Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu (TCK-217/A)

Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu, Türk Ceza Kanunu‘na 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunla eklenen 217/A maddesinde düzenlenmiştir ve kamu barışına karşı suçlar bölümünün en yeni hükmüdür. Kamuoyunda çoğu zaman “dezenformasyon suçu” olarak anılan madde, gerçeğe aykırı bir bilginin belirli şartlarla yayılmasını bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır.

Maddenin uygulama alanı, metninde yer alan üç sınırlayıcı ölçütle belirlenir: bilginin belirli konulara ilişkin olması, gerçeğe aykırı olması ve failin sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle hareket etmesi. Buna ek olarak fiilin kamu barışını bozmaya elverişli olması da aranır. Bu yazıda suçun unsurlarını, cezasını, habercilik faaliyetiyle sınırını, Anayasa Mahkemesi’nin madde hakkındaki kararını ve yargılama sürecini ele alıyoruz.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu Nedir?

TCK 217/A’ya göre; sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (f.1). Failin suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde, birinci fıkraya göre verilen ceza yarı oranında artırılır (f.2).

Korunan hukuki değer kamu barışıdır. Gerçeğe aykırı bilgilerin toplumda hızla yayılması, özellikle güvenlik ve sağlık gibi alanlarda toplumsal huzuru bozabilir ve kamu otoritelerinin işleyişini zorlaştırabilir. Madde bu riski cezalandırırken, her yanlış bilginin cezalandırılmasını önlemek için birden fazla sınırlayıcı unsur içerir.

Suç bir tehlike suçudur: halkın gerçekten paniğe kapılması ya da kamu barışının fiilen bozulması aranmaz. Ancak fiilin, niteliği itibarıyla kamu barışını bozmaya elverişli olması gerekir.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunun Maddi Unsurları

Hareket: Yaymak

Suçun hareket unsuru bilgiyi “yaymak”tır. Yayma, bilginin belirsiz sayıda kişiye ulaşmasını sağlayacak biçimde ortaya konmasıdır. Bir sosyal medya paylaşımı, bir yayın, bir konuşma, bir mesaj zinciri ya da bir görsel içerik bu fiilin aracı olabilir.

Bilginin ilk kez fail tarafından üretilmiş olması şart değildir; başkası tarafından üretilmiş bir içeriğin yayılması da hareket unsurunu karşılayabilir. Ancak bu noktada manevi unsur belirleyici olur: bir içeriği paylaşan kişinin, bilginin gerçeğe aykırı olduğunu bilmesi ve maddede aranan saikle hareket etmesi gerekir. Bu iki şart bulunmadıkça salt paylaşma fiili suç oluşturmaz.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunun Konusu: Gerçeğe Aykırı Bilgi

Suçun konusu, gerçeğe aykırı bir bilgidir. Bu, maddenin en temel sınırlayıcı unsurudur ve iki önemli sonuç doğurur.

Birincisi, bilginin gerçeğe aykırılığının ortaya konabilir olması gerekir. Doğru ya da yanlış olduğu nesnel olarak sınanabilen olgusal beyanlar bu kapsamdadır. İkincisi ve daha önemlisi, kanaat, yorum ve değerlendirmeler bu kapsamda değildir. Bir olayın nasıl yorumlanacağı, bir uygulamanın doğru bulunup bulunmadığı ya da geleceğe ilişkin bir öngörü, doğruluğu sınanabilir bir “bilgi” değildir. Bu ayrım, maddenin düşünce açıklama özgürlüğü karşısındaki sınırını çizen en önemli ölçütlerden biridir.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Konu Sınırlaması: İç ve Dış Güvenlik, Kamu Düzeni, Genel Sağlık

Madde, gerçeğe aykırı her bilgiyi değil, yalnızca belirli konulara ilişkin bilgileri kapsar: ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlık. Bu sayım sınırlayıcıdır; bu üç alanla ilgisi kurulamayan gerçeğe aykırı bilgiler madde kapsamı dışında kalır.

Örneğin bir kişi hakkındaki asılsız bir iddia, konusu itibarıyla bu üç alandan birine girmiyorsa TCK 217/A kapsamında değerlendirilmez; koşulları varsa şerefe karşı suçlar bakımından ayrı bir değerlendirme yapılır. Aynı şekilde ekonomik veya ticari nitelikli asılsız bilgiler de, kamu düzeniyle bağlantısı kurulamadığı sürece bu maddenin dışındadır.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Aleniyet

Madde, yaymanın “alenen” gerçekleşmesini arar. Aleniyet, fiilin belirsiz sayıda ve önceden belirlenmemiş kişilerin öğrenebileceği biçimde işlenmesidir. Herkese açık sosyal medya hesapları, yayınlar ve kamuya açık ortamlardaki açıklamalar kural olarak bu unsuru karşılar.

Buna karşılık, yalnızca belirli kişiler arasındaki özel yazışmalar aleniyet unsurunu karşılamaz. Sınırlı sayıda kişinin bulunduğu kapalı gruplarda yapılan paylaşımlarda aleniyetin bulunup bulunmadığı, ortamın gerçekten belirsiz sayıda kişiye açık olup olmadığına göre değerlendirilir. Bu değerlendirme, savunma bakımından önemli bir tartışma noktasıdır.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunun Tamamlanma Anı ve İçeriğin Sonradan Silinmesi

Suç, gerçeğe aykırı bilginin aleni biçimde yayıldığı anda tamamlanır. Bilginin ne kadar süre erişilebilir kaldığı, kaç kişiye ulaştığı ya da sonradan kaldırılıp kaldırılmadığı, suçun oluşup oluşmadığı bakımından belirleyici değildir. Bu nedenle içeriğin sonradan silinmesi, tamamlanmış bir suçu ortadan kaldırmaz.

Bununla birlikte içeriğin kısa sürede kaldırılmış olması, iki yönden anlam taşıyabilir. Birincisi, elverişlilik değerlendirmesinde fiilin etki alanına ilişkin bir veri oluşturabilir. İkincisi, failin kastı ve saiki bakımından değerlendirilebilecek bir davranış olarak ele alınabilir; özellikle bilginin yanlış olduğunun öğrenilmesi üzerine derhal kaldırılması ya da düzeltme yapılması, failin baştan itibaren gerçeğe aykırılığı bildiği iddiasını zayıflatan bir unsur olarak ileri sürülebilir.

Nitekim Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2023/4112 Esas, 2024/1966 Karar sayılı ve 29.02.2024 tarihli kararında, sanığın paylaşımın yanlışlığını öğrenir öğrenmez içeriği tamamen kaldırması, düzeltme mesajları yayımlaması ve kamuoyundan özür dilemesi bir bütün olarak değerlendirilmiş; bu davranışların, failin baştan itibaren özel saikle hareket etmediğini gösteren somut veriler olarak kabul edilebileceği vurgulanmıştır. Bu hususlar, mahkemenin takdirinde cezayı etkileyen nedenler çerçevesinde de değerlendirilebilir.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Fail ve Mağdur

Suçun faili herkes olabilir; kanun failde özel bir sıfat aramaz. Gazeteciler, içerik üreticileri ve sıradan sosyal medya kullanıcıları bakımından uygulanacak ölçütler aynıdır; ancak habercilik faaliyeti bakımından TCK 218’deki istisna ayrıca devreye girer. Mağdur ise toplumun kendisidir; belirli bir kişinin zarar görmüş olması aranmaz, çünkü korunan değer bireysel bir menfaat değil kamu barışıdır.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Kamu Barışını Bozmaya Elverişlilik Şartı

Madde, yaymanın “kamu barışını bozmaya elverişli şekilde” gerçekleşmesini arar. Elverişlilik, somut bir neticenin doğmasını değil, fiilin niteliği itibarıyla böyle bir sonuca yol açabilecek özellikte olmasını ifade eder.

