Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçu ve Cezası (TCK-277)

yargı görevi yapanı etkileme suçu

İçindekiler

Yargı görevi yapanı etkileme suçu, görülmekte olan bir davada gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla hâkimi, Cumhuriyet savcısını, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişinin işlediği suçtur ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 277’nci maddesi uyarınca 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Etkileme girişimi iltimas derecesini, yani hatıra binaen ricada bulunmayı aşmıyorsa ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapistir. Fiil aynı zamanda tehdit, rüşvet veya başka bir suçu da oluşturuyorsa TCK m.277/2 uyarınca fikri içtima kurallarına göre belirlenen ceza yarısına kadar artırılır. Tanığa “ifadeni değiştir” diye baskı yapmak, bilirkişiye raporu lehe yazması için gözdağı vermek ve dosyaya bakan hâkimi arayıp belirli bir karar istemek bu suçun en sık görülen örnekleridir.

TCK m.277, Türk Ceza Kanunu’nun “Adliyeye Karşı Suçlar” bölümünde yer alır. Madde 05.07.2012’de 6352 sayılı Kanun’la baştan düzenlenmiş, 28.06.2014’te yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun’la soruşturma evresi madde kapsamından çıkarılmış ve iltimas hâli yeniden eklenmiştir. Bu nedenle bugün suç ancak açılmış ve görülmekte olan bir dava sırasında işlenebilir; savcılık soruşturması aşamasındaki etkileme girişimleri TCK m.277’yi oluşturmaz. Suç re’sen soruşturulur; uzlaştırma, önödeme ve seri muhakeme uygulanmaz, dava zamanaşımı 8 yıldır.

Kanun metninin resmi kaynağı: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, mevzuat.gov.tr

Yargıtay Kararları Işığında Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçunun Oluşması İçin Gerekli Şartlar

Yargı görevi yapanı etkileme suçunun oluşması için içtihatlarla Yargıtay tarafından bazı kriterler ortaya konulmuştur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararı, Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/285 E., 2022/344 K. sayılı kararı ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/525 E., 2025/124 K. sayılı kararı esas alındığında, maddeler hâlinde saymak gerekirse TCK m.277’deki suçun oluşması için:

  1. Fiil tarihinde açılmış ve görülmekte olan bir davanın bulunması; soruşturma evresindeki girişimlerin 28.06.2014’ten sonra suç oluşturmaması,
  2. Failin hâkim, Cumhuriyet savcısı, bilirkişi veya tanıkla doğrudan ya da bir aracı üzerinden ilişki kurması,
  3. Yargı görevi yapandan belirli bir yönde karar vermesinin veya işlem tesis etmesinin, bilirkişiden veya tanıktan ise gerçeğe aykırı mütalaa ya da beyanda bulunmasının talep edilmesi,
  4. Etkileme girişiminin hukuka aykırı olması; kanunun tanıdığı şikâyet, itiraz, ret ve dilekçe haklarının kullanılmasından ibaret olmaması,
  5. Failin bilerek ve isteyerek, ayrıca gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla hareket etmesi

gerekmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı ve 11.03.2021 tarihli kararında, suçun etkileme teşebbüsüyle tamamlandığını; hâkimin, bilirkişinin veya tanığın kendisine iletilen talebi yerine getirmesinin, yani etkilemenin fiilen gerçekleşmesinin aranmadığını vurgulamıştır. Tanığın baskıya rağmen gerçeği söylemesi ya da hâkimin talebi reddetmesi suçu ortadan kaldırmaz.

A- TCK 277 Madde Metninin İncelenmesi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 277’nci maddesi yürürlükteki hâliyle aşağıdaki gibidir:

Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs

Madde 277- (1) Görülmekte olan bir davada gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla, davanın taraflarından birinin, sanığın, katılanın veya mağdurun lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da beyanda bulunması için, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Teşebbüs iltimas derecesini geçmediği takdirde verilecek ceza altı aydan iki yıla kadardır.

(2) Birinci fıkradaki suçu oluşturan fiilin başka bir suçu da oluşturması halinde, fikri içtima hükümlerine göre verilecek ceza yarısına kadar artırılır.

Maddenin ilk hâli yalnızca hâkimleri koruyor ve “emir vermek, baskı yapmak, nüfuz icra etmek” gibi hareketleri sayıyordu. 6352 sayılı Kanun’la 05.07.2012’den itibaren bilirkişi ve tanık da korunan kişiler arasına alınmış, soruşturma evresi kapsama dâhil edilmiş ve iltimas hâline ilişkin hafif ceza kaldırılmıştır. 6545 sayılı Kanun’la 28.06.2014’ten itibaren “veya yapılmakta olan bir soruşturmada” ve “şüpheli veya” ibareleri çıkarılmış, iltimas cümlesi yeniden eklenmiştir. Suç tarihine göre hangi metnin uygulanacağı TCK m.7/2’deki lehe kanun ilkesiyle belirlenir.

B- Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçunun Unsurları

1- Korunan Hukuki Değer ve Suçun Mağduru

TCK m.277, yargılamanın doğruluk, dürüstlük ve gerçeğe ulaşma ilkelerine uygun yürütülmesini, Anayasa m.138’deki mahkemelerin bağımsızlığını ve tarafların adil yargılanma hakkını korur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararında korunan değer, adil yargılanma hakkı ve yargı görevinin bağımsız, tarafsız yapılması olarak tanımlanmıştır.

Suç adliyeye karşı işlendiğinden asıl mağdur toplumdur. Etkilenmek istenen hâkim, bilirkişi veya tanık ile davanın karşı tarafı suçtan doğrudan zarar görmüş sayılmaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/4445 E., 2021/732 K. sayılı kararında, etkilenmek istenen bilirkişinin suçun mağduru olmadığını ve davaya katılan sıfatıyla katılamayacağını belirtmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/8838 E., 2019/491 K. sayılı kararında da şikâyetçinin bu suçtan katılma ve temyiz hakkının bulunmadığı, mahkemece katılma kararı verilmiş olmasının temyiz hakkı doğurmayacağı kabul edilmiştir.

2- Fail

Yargı görevi yapanı etkileme herkes tarafından işlenebilir. Yargıtay kararlarına konu olaylarda failler şunlardır:

  • Davanın tarafları ve yakınları: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/5394 E., 2025/3127 K. sayılı kararına konu olayda sanık, kızının yargılandığı ağır ceza davasının tanığını ifadesini değiştirmesi için tehdit etmiştir.
  • Avukatlar: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3159 E., 2017/8612 K. sayılı kararına konu olayda davacı vekili olan avukat, iş davasında karşı tarafın tanığına “Niye şahit oluyorsun!” diye bağırarak onu korkutmuş ve mahkûm edilmiştir.
  • Hâkim ve Cumhuriyet savcıları: Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2013/423 E., 2014/328 K. sayılı kararına konu olayda bir ağır ceza mahkemesi başkanı, aynı adliyedeki hâkim ve savcıları arayarak tutuklu sanıkların tahliyesi ve dosyalara “iyi bakılması” yönünde telkinde bulunmuştur.

Fail avukat, hâkim veya Cumhuriyet savcısıysa soruşturma izni ve görevli mahkeme bakımından özel kurallar uygulanır; bu kurallar aşağıda “Soruşturma ve Yargılama Usulü” başlığında açıklanmıştır.

3- Suçun Konusu: Görülmekte Olan Dava

Suçun konusu, açılmış ve henüz sonuçlanmamış bir davadır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2013/423 E., 2014/328 K. sayılı kararına göre bu dava bir ceza davası olabileceği gibi özel hukuk, idare veya vergi mahkemesinde görülen bir dava da olabilir. Boşanma, alacak, iş, tapu iptali veya icra hukuk mahkemesindeki bir dava sırasında tanığa ya da bilirkişiye baskı yapılması da TCK m.277 kapsamındadır.

Soruşturma evresi kapsam dışıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararında, 6545 sayılı Kanun’la soruşturmaların suçun konusu olmaktan çıkarıldığını ve soruşturma evresindeki eylemlerin bu suçu oluşturmadığını açıkça belirtmiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/10505 E., 2022/7024 K. sayılı ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/12704 E., 2021/2452 K. sayılı kararlarında, soruşturma aşamasındaki etkileme girişimleri nedeniyle kurulan mahkûmiyet hükümleri, eylemin kanunda suç olarak tanımlanmadığı gerekçesiyle CMK m.223/2-a uyarınca beraat verilmesi gerektiğinden bozulmuştur.

Bu kural uygulamada belirleyici bir savunma noktasıdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/5394 E., 2025/3127 K. sayılı ve 24.03.2025 tarihli kararında, tanığa yönelik tehdidin hangi tarihte yapıldığının kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gerektiğini; Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/4140 E., 2025/3458 K. sayılı ve 07.04.2025 tarihli kararında ise suç tarihinde iddianame düzenlenip dava açılmış olup olmadığının araştırılmadan hüküm kurulamayacağını belirterek mahkûmiyetleri bozmuştur.

4- Hareket: Hukuka Aykırı Olarak Etkilemeye Teşebbüs

TCK m.277 serbest hareketli bir suçtur. Tehdit, para teklifi, menfaat vaadi, ısrarlı ricada bulunma, yakınlık veya makam ilişkisini kullanma gibi etkileme amacına yönelik her davranış suçun hareketini oluşturabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/285 E., 2022/344 K. sayılı kararına göre suçun işlenebilmesi için etkilenmek istenen kişiyle doğrudan bir ilişki kurulmalı ve bu ilişki içinde belirli bir yönde karar, işlem veya gerçeğe aykırı beyan talep edilmelidir.

Talep unsuru bulunmadan yapılan konuşmalar suç oluşturmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/525 E., 2025/124 K. sayılı ve 12.03.2025 tarihli kararında, adliye servisinde karşılaştığı ağır ceza mahkemesi başkanına tutuklu bir sanığın tahliye edilip edilmeyeceğini soran ve duruşma savcısını arayıp tutuklama kararını aktaran Cumhuriyet savcısı hakkındaki beraat hükmünü, belirli bir yönde karar talebi ve gerçeği engelleme ya da haksızlık oluşturma saiki ispatlanamadığı için onamıştır.

Tanığın veya bilirkişinin baskı sonucu beyanını değiştirmesi gerekmez. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2018/2015 E., 2018/5246 K. sayılı kararına konu olayda sanık, tefecilik davasının tanığına “Şahit olma, ne kadar para istiyorsan ben sana vereyim” demiş; tanık yine de tanıklık yapmış, ancak sanığın mahkûmiyeti onanmıştır.

5- Hukuka Aykırılık: Şikâyet, Dilekçe ve Ret Hakkının Sınırı

“Hukuka aykırı olarak” ibaresi, kanunun tanıdığı hakların kullanılmasını suç kapsamı dışında bırakır. Hâkimin reddini istemek, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na şikâyette bulunmak, kararlara itiraz etmek, sert bir dille de olsa dilekçe vermek, tanık veya bilirkişi hakkında usule uygun beyanda bulunmak kural olarak hukuka uygunluk nedenleri arasında hakkın kullanılması kapsamındadır. Yargıtay’ın bu konudaki ölçütleri şunlardır:

  1. Şikâyetin dilekçede hatırlatılması: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/4125 E., 2025/6048 K. sayılı ve 07.07.2025 tarihli kararında, avukatın hâkime ağır ithamlar içeren dilekçeler verip hakkında HSK’ya şikâyette bulunduğunu dosyalara yazmasının şikâyet ve itiraz hakkı kapsamında kaldığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesinin mahkûmiyet kararını bozmuştur.
  2. Kaba eleştiri: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/120 E., 2026/956 K. sayılı ve 03.02.2026 tarihli kararında, nafaka davasının hâkimine “akıllara ziyan” karar verdiğini yazan ve mektubun benzerini HSK’ya göndereceğini bildiren sanık hakkındaki beraat hükmü, ifadeler nezaket dışı olsa da baskı ve nüfuz iradesi taşımadığı için onanmıştır.
  3. Haksız dava veya talep: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/2283 E., 2025/8102 K. sayılı kararında, mahkemeye dava açarak haksız bir talepte bulunmanın tek başına TCK m.277’yi oluşturmayacağı kabul edilmiştir.
  4. Tehdit içeren ihtar: Buna karşılık Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2008/22167 E., 2011/383 K. sayılı kararında, hâkime “haksız kararlarınızı düzeltmezseniz tazminat davası açar, şikâyet yoluna giderim” içerikli ihtarname gönderen avukatın eyleminin, isteğe konu kararın elde edilmesine yönelik baskı olduğu kabul edilmiştir. Hâkime noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi konusunda Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2016/1298 E., 2016/3799 K. sayılı kararında ise iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında suç oluşmadığı görüşü benimsenmiştir. Bu nedenle sınır, beyanın içeriğine ve bir karar elde etmek için baskı amacı taşıyıp taşımadığına göre her olayda ayrıca değerlendirilir.

6- Manevi Unsur: Kast ve Özel Amaç

Yargı görevi yapanı etkileme yalnızca kasten işlenebilir. Genel kastın yanında failin “gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak” amacıyla hareket etmesi gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararı, kanun gerekçesine atıfla bu özel amacın suçun zorunlu unsuru olduğunu belirtmiştir. Haklı bir talebin hukuka uygun yollarla dile getirilmesi bu amaçtan yoksun olduğu için suç oluşturmaz.

C- İltimas Hâli ile Temel Hâl Arasındaki Fark

İltimas, Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2013/423 E., 2014/328 K. sayılı kararındaki tanımıyla “hatıra binaen ricada bulunma”dır. Etkileme girişimi bir yakınlık veya tanışıklık üzerinden yapılan ricayı aşmıyorsa TCK m.277/1’in ikinci cümlesi uygulanır ve ceza 6 ay ile 2 yıl arasında belirlenir. Tehdit, para teklifi, menfaat vaadi veya ısrarlı baskı varsa iltimas derecesi aşılmış olur ve temel ceza 2 ile 4 yıl arasındadır.

OlayYargıtay kararıSonuç
Hâkimi bir kez arayıp “haklı olan lehine karar vereceğine inanıyorum” demekYargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/11576 E., 2020/16454 K.İltimas aşılmadı
Akraba olan tanıktan lehe ifade vermesini rica etmekYargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3273 E., 2017/9119 K.İltimas aşılmadı
Bilirkişinin evine gidip babasına “bize yardımcı olsun” demekYargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/4445 E., 2021/732 K.İltimas hâli kabul edildi
Meslektaş hâkim ve savcılardan tahliye ve dosyaya iyi bakılmasını istemekYargıtay Ceza Genel Kurulu 2013/423 E., 2014/328 K.İltimas hâli kabul edildi
Tanığa “şahit olma, ne kadar para istiyorsan vereyim” demekYargıtay 12. Ceza Dairesi 2018/2015 E., 2018/5246 K.İltimas aşıldı
Tanıklarla olağan dışı yollarla buluşup ifade değiştirmeleri için ısrar etmekYargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/12292 E., 2020/5222 K.İltimas aşıldı
Tanığa “şahit olursan seni vururum” demekYargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3237 E., 2017/8877 K.İltimas aşıldı, 277/2 artırımı

İltimas ayrımı yalnızca cezanın miktarını değil, uygulanacak usulü de değiştirir: iltimas hâlinde basit yargılama usulü, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi mümkünken temel hâlde bu kurumlar kural olarak uygulanmaz.

D- Tanığı, Bilirkişiyi veya Hâkimi Etkileme Örnekleri

1- Tanığı Etkileme

Uygulamada TCK m.277 dosyalarının büyük kısmı tanığa yönelik baskılardan oluşur. Karşı tarafın tanığını tanıklık yapmaması için korkutmak, kendi lehine ifade vermesi için para teklif etmek veya önceki ifadesinden dönmesini istemek bu kapsamdadır. Tanık baskıya boyun eğip gerçeğe aykırı beyanda bulunursa kendisi hakkında yalan tanıklık suçu gündeme gelir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/495 E., 2015/5275 K. sayılı kararında, tanığı arayıp kolluktaki ifadesini değiştirmesini isteyen sanığın eyleminin 05.07.2012’den önce işlenmişse yalan tanıklığa azmettirme, bu tarihten sonra işlenmişse TCK m.277 kapsamında değerlendirileceğini belirterek suç tarihinin tespitini istemiştir.

İspat konusunda Yargıtay tanık beyanlarının tutarlılığını titizlikle inceler. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/5590 E., 2025/831 K. sayılı ve 22.01.2025 tarihli kararında, tehdit edildiğini ileri süren tanığın sonradan beyanlarını değiştirdiği ve diğer tanıkların iddiayı doğrulamadığı dosyada, sanıklar hakkındaki mahkûmiyet hükümlerini şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği bozmuştur.

2- Bilirkişiyi Etkileme

Bilirkişiye raporunu belirli yönde hazırlaması için baskı yapmak veya menfaat sağlamak da TCK m.277 kapsamındadır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/5132 E., 2026/22 K. sayılı ve 05.01.2026 tarihli kararına konu olayda sanık, icra hukuk mahkemesinin evinde yaptığı keşif sırasında “Bu evi satacak olan yazı işleri müdürünün boğazını keserim, ağır ceza mahkemesi başkanına duruşma esnasında bilgisayar fırlattım, dediğimi yaparım” diyerek bilirkişileri raporu kendi lehine düzenlemeleri yönünde etkilemeye çalışmıştır. Sanık hakkında TCK m.277/1, 277/2 ve 62/1 uyarınca verilen 2 yıl 6 ay hapis cezası onanmıştır. Bilirkişi etkilenip gerçeğe aykırı rapor verirse bilirkişi hakkında ayrıca gerçeğe aykırı bilirkişilik suçu değerlendirilir.

3- Hâkimi veya Cumhuriyet Savcısını Etkileme

Dosyaya bakan hâkimi veya duruşma savcısını arayıp belirli bir karar istemek, tutuklu sanığın tahliyesi için aracı olmak veya hâkime terfi, tayin gibi kişisel konularda yardım teklif etmek suçun tipik görünümleridir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/285 E., 2022/344 K. sayılı kararına konu olayda bir hâkim, meslektaşının odasına giderek ihtiyati tedbir isteyen tarafın mali sıkıntıda olduğunu ve talebin kabulünün iyi olacağını söylemiş; eylemin sübut bulduğu kabul edilmiştir. Hâkime görev yaptığı sırada tehdit veya cebir kullanılması ise aşağıda açıklandığı gibi farklı bir suç tipini gündeme getirebilir.

E- Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçunun Cezası

HâlHükümCeza
Temel hâlTCK m.277/1, 1. cümle2-4 yıl hapis
İltimas hâliTCK m.277/1, 2. cümle6 ay-2 yıl hapis
Fiilin başka suçu da oluşturmasıTCK m.277/2Fikri içtimaya göre belirlenen ceza yarısına kadar artırılır
Zincirleme suçTCK m.43Ceza 1/4’ten 3/4’e kadar artırılır
Takdiri indirimTCK m.621/6 indirim

TCK m.277/2’deki artırım, etkileme fiilinin aynı zamanda tehdit, şantaj, rüşvet veya kasten yaralama gibi başka bir suç oluşturduğu hâllerde uygulanır. Bu durumda önce suçların içtimaı kurallarına göre TCK m.44 uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza belirlenir, ardından bu ceza yarısına kadar artırılır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3237 E., 2017/8877 K. sayılı kararında, tanığı “şahit olursan seni vururum” diyerek tehdit eden sanık yönünden tehdit suçu ile TCK m.277’nin fikri içtima kapsamında olduğu ve daha ağır olan TCK m.277’den belirlenen temel cezanın TCK m.277/2 uyarınca artırılacağı kabul edilmiştir.

Cezanın belirlenmesinde hâkim, cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi kuralları çerçevesinde TCK m.61’deki ölçütleri uygular. Hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde TCK m.53’teki belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma sonuçları doğar; sanığın önceki mahkûmiyetleri varsa suçta tekerrür hükümleri uygulanabilir.

Örnek Ceza Hesaplaması

Aşağıdaki örnekler Yargıtay kararlarında sık görülen hesaplama biçimlerine dayanır ve yalnızca genel bir fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut olayda mahkemenin TCK m.61’e göre yapacağı değerlendirme farklı sonuç doğurabilir.

  1. Tanığı tehdit eden sanık: Temel ceza alt sınırdan 2 yıl hapis belirlenir. Fiil tehdit suçunu da oluşturduğu için TCK m.277/2 uyarınca yarı oranında artırılarak 3 yıl olur. TCK m.62 uyarınca 1/6 indirimle sonuç ceza 2 yıl 6 ay hapis olur. Bu ceza 2 yılı aştığı için hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme mümkün değildir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/5132 E., 2026/22 K. sayılı kararında onanan ceza bu şekilde hesaplanmıştır.
  2. Başka suç oluşturmayan etkileme girişimi: Temel ceza 2 yıl hapis belirlenir ve TCK m.62 uyarınca 1/6 indirimle 1 yıl 8 ay hapis olur. Bu ceza 2 yılı aşmadığından koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına veya cezanın ertelenmesine karar verilebilir.
  3. İltimas hâli: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/2994 E., 2024/5408 K. sayılı kararına konu dosyada iltimas suretiyle etkilemeye teşebbüs nedeniyle TCK m.277/1-2, 277/2, 43 ve 62 uygulanarak 9 ay 10 gün hapis cezası belirlenmiş, bu ceza 5.600 TL adli para cezasına çevrilerek 24 eşit taksitte ödenmesine karar verilmiştir.

F- Yargı Görevi Yapanı Etkilemenin Benzer Suçlardan Farkı

SuçAyırt edici noktaAşamaCeza
Yargı görevi yapanı etkileme (TCK m.277)Belirli karar, işlem veya beyan için hukuka aykırı etkileme girişimiYalnız görülmekte olan dava2-4 yıl hapis; iltimasta 6 ay-2 yıl
Görevi yaptırmamak için direnme (TCK m.265/2)Yargı görevi yapanın görevini yapmasını cebir veya tehditle engellemeGörev sırasında2-4 yıl hapis
Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs (TCK m.288)Etkileme amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanDava ve soruşturmaEn az 50 gün adli para
Nüfuz ticareti (TCK m.255)Kamu görevlisi üzerinde nüfuz iddiasıyla menfaat teminiHer aşama2-5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para
Yalan tanıklık (TCK m.272)Tanığın kendisinin gerçeğe aykırı beyanıSoruşturma ve dava4 ay-1 yıl; mahkemede 1-3 yıl; ağır suçlarda 2-4 yıl hapis
Tehdit (TCK m.106)Kişinin huzur ve karar özgürlüğüne saldırıHer aşama6 ay-2 yıl hapis (temel hâl)

1- Yargı Görevi Yapanı Etkileme ile Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Arasındaki Fark

Belirleyici ölçüt, failin amacıdır. Fail hâkimden, savcıdan veya avukattan belirli bir karar, işlem ya da beyan elde etmek istiyorsa TCK m.277; yargı görevi yapanın görevini yapmasını engellemek istiyorsa TCK m.265/2 uygulanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararına konu olayda sanık, kardeşini öldürmekle yargılanan kişinin müdafii olan avukatı telefonla arayarak davayı bırakmazsa kendisine zarar vereceğini söylemiş, avukat bunun üzerine müdafilikten çekilmiştir. Kurul, avukatın TCK m.6/1-d uyarınca yargı görevi yapan kişi olduğunu, sanığın amacının bir karar elde etmek değil avukatın savunma görevini engellemek olduğunu belirterek eylemin TCK m.277 değil, yargı görevi yapana karşı zincirleme şekilde görevi yaptırmamak için direnme suçunu oluşturduğuna karar vermiştir.

2- Yargı Görevi Yapanı Etkileme ile Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Arasındaki Fark

TCK m.288 yalnızca alenen yapılan sözlü veya yazılı beyanları cezalandırır; basın açıklaması, sosyal medya paylaşımı veya kamuya açık konuşma bu kapsamdadır. TCK m.277 ise alenilik aramaz ve etkilenmek istenen kişiyle kurulan doğrudan veya dolaylı ilişkiyi cezalandırır. TCK m.288 soruşturma evresini de kapsarken TCK m.277 yalnızca görülmekte olan davaya uygulanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/298 E., 2023/395 K. sayılı kararında, TCK m.288’deki suçun mağdurunun toplumu oluşturan herkes olduğu ve etkilenmek istenen hâkim ile savcıların davaya katılamayacağı kabul edilmiştir.

3- Yargı Görevi Yapanı Etkileme ile Nüfuz Ticareti ve Rüşvet Arasındaki Fark

Hâkim üzerinde nüfuzu olduğunu iddia ederek karar çıkaracağı vaadiyle para alan kişi, kamu görevlisi üzerinde nüfuz ticareti suçunu işler. Bu kişi ayrıca hâkimle temas kurup karar talep ederse TCK m.255/6 uyarınca girişim müstakil bir suç oluşturduğundan TCK m.277 nedeniyle de cezalandırılır. Hâkime, bilirkişiye veya tanığa doğrudan menfaat teklif edilmesi ise etkileme amacının yanında rüşvet veya başka bir suç oluşturabilir; bu durumda TCK m.277/2’deki artırım kuralı değerlendirilir.

G- Yargı Görevi Yapanı Etkilemenin Özel Görünüş Biçimleri

1- Teşebbüs

TCK m.277 bir teşebbüs suçu olarak düzenlenmiştir; etkileme girişiminde bulunulmasıyla suç tamamlanır. Bu nedenle tanığın veya hâkimin etkilenmemesi suçun tamamlanmasına engel değildir. Ancak hareketin etkilemeye elverişli olması ve doğrudan doğruya etkilemeye yönelik olması gerekir; yalnızca bir dava hakkında bilgi almak veya genel bir temenni dile getirmek, Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/525 E., 2025/124 K. sayılı kararında görüldüğü gibi suçun hareketini oluşturmaz. Genel kurallar için suça teşebbüs yazısına bakılabilir.

2- İştirak

Yargı görevi yapanı etkileme iştirak hükümlerine elverişlidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/12292 E., 2020/5222 K. sayılı kararına konu dosyada sanık ve iki arkadaşı fikir ve eylem birliği içinde tanıklarla buluşarak ifadelerini değiştirmeleri için ısrar etmiş ve TCK m.37/1 uyarınca müşterek fail olarak cezalandırılmıştır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/2196 E., 2021/6882 K. sayılı kararına konu dosyada ise bir sanık hakkında TCK m.38/1 yollamasıyla azmettirme, diğer sanık hakkında müşterek faillik hükümleri uygulanmıştır.

3- Zincirleme Suç ve İçtima

Aynı dava için aynı tanığa farklı zamanlarda tekrarlanan baskılar veya aynı suç işleme kararıyla birden fazla tanığa yönelen girişimler TCK m.43 uyarınca zincirleme suç olarak değerlendirilebilir; Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/12292 E., 2020/5222 K. sayılı kararına konu dosyada TCK m.43 uygulanmıştır. Etkileme sırasında hakaret gibi ayrı hukuki değeri ihlal eden bir suç işlenirse, TCK m.277/2’deki artırım veya bağımsız cezalandırma kuralları olayın özelliğine göre uygulanır.

H- Soruşturma ve Yargılama Usulü

1- Şikâyet, Uzlaştırma ve Özel Muhakeme Usulleri

Yargı görevi yapanı etkileme re’sen soruşturulur ve şikâyete bağlı değildir. Soruşturma çoğunlukla etkilenmek istenen hâkimin veya tanığın durumu mahkemeye bildirmesi ve mahkemenin Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunmasıyla başlar.

KurumTemel hâl (2-4 yıl)İltimas hâli (6 ay-2 yıl)Dayanak
UzlaştırmaHayırHayırCMK m.253 listesinde yok
ÖnödemeHayırHayırTCK m.75, üst sınır 6 ayı aşıyor
Seri muhakeme usulüHayırHayırCMK m.250 listesinde yok
Basit yargılama usulüHayırEvetCMK m.251/1, üst sınır 2 yıl veya daha az
Kamu davasının açılmasının ertelenmesiHayırKoşulları varsa evetCMK m.171/2, üst sınır 3 yıl veya daha az
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıSonuç ceza 2 yılı aşmazsaKoşulları varsa evetCMK m.231/5
Seçenek yaptırıma çevirmeSonuç ceza 1 yılı aşmazsaKoşulları varsa evetTCK m.50/1

Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/4445 E., 2021/732 K. sayılı kararında, iltimas hâli için öngörülen 6 ay-2 yıl hapis cezası nedeniyle basit yargılama usulünün değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Temel hâlde ise üst sınır 4 yıl olduğundan basit yargılama usulü uygulanmaz.

2- Görevli Mahkeme ve Özel Soruşturma Kuralları

Yargı görevi yapanı etkileme suçunda görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Fail suç tarihinde 18 yaşını doldurmamışsa çocuk mahkemesi görevlidir. Failin sıfatına göre şu özel kurallar uygulanır:

  • Avukat: Avukatlık görevinden doğan veya görev sırasında işlenen suçlarda soruşturma 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.58 uyarınca Adalet Bakanlığı iznine bağlıdır ve yargılama Avukatlık Kanunu m.59 uyarınca ağır ceza mahkemesinde yapılır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/4140 E., 2025/3458 K. sayılı kararında, Avukatlık Kanunu m.59/5 gereği bu suçlarda Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına CMK m.286/2’deki temyiz sınırlamasının uygulanmadığı belirtilmiştir.
  • Hâkim ve Cumhuriyet savcısı: Görevden doğan veya görev sırasında işlenen suçlarda 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’ndaki izin ve özel yargılama usulü uygulanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020/285 E., 2022/344 K. sayılı ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/525 E., 2025/124 K. sayılı kararlarına konu dosyalarda birinci sınıf hâkim ve savcılar hakkındaki ilk derece yargılaması Yargıtay ceza dairelerince yapılmıştır.

Avukat olmayan sanıklar yönünden 5 yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesindir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/5752 E., 2025/6858 K. sayılı kararında, TCK m.277’den 1 yıl 8 ay hapis cezası alan sanığın temyiz isteminin bu nedenle reddine ilişkin ek kararı onamıştır.

3- Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçunda Dava Zamanaşımı

Yargı görevi yapanı etkileme suçunda dava zamanaşımı TCK m.66/1-e uyarınca 8 yıldır; zamanaşımını kesen işlemler varsa TCK m.67/4 uyarınca en fazla 12 yıla uzar.

HâlÜst sınırOlağan zamanaşımıKesintiyle en fazla
TCK m.277/1, 1. cümle4 yıl8 yıl12 yıl
TCK m.277/1, 2. cümle (iltimas)2 yıl8 yıl12 yıl

Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3230 E., 2017/5456 K. sayılı ve 21.06.2017 tarihli kararında, TCK m.277/1’in ilk cümlesindeki suçun 8 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, son kesme işlemi olan sorgu tarihinden itibaren bu sürenin dolduğunu belirterek davaların düşmesine karar vermiştir.

I- Uygulamada Sık Karşılaşılan Yargı Görevi Yapanı Etkileme Örnekleri

Yargıtay kararlarına konu olaylar dikkate alındığında bu suçun en sık görüldüğü durumlar şunlardır:

  1. Karşı tarafın tanığını korkutmak: Boşanma, alacak, iş veya ceza davasında tanığa “şahit olma” ya da “şahit olursan başına iş gelir” demek.
  2. Tanığa ifadesini değiştirtmek: Görülmekte olan davada tanığın önceki aleyhe beyanından dönmesi için ısrar etmek veya para teklif etmek.
  3. Bilirkişiye gözdağı vermek: Keşif veya inceleme sırasında bilirkişiye raporu lehe yazması için tehdit içeren sözler söylemek.
  4. Hâkimi veya savcıyı aramak: Tanıdık bir hâkim, savcı veya adliye çalışanı üzerinden dosyaya bakan hâkimden tahliye ya da belirli bir karar istemek.
  5. Hâkime baskı amaçlı yazı göndermek: İstenen kararı vermediği takdirde şikâyet ve tazminatla tehdit eden ihtarname veya mektup göndermek.
  6. Aracı kullanmak: Tanığın veya bilirkişinin ailesine giderek onun üzerinden etkileme girişiminde bulunmak.

Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçlamasıyla Karşılaşan Kişinin Savunma Noktaları

Yargı görevi yapanı etkileme suçlamasıyla karşılaşan kişi yönünden savunmada şu hususlar öncelikle incelenmelidir:

  1. Dava var mıydı: Fiil tarihinde iddianame kabul edilmiş ve dava açılmış mıdır? Soruşturma aşamasındaki girişimler 28.06.2014’ten sonra TCK m.277’yi oluşturmaz.
  2. Talep: Hâkimden, bilirkişiden veya tanıktan belirli bir karar ya da beyan gerçekten talep edilmiş midir, yoksa yalnızca bilgi mi istenmiştir?
  3. Hukuka aykırılık: Eylem şikâyet, itiraz, ret veya dilekçe hakkının kullanılması kapsamında mı kalmaktadır?
  4. Amaç: Gerçeğin ortaya çıkmasını engelleme veya haksızlık oluşturma amacı ispatlanmış mıdır?
  5. Vasıf: Eylem iltimas derecesinde mi kalmıştır; TCK m.265/2, 288 veya 106 kapsamında mı değerlendirilmelidir?
  6. İspat: Tanık beyanları tutarlı mıdır, tarih ve içerik bağımsız delillerle doğrulanmış mıdır?
  7. Usul ve yaptırım: İltimas hâlinde basit yargılama ve KDAE değerlendirilmiş midir; sonuç ceza HAGB ve erteleme sınırları içinde midir; zamanaşımı dolmuş mudur?

Sonuç

Yargı görevi yapanı etkileme suçu, görülmekte olan bir davada gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya haksızlık oluşturmak amacıyla hâkimi, Cumhuriyet savcısını, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs edilmesiyle oluşur ve TCK m.277 uyarınca 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasını gerektirir; girişim iltimas derecesini aşmazsa ceza 6 ay ile 2 yıl arasındadır, fiil başka bir suç da oluşturuyorsa ceza yarısına kadar artırılır. Suç teşebbüsle tamamlanır; etkilemenin gerçekleşmesi gerekmez. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 28.06.2014’ten sonra soruşturma evresindeki girişimlerin bu suçu oluşturmadığını, suç için etkilenmek istenen kişiden belirli bir karar veya beyan talep edilmesi gerektiğini ve davadan çekilmesi için avukatın tehdit edilmesinin TCK m.265/2 kapsamında kaldığını kabul etmektedir. Şikâyet, itiraz ve ret hakkının kullanılması suç oluşturmaz. Suç re’sen soruşturulur; uzlaştırma ve önödeme uygulanmaz, iltimas hâlinde basit yargılama mümkündür ve dava zamanaşımı 8 yıldır.

Sık Sorulan Sorular

Yargı görevi yapanı etkileme suçunun cezası nedir?

Yargı görevi yapanı etkileme suçunun cezası TCK m.277/1 uyarınca 2 yıldan 4 yıla kadar hapistir. Etkileme girişimi hatıra binaen ricada bulunma niteliğindeki iltimas derecesini aşmıyorsa ceza 6 ay ile 2 yıl arasındadır. Fiil tehdit veya rüşvet gibi başka bir suç da oluşturuyorsa TCK m.277/2 uyarınca ceza yarısına kadar artırılır.

Tanığa ifadesini değiştirmesi için baskı yapmak suç mudur?

Evet. Görülmekte olan bir davada tanığı lehe beyanda bulunması, tanıklık yapmaması veya önceki ifadesinden dönmesi için tehdit etmek, para teklif etmek ya da ısrarla baskı yapmak TCK m.277’deki suçu oluşturur. Tanığın baskıya rağmen gerçeği söylemesi suçu ortadan kaldırmaz; Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2018/2015 E., 2018/5246 K. sayılı kararında tanık yine de tanıklık yapmış, ancak para teklif eden sanığın mahkûmiyeti onanmıştır.

Savcılık soruşturması sırasında tanığı etkilemek TCK 277 kapsamında mıdır?

Hayır. 28.06.2014’te yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun soruşturma evresini TCK m.277’nin kapsamından çıkarmıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararına göre soruşturma evresindeki eylemler bu suçu oluşturmaz. Ancak tehdit varsa TCK m.106, alenen yapılan beyan varsa TCK m.288 ayrıca değerlendirilebilir.

İltimas ne demektir, iltimas hâlinde ceza ne kadardır?

İltimas, Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2013/423 E., 2014/328 K. sayılı kararındaki tanımıyla hatıra binaen ricada bulunmadır. Tanıdık bir hâkimden “dosyaya iyi bakmasını” rica etmek veya akraba olan tanıktan lehe ifade istemek bu kapsamda değerlendirilebilir. İltimas hâlinde TCK m.277/1’in ikinci cümlesi uyarınca ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapistir ve basit yargılama usulü uygulanabilir.

Hâkimi HSK’ya şikâyet etmek veya hâkimin reddini istemek suç mudur?

Hayır. Hâkimin reddini istemek, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na şikâyette bulunmak ve kararlara itiraz etmek kanunun tanıdığı haklardır ve TCK m.277’deki hukuka aykırılık unsurunu karşılamaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/4125 E., 2025/6048 K. sayılı kararında, hâkim hakkında HSK’ya yapılan şikâyeti dilekçelerinde belirten avukatın eyleminin şikâyet ve itiraz hakkı kapsamında kaldığına hükmedilmiştir.

Bilirkişiyi etkilemeye çalışmak hangi suçu oluşturur?

Bilirkişiye raporunu belirli yönde hazırlaması için baskı yapmak, tehdit etmek veya menfaat teklif etmek TCK m.277’deki suçu oluşturur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/5132 E., 2026/22 K. sayılı kararında, icra hukuk mahkemesinin keşfi sırasında bilirkişilere tehdit içeren sözler söyleyen sanığa verilen 2 yıl 6 ay hapis cezası onanmıştır. Bilirkişi etkilenip gerçeğe aykırı rapor verirse kendisi hakkında TCK m.276 uygulanır.

Avukatı davadan çekilmesi için tehdit etmek TCK 277 midir?

Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararına göre, müdafii olan avukatı davayı bırakması için tehdit etmek bir karar veya beyan elde etmeye değil, avukatın görevini yapmasını engellemeye yöneliktir. Bu eylem TCK m.265/2’deki yargı görevi yapana karşı görevi yaptırmamak için direnme suçunu oluşturur ve cezası 2 yıldan 4 yıla kadar hapistir.

Yargı görevi yapanı etkileme suçunda uzlaştırma veya önödeme var mıdır?

Hayır. TCK m.277 CMK m.253’teki uzlaştırma listesinde yer almaz ve şikâyete bağlı değildir. Cezanın üst sınırı 6 ayı aştığı için TCK m.75’teki önödeme de uygulanmaz. Seri muhakeme usulü de uygulanamaz. İltimas hâlinde ise basit yargılama usulü ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi mümkündür.

Yargı görevi yapanı etkileme suçunda HAGB veya erteleme mümkün müdür?

Sonuç ceza 2 yıl veya daha az ise koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi mümkündür. Temel cezanın 2 yıldan belirlenip TCK m.62 ile 1 yıl 8 aya indirildiği hâllerde bu yol açıktır. Ancak TCK m.277/2 uyarınca artırım yapılıp ceza 2 yıl 6 ay gibi 2 yılı aşan bir miktara ulaşırsa HAGB ve erteleme uygulanamaz.

Yargı görevi yapanı etkileme davasına tanık veya hâkim katılan olabilir mi?

Hayır. Yargıtay’a göre bu suçun mağduru toplumdur ve etkilenmek istenen hâkim, bilirkişi veya tanık suçtan doğrudan zarar görmüş sayılmaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/4445 E., 2021/732 K. sayılı ve Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/8838 E., 2019/491 K. sayılı kararlarında şikâyetçinin katılma ve temyiz hakkının bulunmadığı kabul edilmiştir.

Yargı görevi yapanı etkileme suçunda zamanaşımı kaç yıldır?

Dava zamanaşımı TCK m.66/1-e uyarınca 8 yıldır; zamanaşımını kesen işlemler varsa en fazla 12 yıla uzar. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3230 E., 2017/5456 K. sayılı kararında, son kesme işlemi olan sorgudan itibaren 8 yıl dolduğu için davaların düşmesine karar verilmiştir.

Yargı görevi yapanı etkileme ile adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs arasındaki fark nedir?

TCK m.277, etkilenmek istenen hâkim, bilirkişi veya tanıkla kurulan ilişki üzerinden yapılan girişimi cezalandırır, alenilik aramaz ve yalnızca görülmekte olan davada uygulanır; cezası 2-4 yıl hapistir. TCK m.288 ise etkileme amacıyla alenen yapılan sözlü veya yazılı beyanları cezalandırır, soruşturma evresini de kapsar ve en az 50 gün adli para cezası öngörür.

Avukat hakkında yargı görevi yapanı etkileme suçundan nasıl soruşturma yapılır?

Avukatlık görevinden doğan veya görev sırasında işlenen suçlarda soruşturma 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.58 uyarınca Adalet Bakanlığı iznine bağlıdır ve yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/4140 E., 2025/3458 K. sayılı kararına göre bu dosyalarda Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına karşı temyiz yolu, CMK m.286/2’deki sınırlamaya bakılmaksızın açıktır.

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Tanık, bilirkişi veya hâkimi etkilemeye teşebbüs iddiasıyla soruşturma ya da kovuşturmayla karşılaştıysanız, süreç hakkında bilgi almak için adliyeye karşı suç isnatlarında ceza avukatı desteği sayfasını inceleyebilirsiniz.

Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95

Yasal Uyarı: Bu makale Av. Sinan Karabacak tarafından, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.

Avukat Sinan Karabacak

Avukat Sinan Karabacak

Avukat · İstanbul Barosu, Sicil No: 52130, Doğrulama

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 2014'te mezun oldu. İstanbul Barosu'na bağlı avukatlık yapmaktadır. Enerji hukukundaki önceki deneyimleri nedeniyle başta kaçak elektrik ve voltaj dengesizliği davaları olmak üzere ceza hukuku, aile hukuku ve iş hukuku gibi alanlarda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir.

Hakkımızda →LinkedIn →

Benzer Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir