|

Seri Muhakeme ve Basit Yargılama Usulü: Farkları ve Şartları

seri muhakeme ve basit yargılama

Seri muhakeme basit yargılama ne demek? Kısa yanıt: Seri muhakeme ve basit yargılama, belirli suçlarda yargılamayı hızlandıran ve ceza indirimi sağlayan iki özel usuldür. Seri muhakeme (CMK m.250) soruşturma evresinde, savcılık aşamasında uygulanır ve kanunda sayılan sınırlı suçları kapsar. Basit yargılama (CMK m.251) ise kovuşturma evresinde, asliye ceza mahkemesinde, duruşma yapılmadan dosya üzerinden yürütülür. Her ikisi de 2019’da 7188 sayılı Kanun’la ceza muhakemesine girmiştir.

Seri Muhakeme ve Basit Yargılama Neden Vardır?

Her iki usul de, belli ağırlığa ulaşmayan suçlarda yargılamayı sadeleştirerek hem yargı makamlarına zaman ve emek tasarrufu sağlamayı hem de faile indirim imkânı sunmayı amaçlar. Aralarındaki temel ayrım, hangi evrede devreye girdikleridir: seri muhakeme dava açılmadan önce savcılık aşamasında, basit yargılama ise dava açıldıktan sonra mahkeme aşamasında uygulanır.

Seri Muhakeme Usulü (CMK m.250)

Seri muhakeme, soruşturma evresine ait bir usuldür ve yalnızca CMK m.250/1’de sınırlı olarak sayılan (numerus clausus) suçlarda uygulanır. Bu suçlar, genel olarak mağduru belli bir kişi olmayan, ispatı nispeten kolay ve yaptırımı hafif kabul edilen fiillerdir. Örnek olarak hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154/2-3), genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (TCK m.170), trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179/2-3), gürültüye neden olma (TCK m.183), parada sahtecilik (TCK m.197/2-3), mühür bozma (TCK m.203) ve başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması (TCK m.268) sayılabilir; ayrıca 6136 sayılı Kanun gibi özel kanunlardaki bazı suçlar da kapsamdadır.

Türk Ceza Kanunu’nda Seri Muhakemeye Tabi Suçların Listesi

Sıra NoSuç AdıKanun Madde No
1Hakkı olmayan yere tecavüz154/2
2Hakkı olmayan yere tecavüz154/3
3Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması170/1
4Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması170/3
5Trafik güvenliğini tehlikeye sokma179/2
6Trafik güvenliğini tehlikeye sokma179/3
7Gürültüye neden olma183
8Parada sahtecilik197/2
9Parada sahtecilik197/3
10Mühür bozma203
11Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan206
12Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama228/1
13Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması268

Seri Muhakemenin Şartları ve İşleyişi

  • Yeterli şüphe: Kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilmiş olmalıdır; şüphe eşiği klasik yargılamayla aynıdır.
  • Erteleme bulunmaması: Kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmemiş olmalıdır. Şartlar oluşmuş ve erteleme yoksa, seri muhakemenin uygulanması zorunludur.
  • Müdafi huzurunda kabul: Usul, şüphelinin müdafi huzurunda, özgür iradesiyle seri muhakemeyi kabul etmesiyle uygulanır.
  • Vazgeçme hakkı: Şüpheli, mahkeme hüküm kuruncaya kadar bu iradesinden vazgeçebilir.

Savcı, ilgili suç için belirlenecek temel cezada yarı oranında indirim uygulayarak yaptırımı belirler ve bir talepnameyle görevli mahkemeye başvurur. Mahkeme, koşulları ve hukuka uygunluğu inceleyerek hükmü kurar. Ön ödeme ve uzlaştırma kapsamındaki suçlar seri muhakemeye tabi değildir.

Basit Yargılama Usulü (CMK m.251)

Basit yargılama, kovuşturma evresine ait bir usuldür ve iddianamenin kabulünden sonra devreye girer. Asliye ceza mahkemesi, adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda bu usulün uygulanmasına karar verebilir.

Türk Ceza Kanunu’nda Basit Yargılamaya Tabi Suçların Listesi

BASİT YARGILAMA KAPSAMINDA KALAN SUÇLARA İLİŞKİN TABLO
1Kasten yaralama86/2Altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezası, suçun kadına karşı işlenmesi halinde dokuz aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezası
2Taksirle yaralama89/1Dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
3Taksirle yaralama89/2 (basit taksir halinde )89 uncu maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması
4İnsan üzerinde deney90/4Bir yıla kadar hapis cezası
5Organ veya doku ticareti91/2Bir yıla kadar hapis cezası
6Organ veya doku ticareti91/6Bir yıla kadar hapis cezası
7Terk97/1Üç aydan iki yıla kadar hapis cezası
8Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi98/1Bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
9Çocuk düşürtme99/2 ikinci cümleBir yıla kadar hapis veya adli para cezası
10Çocuk düşürme100/1Bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
11Cinsel taciz105/1 birinci cümleÜç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası
12Tehdit106/1 birinci cümleAltı aydan iki yıla kadar hapis cezası
13Tehdit106/1 ikinci cümleDokuz aydan iki yıla kadar hapis cezası
14Tehdit106/1 üçüncü cümleİki aydan altı aya kadar hapis cezası veya adlî para cezası
15Konut dokunulmazlığının ihlali116/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
16Konut dokunulmazlığının ihlali116/2Altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
17Konut dokunulmazlığının ihlali116/2, 119/1116’ıncı maddenin ikinci fıkrasında öngörülen cezanın, bir kat artırılması
18İş ve çalışma hürriyetinin ihlali117/1Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
19Sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi118/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
20Haksız arama120/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
21Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi121/1Altı aya kadar hapis cezası
22Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma123/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
23Haberleşmenin engellenmesi124/1Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
24Hakaret125/1Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
25Hakaret125/2Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
26Hakaret125/3Bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası
27Haksız fiil nedeniyle hakaret129/1125 inci maddede öngörülen cezanın, üçte birine kadar indirilebilmesi
28Kişinin hatırasına hakaret130/1 birinci cümleÜç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
29Kişinin hatırasına hakaret130/2Üç aydan iki yıla kadar hapis cezası
30Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması133/2Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
31Verileri yok etmeme138/1Bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası
32Paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde hırsızlık144/1-aİki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
33Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla hırsızlık144/1-bİki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
34Yağma daha az cezayı gerektiren hal150/1, 86/2Altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası
35Yağma daha az cezayı gerektiren hal150/1, 86/2, 86/386‘ıncı maddenin ikinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılması
36Yağma daha az cezayı gerektiren hal150/1, 106/1birinci cümleAltı aydan iki yıla kadar hapis cezası
37Yağma daha az cezayı gerektiren hal (Suçun Kadına Karşı İşlenmesi Halinde)150/1, 106/1ikinci cümleDokuz aydan iki yıla kadar hapis cezası
38Yağma daha az cezayı gerektiren hal (Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehdit etme)150/1, 106/1 üçüncü cümleİki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası
39İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme153/2Üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
40İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme153/2, 153/3153 üncü maddenin ikinci fıkrasında öngörülen cezanın, üçte biri oranında artırılması
41Güveni kötüye kullanma155/1Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası
42Bedelsiz senedi kullanma156/1Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası
43Dolandırıcılık daha az cezayı gerektiren hal159/1Altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
44Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf160/1Bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
45Taksirli iflas162/1İki aydan bir yıla kadar hapis cezası
46Karşılıksız yararlanma163/1İki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası
47Karşılıksız yararlanma163/2Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
48Bilgi vermeme166/1Altı aya kadar hapis veya adli para cezası
49Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması170/3Üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
50Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması171/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
51Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi174/3Bir yıla kadar hapis cezası
52Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali175/1Altı aya kadar hapis veya adli para cezası
53İnşaat veya yıkımla ilgili emniyet kurallarına uymama176/1Üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
54Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması177/1Altı aya kadar hapis veya adli para cezası
55İşaret ve engel koymama178/1İki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası
56Trafik güvenliğini tehlikeye sokma179/2Dört aydan iki yıla kadar hapis cezası
57Trafik güvenliğini tehlikeye sokma179/3Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
58Çevrenin kasten kirletilmesi181/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
59Çevrenin taksirle kirletilmesi182/1 birinci cümleAdli para cezası
60Çevrenin taksirle kirletilmesi182/1 ikinci cümleİki aydan bir yıla kadar hapis cezası
61Gürültüye neden olma183/1İki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
62Zehirli madde katma185/2Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
63Zehirli madde imal ve ticareti193/1İki aydan bir yıla kadar hapis cezası
64Sağlık için tehlikeli madde temini194/1Altı aydan bir yıla kadar hapis cezası
65Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma195/1İki aydan bir yıla kadar hapis cezası
66Usulsüz ölü gömülmesi196/1Altı aya kadar hapis cezası
67Parada sahtecilik197/3Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
68Kıymetli damgada sahtecilik199/2Üç aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezası
69Kıymetli damgada sahtecilik199/3Bir aydan altı aya kadar hapis cezası
70Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan206/1Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
71Açığa imzanın kötüye kullanılması209/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
72Suçu ve suçluyu övme215/1İki yıla kadar hapis cezası
73Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama216/2Altı aydan bir yıla kadar hapis cezası
74Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama216/3Altı aydan bir yıla kadar hapis cezası
75Kanunlara uymamaya tahrik217/1Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
76Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma219/1Bir aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezası
77Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma219/2Üç aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası
78Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma219/3Üç aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası
79Hayâsıza hareketler225/1Altı aydan bir yıla kadar hapis cezası
80Müstehcenlik226/1Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası
81Birden çok evlilik, hileli evlenme, dinsel tören230/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
82Birden çok evlilik, hileli evlenme, dinsel tören230/2Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
83Birden çok evlilik, hileli evlenme, dinsel tören230/3Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
84Çocuğun soy bağını değiştirme231/2Bir yıla kadar hapis cezası
85Kötü muamele232/1İki aydan bir yıla kadar hapis cezası
86Kötü muamele232/2Bir yıla kadar hapis cezası
87Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali233/1Bir yıla kadar hapis cezası
88Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali233/2Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
89Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali233/3Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
90Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması234/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
91Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması234/2234 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, bir kat artırılması
92Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması234/3Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
93Fiyatları etkileme237/1Üç aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası
94Bilişim sistemine girme243/1Bir yıla kadar hapis veya adli para cezası
95Bilişim sistemine girme243/2243 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranına kadar indirilmesi
96Bilişim sistemine girme243/3Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
97Görevi kötüye kullanma257/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
98Görevi kötüye kullanma257/2Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
99Kamu görevlisinin ticareti259/1Altı aya kadar hapis veya adli para cezası
100Kamu görevinin terki veya yapılmaması260/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
101Kişilerin malları üzerinde usulsüz tasarruf261/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
102Kamu görevinin usulsüz olarak üstlenilmesi262/1Üç aydan iki yıla kadar hapis cezası
103Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma264/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
104Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma264/2264 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, üçte biri oranında artırılması
105Suç üstlenme270/1İki yıla kadar hapis cezası
106Yalan tanıklık272/1Dört aydan bir yıla kadar hapis cezası
107Yalan tanıklık272/1, 4272 inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması
108Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs277/1 ikinci cümleAltı aydan iki yıla kadar hapis cezası
109Suçu bildirmeme278/1Bir yıla kadar hapis cezası
110Suçu bildirmeme278/2Bir yıla kadar hapis cezası
111Suçu bildirmeme278/1, 3278 inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması
112Suçu bildirmeme278/2, 3278 inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması
113Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi279/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
114Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi280/1Bir yıla kadar hapis cezası
115Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme284/1Bir yıla kadar hapis cezası
116Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme284/2Bir yıla kadar hapis cezası
117Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme284/1, 3284 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması
118Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme284/2, 3284 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, yarı oranında artırılması
119Gizliliğin ihlali285/5Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
120Ses veya görüntülerin kayda alınması286/1Altı aya kadar hapis cezası
121Genital muayene287/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
122Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs288/1Elli günden az olmamak üzere adli para cezası
123Muhafaza görevini kötüye kullanma289/1 birinci cümleÜç aydan iki yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası
124Muhafaza görevini kötüye kullanma289/1 ikinci cümle289 uncu maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde öngörülen cezanın, yarı oranında indirilmesi
125Muhafaza görevini kötüye kullanma289/3Adli para cezası
126Muhafaza görevini kötüye kullanma289/4Bir yıla kadar hapis cezası
127Resmen teslim olunan mala elkonulması ve bozulması290/1Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
128Başkası yerine ceza infaz kurumuna veya tutukevine girme291/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
129Hükümlü veya tutuklunun kaçması292/1Altı aydan bir yıla kadar hapis cezası
130Hükümlü veya tutuklunun kaçması292/1, 3292 inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen cezanın, bir katına kadar artırılması
131Muhafızın görevini kötüye kullanması295/1, 257/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
132Muhafızın görevini kötüye kullanması295/1, 257/2Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası
133Muhafızın görevini kötüye kullanması295/2Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
134Devletin egemenlik alametlerini aşağılama300/2Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
135Halkı askerlikten soğutma318/1Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası

Basit Yargılamanın Şartları ve İşleyişi

  • Karar mercii ve takdir: Mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra re’sen veya tarafların talebiyle basit yargılama usulüne karar verebilir; bu bir takdir yetkisidir.
  • Duruşmasız yargılama: En belirgin özelliği duruşma açılmamasıdır. Mahkeme, taraflara tebligat göndererek genellikle on beş gün içinde yazılı beyan ve savunmalarını sunmalarını ister; karar dosya üzerinden verilir.
  • Savcının görüşü alınmaz: Süreç, Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki görüşü alınmadan yürür.
  • Ceza indirimi: Mahkûmiyet kararı verilmesi hâlinde sonuç cezada dörtte bir (1/4) oranında indirim uygulanır.
  • Kapsam dışı hâl: Basit yargılamaya tabi bir suç, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse bu usul uygulanmaz.

Basit Yargılamada İtiraz

Basit yargılama sonucu verilen karara itiraz edilebilir. İtiraz üzerine mahkeme, genel hükümlere göre duruşmalı yargılamaya geçer; bu durumda dosya, olağan usulle yeniden ele alınır. Bu, basit yargılamanın savunma haklarını ortadan kaldırmadığının; yalnızca itiraz edilmediğinde hızlı bir karar yolu sunduğunun göstergesidir.

Seri Muhakeme ile Basit Yargılamanın Karşılaştırması

ÖlçütSeri Muhakeme (CMK 250)Basit Yargılama (CMK 251)
EvreSoruşturma (savcılık)Kovuşturma (mahkeme)
KapsamKanunda sınırlı sayılan suçlarÜst sınırı 2 yıl/altı veya adli para cezalı suçlar
Kabul/iradeŞüphelinin müdafi huzurunda kabulü şartMahkeme re’sen veya talep üzerine karar verir
İndirimTemel cezada yarı oranındaSonuç cezada 1/4
DuruşmaMahkeme talepname üzerine hüküm kurarDuruşmasız, dosya üzerinden
DenetimHükme itirazKarara itiraz; itirazda duruşmalı yargılama

Alternatif Usuller Arasındaki İlişki

Ceza muhakemesinde, klasik yargılamaya alternatif birden çok yol vardır ve bunlar belirli bir öncelik sırasıyla gündeme gelir. Bir suç hem ön ödeme hem uzlaştırma kapsamındaysa, bu kurumlar seri muhakemeyi dışlar; çünkü ön ödeme ve uzlaştırma kapsamındaki suçlar seri muhakeme usulüne tabi değildir. Dolayısıyla savcı, soruşturma evresinde önce ön ödeme veya uzlaştırma uygulanıp uygulanmayacağını değerlendirir; bunlar mümkün değilse ve suç CMK m.250 kapsamındaysa seri muhakeme gündeme gelir. Basit yargılama ise yalnızca dava açıldıktan sonra, mahkeme aşamasında devreye girdiği için bu kurumlarla aynı evrede yarışmaz. Bir dosyada hangi yolun uygulanacağı, suçun türüne ve sürecin hangi evrede olduğuna bağlıdır. Bu yolların hangisinin gündeme geleceği, görevli mahkemeyle de bağlantılı olabilir; bu konuda ceza mahkemeleri ve yargı teşkilatı sayfamızdan yararlanabilirsiniz.

Hukuki Destek

Seri muhakeme veya basit yargılama usulünün kabul edilmesi, sağladığı indirim nedeniyle cazip görünebilir; ancak bu kararın somut dosyada lehinize olup olmadığı, delillerin durumuna ve olası savunmalara göre değişir. Özellikle seri muhakemede kabul iradesinin müdafi huzurunda verilmesi, bu değerlendirmenin önemini gösterir. Süreç hakkında bilgi için ceza davası süreci sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.

Av. Sinan Karabacak – Cep Tel: +90 535 671 88 95

Benzer Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir