taşıyan gürültüler bakımından Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulabilir. Bu iki yol birbirini dışlamaz; somut olayın niteliğine göre her ikisi de değerlendirilebilir.
Ceza ve idari süreçlerin yanında, gürültüden zarar gören kişilerin özel hukuk yolları da bulunur. Komşuluk hukukundan ve haksız fiil sorumluluğundan doğan taleplerle, gürültünün durdurulması (önleme) ve uğranılan zararların tazmini hukuk mahkemelerinde istenebilir. Bu talepler, ceza yargılamasından bağımsız olarak yürütülür ve farklı ispat kurallarına tabidir. Dolayısıyla gürültü sorunuyla karşılaşan bir kişinin, idari, cezai ve özel hukuk yollarını birlikte değerlendirmesi; hangi yolun ya da yolların somut duruma en uygun olduğunu belirlemesi önem taşır. Bu değerlendirmenin bir hukukçu desteğiyle yapılması, hangi sürecin öncelikle işletileceğinin doğru belirlenmesi ve hak kaybının önlenmesi bakımından yararlı olacaktır.
Gürültüye Neden Olma Suçu Hakkında Yargıtay Kararları ve Analizleri
Gürültüye Neden Olma Suçunun Somut Tehlike Niteliği ve Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçundan Farkları
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, Esas: 2022/14906 – Karar: 2023/17491, Tarih: 26.04.2023
Kararın Özeti
Düğün salonu işleten sanık hakkında, ruhsatsız şekilde yönetmelik sınırlarının üzerinde gürültülü canlı müzik yaptığı tespitiyle gürültüye neden olma suçundan (TCK m. 183) dava açılmıştır. Yerel mahkemenin ilk mahkûmiyet hükmü Yargıtay tarafından “gürültünün insan sağlığına zarar vermeye elverişli olup olmadığının uzman heyetçe belirlenmesi” gerekçesiyle bozulmuştur. Bozma sonrası yerel mahkeme, bilirkişi raporunda gürültünün insan sağlığı üzerinde “kesin bir etki yapacağının tespit edilemediği” gerekçesiyle bu kez sanığın beraatine karar vermiştir. Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Ceza Dairesi, suçun bir somut tehlike suçu olduğunu, fiili bir zararın doğmasının şart olmadığını belirterek yerel mahkemenin beraat kararını oy birliğiyle bozmuştur.
Yargıtayın Gerekçesi ve Hukuki Nitelendirme
Yargıtay’ın bozma gerekçesi, TCK’nın 183. maddesinde düzenlenen “gürültüye neden olma” suçunun hukuki karakterine, korunan hukuki değere ve bu suçun benzer suç tipleriyle olan ayrımına dayanmaktadır:
- Suçun Mağduru ve TCK m. 123’ten Farkı: Daire, gürültüye neden olma suçunun belirli bir mağdurunun olmadığını, toplumu oluşturan herkesin bu suçun mağduru olabileceğini belirtmiştir. TCK m. 123’teki “kişilerin huzur ve sükununu bozma” suçunda fail doğrudan belirli bir kişiyi hedef alırken, gürültüye neden olma suçunda hedef belirli bir kişi değildir.
- Somut Tehlike Suçu Niteliği: Bu suçun tamamlanması için gürültüye maruz kalan kişilerin sağlığının fiilen bozulması veya zarar görmesi (zarar suçu unsurları) aranmaz. Gürültünün, ilgili mevzuat ve yönetmeliklerdeki sınırları aşarak insan sağlığını tehlikeye düşürmeye elverişli olması yeterlidir. Yerel mahkemenin “kesin bir zarar etkisi saptanamadı” gerekçesiyle beraat vermesi, tehlike suçunun doğasına aykırıdır.
“Gürültüye neden olma suçu somut tehlike suçudur. Suçun oluşması için gürültüye maruz kalan kişinin sağlığının bozulması gerekmez, gürültünün insan sağlığını tehlikeye düşürmeye elverişli olması yeterlidir.”
Değerlendirme
Bu karar, ceza hukukunda somut tehlike suçları ile zarar suçları arasındaki ayrımın alt mahkemelerce doğru uygulanmasını denetleyen kritik bir karardır. Canlı müzik yayını yapan işletmeler çevreye verdiği gürültünün insan sağlığını “tehdit edebilir” boyutta olması, cezai sorumluluğun doğması için yasal olarak kafidir; kişilerin hastalanması, işitme kaybı yaşaması veya somut bir tıbbi zarar görmesi aranmaz. Yargıtay, somut olayda yönetmelik değerlerinin üzerinde gürültü yapıldığının ölçümlerle sabit olmasını tehlikenin varlığı için yeterli kabul etmiştir. Yerel mahkemenin bozma ilamını dar yorumlayarak “kesin sağlık zararı” araması hukuki bir yanılgıdır. Yargıtay’ın bu müdahalesi, çevre ve toplum sağlığının ceza hukuku araçlarıyla korunması refleksini güçlendirmekte ve somut tehlike suçlarının adli pratikte işlevsizleştirilmesini önlemektedir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, Esas: 2022/14906 – Karar: 2023/17491, Tarih: 26.04.2023 Tam Metni
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ : Gürültüye neden olma
Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Yerel Mahkemenin, 15.09.2015 tarihli ve 2014/1242 Esas, 2015/1040 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında gürültüye neden olma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 183 üncü ve 62 nci maddeleri uyarınca 1 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hapis cezasının aynı Kanun’un 51 inci maddesi uyarınca ertelenmesine ve denetim süresinin 1 yıl olarak belirlenmesine,
2. Yerel Mahkemenin 15.09.2015 tarihli kararının sanık tarafından temyizi üzerine Dairemizin 02.06.2021 tarihli ve 2020/14257 Esas, 2021/17506 Karar sayılı ilamı ile; bilirkişi raporunda, yapılan ölçüm sonuçlarının yönetmelik değerlerine uygun olmadığının belirtilmesi karşısında, ölçülen gürültü düzeyinin insan sağlığının zarar görmesine elverişli olup olmadığının bilimsel ölçütlere göre değerlendirilmesi için üniversitelerin, Kulak Burun Boğaz Anabilim dalında uzman Kulak Burun Boğaz hekimlerinden, tercihen odyoloji uzmanlığı bulunan iki hekim ve yine bir odyologdan oluşacak üç kişilik heyete dosya tevdi edilerek, somut olayda gürültünün, insan sağlığının zarar görmesine elverişli olup olmadığı yönünde rapor alınarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik kovuşturma ve yetersiz gerekçeyle yazılı şekilde mahkûmiyet kararı verilmesi ve kabule göre de; basit yargılama usulü yönünden yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğu nedenleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
3. Bozma üzerine yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu Yerel Mahkemenin kararı ile sanık hakkında gürültüye neden olma suçundan, 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraat,
Kararı verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Katılan vekilinin temyiz isteği; bozma öncesi ve sonrasında düzenlenen bilirkişi raporları, tutanak tanıklarının beyanları ile denetleme ve ölçüm raporu karşısında, sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulması gerektiğine, vesaire ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
Düğün salonu işleten sanığın işyerinde yapılan denetimde, sanığın ruhsat almadan başkalarını rahatsız edecek şekilde yönetmelikte belirtilen değerlerin üstünde sesle canlı müzik yaptığının tespit edildiği ve hakkında bu nedenle 27.08.2014 tarihinde tutanak tutulduğu, işyerinde yapılan ölçümde yönetmelikte belirtilen olması gereken değerden çok fazla miktarda gürültü yapıldığının tespit edildiğinin iddia olunmuştur.
1. Sanığın suçlamayı inkar ettiği belirlenmiştir.
2. Çevre mühendisi, kimyager ve biyolog tarafından 27.08.2014 tarihli tutanağın tutulduğu tespit edilmiştir.
