Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması Suçu ve Cezası (TCK-286)

Ses veya görüntülerin kayda alınması suçu, soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan ya da nakleden kişinin işlediği suçtur ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 286’ncı maddesi uyarınca 1 günden 6 aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Duruşma salonunda cep telefonuyla ses veya video kaydı almak, savcılıkta ya da karakolda verilen ifadeyi gizlice kaydetmek ve duruşmayı internet üzerinden canlı yayınlamak bu suçun en sık görülen örnekleridir. Suç önödeme kapsamındadır: şüpheli, Cumhuriyet savcılığının bildiriminden itibaren 10 gün içinde 100 TL ve soruşturma giderlerini öderse hakkında kamu davası açılmaz.

TCK m.286, Türk Ceza Kanunu’nun “Adliyeye Karşı Suçlar” bölümünde yer alır ve 01.06.2005’te yürürlüğe girdiğinden bu yana değiştirilmemiştir. Kayıt yasağının usul hukukundaki dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 183’üncü maddesi, hukuk davaları bakımından ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 153’üncü maddesidir. Suç re’sen soruşturulur; uzlaştırma ve seri muhakeme uygulanmaz, basit yargılama usulü uygulanabilir ve dava zamanaşımı 8 yıldır. Uygulamada sanıklar çoğunlukla duruşmayı izleyen yakınlar, kendi davasında haksızlığa uğradığını düşünerek kayıt alan taraflar, ifadesini gizlice kaydeden şüpheli veya şikâyetçiler ve görüntü yayımlayan basın mensuplarıdır.

Kanun metninin resmi kaynağı: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, mevzuat.gov.tr

Yargıtay Kararları Işığında Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması Suçunun Oluşması İçin Gerekli Şartlar

Ses veya görüntülerin kayda alınması suçunun oluşması için içtihatlarla Yargıtay tarafından bazı kriterler ortaya konulmuştur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2021/1402 E., 2023/3241 K. sayılı kararı, Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/9566 E., 2021/1107 K. sayılı kararı ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/11910 E., 2018/2544 K. sayılı kararı esas alındığında, maddeler hâlinde saymak gerekirse TCK m.286’daki suçun oluşması için:

1. Kaydedilen ses veya görüntünün bir soruşturma veya kovuşturma işlemi sırasında ortaya çıkmış olması,
2. İşlemin kayıt anında fiilen başlamış olması; duruşma salonunda kayıt alınmışsa duruşmanın başladığının kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi,
3. Kaydın veya naklin yetkisiz, yani hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısının izni ya da kanunun açık bir hükmü bulunmaksızın yapılması,
4. Failin, işleme ait ses veya görüntüyü kaydetmeyi ya da nakletmeyi bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi (kast),
5. Kaydın, cep telefonu, kamera, ses kayıt cihazı gibi ses veya görüntüyü tekrar dinlenebilir ya da izlenebilir hâle getiren bir araçla yapılması

gerekmektedir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/11910 E., 2018/2544 K. sayılı ve 07.03.2018 tarihli kararında, HMK m.153/3 yollamasıyla hukuk mahkemesinin duruşmasında ve keşfinde yapılan yetkisiz kaydın da bu suçu oluşturduğunu kabul etmiştir. Kaydın ayrıca yayımlanması, paylaşılması veya kişiye zarar vermesi suçun oluşması için gerekmez.

A- TCK 286 Madde Metninin İncelenmesi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 286’ncı maddesi yürürlükteki hâliyle aşağıdaki gibidir:

Ses veya görüntülerin kayda alınması

Madde 286- (1) Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan veya nakleden kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK m.286 tek fıkradan oluşur ve iki seçimlik hareket öngörür: kayda almak ve nakletmek. Maddede cezanın alt sınırı gösterilmediği için TCK m.49/1 uyarınca süreli hapis cezasının en az süresi olan 1 gün esas alınır. Maddede adli para cezası seçimlik yaptırım olarak öngörülmemiştir; ancak hükmedilen kısa süreli hapis cezası TCK m.50 uyarınca adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir.

Maddenin usul hukukundaki karşılığı CMK m.183’tür. Bu hükme göre adliye binası içerisinde ve duruşma başladıktan sonra duruşma salonunda her türlü sesli veya görüntülü kayıt ya da nakil olanağı sağlayan aletler kullanılamaz; yasak, adliye binası içinde ve dışında yapılan diğer adli işlemlerde de uygulanır. CMK m.180/5’teki tanık ve bilirkişinin ses ve görüntülü iletişim tekniğiyle dinlenmesi ile CMK m.196/4’teki sanığın SEGBİS yoluyla sorgusu bu yasağın kanuni istisnalarıdır.

B- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması Suçunun Unsurları

1- Korunan Hukuki Değer ve Suçun Mağduru

TCK m.286, yargılamanın düzenini ve güvenilirliğini, tanık ve sanıkların dış etkiden uzak beyanda bulunabilmesini ve yargılamaya katılan kişilerin kişilik haklarını korur. Suç adliyeye karşı işlendiğinden asıl mağdur toplumdur. Bununla birlikte kaydı yapılan hâkim, savcı, zabıt kâtibi veya taraf, suçtan zarar görmüş sayılabilir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/4255 E., 2016/1499 K. sayılı kararında, hakaret ile ses veya görüntülerin kayda alınması suçlarının birlikte yargılandığı dosyada suçtan zarar gören şikâyetçinin davaya katılan sıfatıyla katılma ve hükmü temyiz etme hakkı bulunduğunu kabul etmiştir.

2- Fail

Ses veya görüntülerin kayda alınması herkes tarafından işlenebilir; özgü suç değildir. Yargıtay kararlarına konu olaylarda failler şunlardır:

• Duruşmayı izleyen kişiler: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/9566 E., 2021/1107 K. sayılı kararına konu olayda, ağır ceza mahkemesinin duruşmasını izleyici bölümünden takip eden kişi, mahkeme heyeti ile Cumhuriyet savcısının görüntüsünü cep telefonuyla 11 saniye boyunca kaydetmiştir.
• Davanın tarafları: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/11413 E., 2022/5269 K. sayılı kararına konu olayda sanık, kendisinin yargılandığı duruşmanın kesintisiz ses kaydını reddi hâkim dilekçesine ekleyerek mahkemeye sunmuş, mahkemenin suç duyurusu üzerine hakkında dava açılmıştır.
• Şüpheli ve şikâyetçiler: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/1573 E., 2021/1100 K. sayılı kararına konu olayda şüpheli, Cumhuriyet savcısı tarafından alınan ifadesini koluna monte ettiği gizli kamerayla kaydetmiştir.
• Basın mensupları: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/12478 E., 2024/2112 K. sayılı kararına konu dosyada bir gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü hakkında hem gizliliğin ihlali hem de ses veya görüntülerin kayda alınması suçlarından hüküm kurulmuştur.

3- Suçun Konusu: Soruşturma ve Kovuşturma İşlemi

Suçun konusu, soruşturma veya kovuşturma işlemi sırasında ortaya çıkan ses ve görüntülerdir. Savcılıkta veya kollukta ifade alınması, sorgu, duruşma, keşif, teşhis ve bilirkişi incelemesi gibi işlemler bu kapsamdadır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2018/4933 E., 2019/4453 K. sayılı kararında, şikâyetçi sıfatıyla Cumhuriyet başsavcılığına giden ve zabıt kâtibi tarafından ifadesi alınırken kalem odasında gizlice video kaydı yapan kişinin eyleminin, özel yaşam alanına ilişkin görüntü kaydedilmediği için özel hayatın gizliliğini ihlal değil, TCK m.286 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Buna karşılık bir işlem yokken yapılan kayıt bu suçu oluşturmaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2012/19004 E., 2012/18218 K. sayılı kararına konu olayda sanık, belge vermeyen köy muhtarıyla konuşmasını kaydedip şikâyet dilekçesine eklemişti; Daire, iddianameyle uyumlu olmayan TCK m.286 mahkûmiyetini bozmuştur. Muhtarla yapılan bir görüşme soruşturma veya kovuşturma işlemi değildir; bu tür kayıtlar TCK m.133 veya 134 yönünden değerlendirilir.

4- Hareket: Kayda Almak veya Nakletmek

Kayda almak, ses veya görüntünün sonradan dinlenebilecek ya da izlenebilecek şekilde bir cihaza kaydedilmesidir; ses kaydı, video ve fotoğraf çekimi bu kapsamdadır. Nakletmek ise kaydedilmese bile ses veya görüntünün canlı yayın, görüntülü görüşme veya telefon bağlantısı gibi yollarla eş zamanlı olarak işlemin yapıldığı yer dışına aktarılmasıdır. Duruşmanın sosyal medyada canlı yayınlanması nakletme hareketini oluşturur.

Duruşmanın başlayıp başlamadığı uygulamada belirleyicidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2021/1402 E., 2023/3241 K. sayılı ve 25.09.2023 tarihli kararında, tutuklu ağabeylerinin duruşma salonuna alınırken fotoğrafını çeken sanıklar yönünden, suçun konusunun soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüler olduğunu hatırlatmış; fotoğraf çekildiği sırada duruşmanın başlayıp başlamadığı dava dosyası getirtilerek kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmeden hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır.

5- Yetkisizlik

Kayıt veya naklin “yetkisiz” yapılması suçun unsurudur. CMK m.180/5 ve 196/4 uyarınca SEGBİS ile yapılan kayıtlar, mahkemenin kendi yaptırdığı kayıtlar ve HMK m.153/1 uyarınca yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde mahkemece alınan kayıtlar yetkili kayıtlardır. Tarafların, avukatların veya izleyicilerin kendi cihazlarıyla yaptığı kayıt, mahkemenin açık izni yoksa yetkisizdir. Kayıt yetkisi kanundan veya yargılama makamının izninden doğar; karşı tarafın ya da kaydedilen kişinin rızası kaydı yetkili hâle getirmez.

6- Manevi Unsur: Kast

Ses veya görüntülerin kayda alınması yalnızca kasten işlenebilir; taksirli hâli düzenlenmemiştir. Genel kast yeterlidir; failin kaydı delil elde etmek, yakınlarına göstermek veya paylaşmak amacıyla yapması suçun oluşumunu etkilemez. Kastın varlığı teknik incelemeyle belirlenir: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/9566 E., 2021/1107 K. sayılı ve 03.02.2021 tarihli kararında, arkadaşıyla mesajlaşırken mahkeme heyetini yanlışlıkla kaydettiğini savunan sanık hakkında, görüntünün kaydedildiği zaman aralığı, süresi, içeriği, çekim açısının değişip değişmediği ve heyete odaklanıp odaklanmadığı bilirkişiye inceletilmeden verilen beraat kararını bozmuştur.

Failin kusur yeteneği de ayrıca değerlendirilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/1573 E., 2021/1100 K. sayılı kararında, savcılık ifadesini gizli kamerayla kaydeden ve fiil sırasında bipolar afektif bozukluk nedeniyle algılama ve yönlendirme yeteneği ortadan kalkmış olan sanık hakkında TCK m.32/1 uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına ve güvenlik tedbirine hükmedilmesini onamıştır. Bu konu kusur yeteneğini etkileyen haller arasında yer alır.

C- Hukuk Mahkemesi Duruşmalarında ve Keşifte Kayıt

TCK m.286 yalnızca ceza davalarında değil, hukuk davalarında da uygulanır. HMK m.153/1’e göre duruşma sırasında fotoğraf çekilemez ve hiçbir şekilde ses ve görüntü kaydı yapılamaz; HMK m.153/3 ise kayıt ve yayın yasağına aykırı davranan kişi hakkında ayrıca TCK m.286’nın uygulanacağını öngörür. Boşanma, alacak veya iş davasının duruşmasını cep telefonuyla kaydeden taraf bu nedenle ceza soruşturmasıyla karşılaşabilir.

• Hukuk duruşması: Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2013/12037 E., 2014/1340 K. sayılı kararında, hukuk mahkemesindeki duruşma sırasında kayıt yasağına aykırı davranan sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmüne “HMK m.153/3 yollamasıyla” ibaresi eklenerek hükmü düzelterek onamıştır.
• Keşif: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/11910 E., 2018/2544 K. sayılı kararında, hukuk mahkemesinin keşfi sırasında kayıt yapan sanık hakkında itiraz merciinin “keşif soruşturma ve kovuşturma işlemi değildir” gerekçesiyle verdiği kararı kanun yararına bozmuş; keşif işlemlerinin de duruşmaların tabi olduğu disiplin kurallarına tabi olduğunu belirtmiştir.

D- Disiplin Yaptırımı ile Ceza Arasındaki Fark

Duruşmada kayıt alan kişi hakkında iki ayrı yaptırım uygulanabilir. Birincisi, duruşmanın düzenini sağlamaya yönelik disiplin tedbirleridir: CMK m.203 ve HMK m.151 uyarınca düzeni bozan kişi salondan çıkarılır, direnirse veya ihtara rağmen devam ederse hakkında 4 güne kadar disiplin hapsi uygulanabilir. Disiplin hapsi avukatlar hakkında uygulanmaz; CMK m.203/3 uyarınca çocuklar hakkında da uygulanmaz. İkincisi, TCK m.286 uyarınca ayrıca ceza soruşturması yürütülmesidir. Mahkeme, HMK m.151/3 uyarınca durumu bir tutanakla Cumhuriyet başsavcılığına bildirir. Disiplin tedbiri ceza değildir; bu nedenle aynı kayıt için hem disiplin tedbiri hem de TCK m.286 uyarınca ceza uygulanabilir.

E- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması Suçunun Cezası

Hâl	Hüküm	Ceza
Temel ceza	TCK m.286/1	1 gün-6 ay hapis
Önödeme	TCK m.75	100 TL + soruşturma giderleri ödenirse dava açılmaz
Basit yargılama usulü	CMK m.251/3	Sonuç cezadan dörtte bir indirim
Seçenek yaptırıma çevirme	TCK m.50/1	Hapis cezası adli para cezasına veya tedbirlere çevrilebilir
Sabıkasız kişiye 30 gün veya daha az hapis	TCK m.50/3	Seçenek yaptırıma çevirme zorunludur
Önödemeden sonra 5 yıl içinde tekrar	TCK m.75/1	Önödeme miktarı yarı oranında artırılır

Cezanın belirlenmesinde hâkim, cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi kuralları çerçevesinde TCK m.61’deki ölçütleri uygular. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/5208 E., 2025/2120 K. sayılı ve 26.02.2025 tarihli kararında, basit yargılama usulüyle 18 gün hapis cezası verilen ve daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş sanık yönünden, TCK m.50/3 gereği cezanın seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğunu belirterek hükmü kanun yararına bozmuştur.

Suçta kullanılan cep telefonu veya kamera TCK m.54 uyarınca müsadere edilebilir; ancak TCK m.54/3 uyarınca işlenen fiile göre daha ağır sonuç doğuracak ve hakkaniyete aykırı olacak müsadereye hükmedilmez. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/3230 E., 2025/1024 K. sayılı kararına konu dosyada mahkeme cep telefonunun sanığa iadesine karar vermiş; Daire, bu iadeye ilişkin bağımsız ek kararın temyize değil istinafa tabi olduğunu belirtmiştir.

Örnek Ceza Hesaplaması

Aşağıdaki örnekler yalnızca genel bir fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut olayda mahkemenin TCK m.61’e göre yapacağı değerlendirme farklı sonuç doğurabilir.

1. Önödemeyi kabul eden şüpheli: Hapis cezasının alt sınırı olan 1 gün karşılığı TCK m.75/1-b uyarınca 100 TL hesaplanır. Şüpheli bu miktarı soruşturma giderleriyle birlikte 10 gün içinde öderse hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve sabıka kaydına mahkûmiyet olarak işlenmez.
2. Duruşmayı kaydeden ve basit yargılamayla mahkûm olan sanık: Temel ceza 3 ay hapis belirlenir, TCK m.62 uyarınca 1/6 indirimle 2 ay 15 gün olur ve CMK m.251/3 uyarınca dörtte bir indirimle 1 ay 26 gün hapis cezasına ulaşılır. Bu ceza günlüğü 20 TL’den adli para cezasına çevrilirse 1.120 TL olur.
3. Sabıkasız sanığa 30 gün veya daha az hapis: Sonuç ceza örneğin 18 gün hapis olarak belirlenirse, sanık daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemişse TCK m.50/3 uyarınca bu ceza adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilmek zorundadır.

F- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınmasının Benzer Suçlardan Farkı

Suç	Konu	Ayırt edici nokta	Ceza
Ses veya görüntülerin kayda alınması (TCK m.286)	Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses ve görüntü	Kaydın veya naklin kendisi suçtur; yayın şart değil	1 gün-6 ay hapis
Gizliliğin ihlali (TCK m.285)	Soruşturma işlemlerinin içeriği, kapalı duruşma	Gizli içeriğin alenen açıklanması	1-3 yıl hapis veya adli para
Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması (TCK m.133)	Aleni olmayan konuşmalar	Soruşturma işlemi şartı yok; şikâyete bağlı	2-5 yıl hapis
Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134)	Özel yaşam alanına ait görüntü ve sesler	Soruşturma işlemi şartı yok; şikâyete bağlı	1-3 yıl hapis, kayıtla işlenirse bir kat artırım
Duruşma düzenini bozma (CMK m.203, HMK m.151)	Duruşmanın düzeni	Suç değil disiplin tedbiri	4 güne kadar disiplin hapsi

1- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması ile Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Arasındaki Fark

Belirleyici ölçüt, kaydedilen ses veya görüntünün bir soruşturma veya kovuşturma işlemine ait olup olmadığıdır. Savcılıkta veya duruşmada alınan kayıt TCK m.286’yı ilgilendirir; işlem dışındaki özel bir konuşmanın veya kişinin özel yaşam alanına ilişkin görüntünün kaydı ise TCK m.133 veya 134 kapsamında kalır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2018/4933 E., 2019/4453 K. sayılı kararı, savcılıktaki ifade alma işleminin gizlice kaydedilmesinde özel yaşam alanına ait bir görüntü bulunmadığından eylemin TCK m.134 değil TCK m.286 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Bu ayrım uygulamada önemli sonuç doğurur: TCK m.133 ve 134 şikâyete bağlıdır ve TCK m.134 uzlaştırma kapsamındadır; TCK m.286 ise re’sen soruşturulur. Konunun genel çerçevesi özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar başlığı altında incelenmektedir.

2- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması ile Gizliliğin İhlali Arasındaki Fark

TCK m.286 kaydı veya naklin kendisini cezalandırır; TCK m.285 ise soruşturmaya ait gizli içeriğin veya kapalı duruşmadaki açıklama ve görüntülerin alenen ifşasını cezalandırır. Kapalı bir duruşmayı kaydedip sosyal medyada paylaşan kişi bakımından hem kayıt nedeniyle TCK m.286 hem de ifşa nedeniyle TCK m.285/3 gündeme gelebilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2020/12478 E., 2024/2112 K. sayılı kararına konu dosyada sanık hakkında her iki suçtan ayrı ayrı hüküm kurulmuş; gizliliğin ihlali suçundan verilen 6.080 TL adli para cezası onanmış, TCK m.286’dan kurulan hüküm ise önödeme işlemi yapılmadığı için bozulmuştur.

G- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınmasının Özel Görünüş Biçimleri

1- Teşebbüs

Suç, ses veya görüntünün kaydedilmesi ya da nakledilmesiyle tamamlanır; kaydın sonradan dinlenmesi, saklanması veya paylaşılması gerekmez. Kayıt cihazının çalıştırıldığı ancak teknik nedenle kayıt alınamadığı ya da kayda başlanacağı sırada görevlilerce engellenildiği hâllerde suça teşebbüs hükümleri değerlendirilebilir.

2- İştirak

Ses veya görüntülerin kayda alınması iştirak hükümlerine elverişlidir. Başkasını duruşmayı kaydetmeye yönlendiren kişi azmettiren olarak sorumlu tutulur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/11416 E., 2022/3114 K. sayılı ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/3973 E., 2025/545 K. sayılı kararlarına konu dosyada, TCK m.38/1 yollamasıyla TCK m.286 uyarınca azmettiren sanığa 4.800 TL, kaydı yapan sanığa 2.400 TL adli para cezası verilmiş; azmettiren sanığın temyiz aşamasında ölmesi nedeniyle onun hakkındaki dava TCK m.64/1 uyarınca düşmüştür. Basın yoluyla işlenen hâllerde ayrıca 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 11’inci maddesindeki sorumlu müdür kuralları uygulanır; Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3265 E., 2017/9117 K. sayılı kararında, eser sahibi belli olmayan haberden dolayı gazetenin yayın yönetmeni gibi sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkilinin araştırılması gerektiği belirtilmiştir.

3- İçtima

Aynı duruşmada kesintisiz yapılan kayıt tek suç oluşturur. Kayıt sırasında hâkime veya karşı tarafa yönelik hakaret gibi ayrı bir suç işlenirse veya kayıt sonradan ifşa edilirse, farklı hukuki değerleri ihlal eden fiiller yönünden suçların içtimaı kuralları uyarınca ayrı ayrı ceza verilir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/4255 E., 2016/1499 K. sayılı kararında, kamu görevlisine hakaret ile ses veya görüntülerin kayda alınması suçlarından ayrı ayrı kurulan mahkûmiyet hükümleri onanmıştır.

4- Hukuka Uygunluk ve Hata

Kayıt, kanunun izin verdiği bir yetkiye dayanıyorsa veya mahkeme ya da Cumhuriyet savcısı tarafından açıkça izin verilmişse suç oluşmaz; bu durum hukuka uygunluk nedenleri arasında görevin ifası ve yetkinin kullanılması kapsamında değerlendirilir. Kendisine karşı haksızlık yapıldığını ispat etmek amacı, TCK m.133 ve 134’te bazı hâllerde kastı ortadan kaldırabilse de duruşma veya ifade kaydında tek başına yetki sağlamaz; Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/11413 E., 2022/5269 K. sayılı kararına konu olayda reddi hâkim talebini desteklemek için alınan duruşma kaydı nedeniyle dava açılmış ve mahkûmiyet hükmü usul yönünden bozulmuştur. Kaydın yasak olduğunu bilmemek kural olarak cezayı kaldırmaz; ceza hukukunda hata hükümleri ancak kaçınılmaz bir hata varsa uygulanabilir.

H- Soruşturma ve Yargılama Usulü

1- Şikâyet, Önödeme, Uzlaştırma ve Özel Muhakeme Usulleri

Ses veya görüntülerin kayda alınması re’sen soruşturulur ve şikâyete bağlı değildir. Soruşturma çoğunlukla duruşmayı yöneten hâkimin veya ifadeyi alan Cumhuriyet savcısının tutanağı ve suç duyurusu üzerine başlar.

Kurum	Uygulanır mı?	Dayanak
Önödeme	Evet	TCK m.75/1, üst sınır 6 ay; 6763 sayılı Kanun ile 02.12.2016’dan itibaren
Uzlaştırma	Hayır	CMK m.253’teki listede yer almaz, şikâyete bağlı değildir
Seri muhakeme usulü	Hayır	CMK m.250’deki listede yer almaz
Basit yargılama usulü	Evet	CMK m.251/1, üst sınır 2 yıl veya daha az
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi	Koşulları varsa evet	CMK m.171/2, üst sınır 3 yıl veya daha az
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması	Koşulları varsa evet	CMK m.231

Önödeme, kamu davası açılmadan önce yapılması zorunlu bir işlemdir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/11413 E., 2022/5269 K. sayılı, Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/12728 E., 2023/379 K. sayılı ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2021/1402 E., 2023/3241 K. sayılı kararlarında, önödeme ihtarı yapılmadan kurulan mahkûmiyet ve beraat hükümleri bozulmuştur. Önödeme işlemi soruşturmada yapılmamışsa TCK m.75/3 uyarınca kovuşturma evresinde mahkemece yapılır. Şüpheli, 10 gün içinde talep ederse önödeme miktarını birer ay arayla 3 eşit taksitte ödeyebilir.

Basit yargılama usulünün uygulanabilmesi için mahkemenin bu usule karar vermesi gerekir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/294 E., 2025/3737 K. sayılı kararında, basit yargılama usulüne karar verilmeden duruşma açılarak genel hükümlere göre yapılan yargılamada CMK m.251/3’teki dörtte bir indirimin uygulanmasını hukuka aykırı bulmuştur.

2- Görevli Mahkeme

Ses veya görüntülerin kayda alınması suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Fail suç tarihinde 18 yaşını doldurmamışsa çocuk mahkemesi görevlidir. Hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile soruşturması izne bağlı kamu görevlileri yönünden özel soruşturma kuralları saklıdır.

3- Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması Suçunda Dava Zamanaşımı

Ses veya görüntülerin kayda alınması suçunda dava zamanaşımı TCK m.66/1-e uyarınca 8 yıldır; zamanaşımını kesen işlemler varsa TCK m.67/4 uyarınca en fazla 12 yıla uzar.

Hâl	Üst sınır	Olağan zamanaşımı	Kesintiyle en fazla
TCK m.286/1	6 ay	8 yıl	12 yıl

Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/294 E., 2025/3737 K. sayılı ve 14.04.2025 tarihli kararında, son kesme işlemi olan 24.11.2015 tarihli mahkûmiyet hükmünden itibaren 8 yıllık sürenin dolduğunu belirterek davanın düşmesine karar vermiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2024/3230 E., 2025/1024 K. sayılı ve 03.02.2025 tarihli kararında da 10.05.2016 tarihli mahkûmiyet hükmünden itibaren dolan 8 yıllık süre nedeniyle dava düşmüştür.

4- HAGB, Erteleme ve Diğer Sonuçlar

TCK m.286’nın üst sınırı 6 ay olduğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi ve hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi koşulları varsa her zaman mümkündür. Hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde TCK m.53’teki belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma sonuçları doğar. Sanığın önceki mahkûmiyetleri varsa suçta tekerrür hükümleri uygulanabilir; Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/12728 E., 2023/379 K. sayılı kararına konu dosyada sanığa üst sınırdan 6 ay hapis cezası verilmiş ve mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmıştır.

I- Uygulamada Sık Karşılaşılan Ses veya Görüntü Kaydı Örnekleri

Yargıtay kararlarına konu olaylar dikkate alındığında bu suçun en sık görüldüğü durumlar şunlardır:

1. Duruşma salonunda cep telefonuyla kayıt: İzleyici bölümündeki yakınların veya tarafların mahkeme heyetini, tanıkları veya sanığı video ya da fotoğrafla kaydetmesi.
2. Kendi duruşmasını delil için kaydetme: Tarafın, hâkimin tutumunu ispatlamak amacıyla duruşmanın ses kaydını alıp reddi hâkim veya şikâyet dilekçesine eklemesi.
3. Savcılık veya karakol ifadesinin kaydı: Şüpheli ya da şikâyetçinin ifadesi alınırken gizli kamera veya telefonla kayıt yapması.
4. Tutuklu yakının fotoğrafını çekme: Duruşma salonuna getirilen tutuklu yakının fotoğrafını aileye göstermek için çekmek.
5. Hukuk mahkemesinde kayıt: Boşanma, alacak veya iş davasının duruşmasında ya da keşfinde kayıt alınması.
6. Canlı yayın ve paylaşım: Duruşmanın sosyal medyada canlı yayınlanması veya kayıtların kamuoyunun ilgisini çeken davalarda paylaşılması.

Ses veya Görüntü Kaydı Suçlamasıyla Karşılaşan Kişinin Savunma Noktaları

Ses veya görüntülerin kayda alınması suçlamasıyla karşılaşan kişi yönünden savunmada şu hususlar öncelikle incelenmelidir:

1. İşlem: Kayıt anında gerçekten bir soruşturma veya kovuşturma işlemi var mıdır; duruşma başlamış mıdır?
2. Kast: Kayıt bilinçli midir, yoksa telefonun başka bir amaçla kullanıldığı sırada istemeden mi oluşmuştur? Bilirkişi incelemesiyle süre, açı ve odak tespit edilmiş midir?
3. Yetki: Hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının izni var mıdır?
4. Önödeme: Dava açılmadan önce usulüne uygun önödeme ihtarı yapılmış mıdır?
5. Vasıf: Eylem TCK m.286 yerine TCK m.133, 134 veya 285 kapsamında mı değerlendirilmelidir; iddianamede gösterilmeyen vasıf için ek savunma hakkı verilmiş midir?
6. Usul ve yaptırım: Basit yargılama, KDAE, HAGB, erteleme, seçenek yaptırım ve zamanaşımı değerlendirilmiş midir; cep telefonunun müsaderesi orantılı mıdır?

Sonuç

Ses veya görüntülerin kayda alınması suçu, soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan ya da nakleden kişinin işlediği suçtur ve TCK m.286 uyarınca 1 günden 6 aya kadar hapis cezasını gerektirir. Suç yalnız ceza davalarında değil, HMK m.153/3 uyarınca hukuk davalarının duruşmalarında ve keşiflerinde de uygulanır. Yargıtay, kayıt anında işlemin fiilen başlamış olmasını, kaydın yetkisiz yapılmasını ve kastın bilirkişi incelemesiyle tespit edilmesini aramakta; savcılıktaki ifadenin gizlice kaydedilmesini özel hayatın gizliliğini ihlal değil TCK m.286 kapsamında değerlendirmektedir. Suç re’sen soruşturulur; önödeme zorunludur ve 100 TL ile soruşturma giderlerinin ödenmesiyle dava açılmaz. Uzlaştırma ve seri muhakeme uygulanmaz, basit yargılama uygulanabilir ve dava zamanaşımı 8 yıldır.

Sık Sorulan Sorular

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Duruşmada veya ifade sırasında kayıt aldığınız gerekçesiyle soruşturmayla karşılaştıysanız ya da önödeme bildirimi aldıysanız, süreç hakkında bilgi almak için duruşma ve soruşturma süreçlerinden doğan ceza dosyalarında avukat desteği sayfasını inceleyebilirsiniz.

Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95

Yasal Uyarı: Bu makale Av. Sinan Karabacak tarafından, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.