3. Bozma öncesi ve sonrası alınan bilirkişi raporları dava dosyasında mevcuttur.
4. Yerel Mahkemece, “Bilirkişi raporunda açıkça belirtildiği üzere yapılan ölçüm sonucu elde edilen değerlerin insan sağlığı üzerinde kesin bir etkisi olacağının tespit edilemediği, bu nedenle sanığın üzerine atılı suçu işlediği konusunda yasal ve şüpheden uzak delil bulunmadığı” şeklindeki gerekçeyle atılı suçtan beraat hükmü kurulmuştur.
IV. GEREKÇE
Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri ve Sair Yönlerden
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir;
Ancak
Gürültüye neden olma suçunun belli bir mağduru yoktur. Toplumda yaşayan herkes bu suçun mağduru olabilir. Gürültünün belli olmayan bir kimseye karşı yapılması bu suçu 5237 sayılı Kanun’un 123 üncü maddesindeki kişilerin huzur ve sükununu bozma suçundan ayırmaktadır. Kişilerin huzur ve sükunu bozma suçunun faili belli bir kimseyi hedef almakta iken, gürültüye neden olma suçunun faili belli bir kimseyi hedef almamaktadır.
Bu suçun oluşması için sanığın ilgili Kanunlarda belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli bir şekilde gürültüye neden olması yeterlidir.
Gürültüye neden olma suçu somut tehlike suçudur. Suçun oluşması için gürültüye maruz kalan kişinin sağlığının bozulması gerekmez, gürültünün insan sağlığını tehlikeye düşürmeye elverişli olması yeterlidir.
Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendiğinde; 27.08.2014 tarihli tutanak içeriği, bozma öncesi ve sonrası düzenlenen bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı karşısında, somut tehlike suçu olan gürültüye neden olması suçunun sanık tarafından işlediği sabit olmasına rağmen yerinde olmayan gerekçeyle beraat hükmü kurulması hukuka aykırı görülmüştür.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Yerel Mahkemenin kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
26.04.2023 tarihinde karar verildi.
Sık Sorulan Sorular
Gürültüye neden olma suçunun cezası nedir?
TCK 183’e göre suçun cezası iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Ceza seçimlik olarak düzenlendiğinden, hakim somut olayın özelliklerine göre hapis ya da adli para cezası arasında tercih yapar.
Her gürültü suç oluşturur mu?
Hayır. TCK 183 kapsamında suçun oluşması için gürültünün, ilgili mevzuattaki yükümlülüklere aykırı olması ve bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli nitelikte olması gerekir. Olağan yaşam gürültüleri ile sağlığa zarar verme elverişliliği bulunmayan gürültüler bu suçun kapsamı dışındadır; bunlar çoğunlukla idari yaptırım konusudur.
Gürültü şikayeti ile ceza davası aynı şey midir?
Hayır. Gürültü şikayetlerinin çoğu, Çevre Kanunu kapsamında idari para cezasıyla sonuçlanan bir kabahat sürecidir. TCK 183 kapsamındaki ceza suçu ise gürültünün sağlığa zarar verme elverişliliği taşıması halinde gündeme gelir ve ceza mahkemesinde yargılanır. İki süreç farklı hukuki temellere dayanır.
Gürültü suçu şikayete tabi midir?
Hayır. Gürültüye neden olma suçu şikayete tabi değildir; Cumhuriyet savcılığınca resen soruşturulur. Zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmesi yargılamayı kendiliğinden sona erdirmez.
Gürültüye neden olma suçu, idari ve cezai boyutları iç içe geçtiği için sıkça yanlış anlaşılan bir alandır. Gürültünün mevzuata aykırılığı, sağlığa zarar verme elverişliliği ve tekrarı gibi unsurların doğru değerlendirilmesi, sürecin sonucunu belirleyen başlıca noktalardır.
Büromuz İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın bir konumda hizmet vermektedir. Ceza hukukuna ilişkin sorularınız için iletişime geçebilirsiniz.
Avukat Sinan Karabacak – Cep Tel: +90 535 671 88 95

Bir Yorum