Değerlendirmede; bilginin içeriği ve iddia ettiği olayın ağırlığı, ulaştığı kitlenin büyüklüğü, kullanılan mecranın yaygınlığı, paylaşımın yapıldığı zaman ve toplumsal koşullar birlikte gözetilir. Etkisi son derece sınırlı kalan, muhatap bulmayan ya da içeriği itibarıyla ciddiye alınamayacak nitelikteki paylaşımlar bu şartı karşılamaz.

Elverişlilik şartının, maddenin uygulama alanını daraltan bağımsız bir süzgeç olduğu unutulmamalıdır. Gerçeğe aykırı bir bilginin yayılmış olması ve failin saikinin bulunması tek başına yeterli değildir; ayrıca fiilin toplumsal huzuru sarsabilecek nitelikte olduğunun somut olayın koşullarıyla ortaya konması gerekir. Öğretide bu şartın, hükmün ölçülü biçimde uygulanmasını sağlayan temel güvencelerden biri olduğu belirtilmektedir.

Bu ölçüt, maddenin bir önceki hükümle bağını da kurar. TCK 217 (kanunlara uymamaya tahrik) da fiilin “kamu barışını bozmaya elverişli” olmasını arar. Kanun koyucu, 2022’de eklediği yeni maddede kendisinden hemen önceki hükmün ölçütünü tekrarlamıştır; bu paralellik, iki maddede elverişlilik değerlendirmesinin benzer ölçütlerle yapılmasını beraberinde getirir.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Manevi Unsur: “Sırf” Endişe, Korku veya Panik Yaratma Saiki

Maddenin en belirleyici unsuru manevi unsurdur ve iki ayrı boyutu vardır.

Birinci boyut: bilginin gerçeğe aykırılığının bilinmesi. Suç yalnızca kasten işlenebilir. Failin, yaydığı bilginin gerçeğe aykırı olduğunu bilerek hareket etmesi gerekir. Bunun doğrudan sonucu şudur: doğru olduğu düşünülerek paylaşılan ancak sonradan yanlış olduğu anlaşılan bir bilgi bu maddeye girmez. Böyle bir durumda kastı kaldıran hata halleri gündeme gelir. Kast kavramının genel çerçevesi için kast ve taksir yazımızı inceleyebilirsiniz.

İkinci boyut: özel saik. Madde, failin “sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle” hareket etmesini arar. Buradaki “sırf” ifadesi, hükmü belirgin biçimde daraltır: failin bu saikle hareket etmiş olması yetmez, bu saikin fiilin belirleyici nedeni olması gerekir. Bilgiyi başka bir amaçla — örneğin kamuoyunu bilgilendirmek, uyarmak, tartışma açmak ya da bir tartışmaya katkı sunmak amacıyla — yayan kişi bakımından bu unsur gerçekleşmez.

Saikin varlığı, failin beyanıyla değil; paylaşımın içeriği, üslubu, yapıldığı zaman, seçilen mecra ve failin davranışının bütünü gibi dış dünyaya yansıyan verilerden hareketle belirlenir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2023/4112 Esas, 2024/1966 Karar sayılı kararı bu değerlendirmenin somut bir örneğidir: gazeteci olan sanığın, Bitlis’in Tatvan ilçesinde bir çocuğa yönelik cinsel istismar iddiasını kamu görevlilerini işaret ederek paylaştığı, ancak yetkililerle görüştükten sonra bilginin eksik ya da yanlış olabileceğini belirterek düzeltme mesajları attığı, paylaşımını tamamen kaldırdığı ve kamuoyundan özür dilediği olayda Daire, sanığın “sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle hareket etmediği, bir gazeteci olarak haber verme hakkını kullandığı ve suç işleme kastı ile hareket etmediği” gerekçesiyle mahkûmiyet kararını bozmuştur.

Uygulamada bu unsur, savunmanın en güçlü dayanaklarından biridir: fiil sabit olsa dahi, failin bu saikle hareket etmediğinin ortaya konması suçun oluşmadığı sonucuna götürür.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunun Cezası

Suçun temel şeklinin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Maddede seçimlik adli para cezası öngörülmemiştir. Temel cezanın belirlenmesinde TCK 61 uyarınca bilginin niteliği, ulaştığı kitle, kullanılan mecranın yaygınlığı ve doğan tehlikenin ağırlığı gözetilir.

Hâl	Ceza	Niteliği
Temel şekil (f.1)	1-3 yıl hapis	—
Kimliği gizleme veya örgüt faaliyeti (f.2)	Yarı oranında artırım	Sabit artırım
Basın-yayın yoluyla işlenmesi (md. 218)	Yarı oranına kadar artırım	Takdiri artırım

Nitelikli Hâl: Kimliği Gizleme veya Örgüt Faaliyeti (TCK 217/A-2)

İkinci fıkra iki ayrı nitelikli hâl öngörür ve her ikisinde de ceza yarı oranında artırılır. Buradaki artırım sabittir; hâkimin takdirine bırakılmamıştır. Bu, maddeyi TCK 213/2 ile TCK 218’deki “yarı oranına kadar” ifadelerinden ayırır: o hükümlerde artırım yapılıp yapılmaması ve oranı hâkimin takdirindeyken, burada şart gerçekleştiğinde artırım zorunludur.

Gerçek kimliğini gizleyerek işleme. Failin kim olduğunun anlaşılmasını engelleyecek biçimde hareket etmesi bu hâli oluşturur. Sahte hesap kullanımı ya da kimliğin gizlenmesine yönelik başka yöntemler bu kapsamda değerlendirilebilir. Buradaki ölçüt, kimliğin gizlenmesinin fiilin yayılma etkisini artırması ve sorumluluğun tespitini zorlaştırmasıdır.

Bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işleme. Fiilin, bir örgütün faaliyeti kapsamında ve o faaliyetin parçası olarak işlenmesi halinde de ceza artırılır. Örgüt kavramı ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlara ilişkin genel rejim için suç işlemek amacıyla örgüt kurma (TCK 220) yazımızı inceleyebilirsiniz. Bu hâlde, TCK 220/4 uyarınca örgüt suçundan ayrıca sorumluluk da gündeme gelebilir.

Habercilik Sınırı ve TCK 218’deki Eleştiri İstisnası

TCK 218, “yukarıdaki maddelerde” tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde cezanın yarı oranına kadar artırılmasını öngörür. TCK 217/A da bu kapsamdadır; dolayısıyla fiilin basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde takdiri bir artırım söz konusu olabilir.

Ancak aynı maddenin ikinci cümlesi bu hüküm bakımından çok daha belirleyicidir: haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz. TCK 218’in kapsadığı maddeler arasında 217/A da bulunduğundan, bu istisna doğrudan bu madde bakımından da geçerlidir. Habercilik faaliyeti ile bu madde arasındaki sınır, esas olarak bu hükümle çizilir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2023/4112 Esas, 2024/1966 Karar sayılı kararı, bu istisnanın somut olaya nasıl uygulandığını gösteren güncel bir örnektir; Daire, gazeteci sanığın haber verme hakkı kapsamında hareket ettiğini ve iyiniyetli düzeltme davranışının bunu desteklediğini kabul ederek mahkûmiyeti bozmuştur.

Bunun pratik anlamı şudur: bir iddianın haber olarak aktarılması, kaynağının belirtilmesi, doğruluğunun tartışmaya açılması ya da yetkililere yöneltilen bir sorunun kamuoyuyla paylaşılması, haber verme sınırları içinde kaldığı sürece bu madde kapsamında değerlendirilmez. Habercilik faaliyetinin doğası gereği, bir iddianın aktarılması ile o iddianın gerçek olarak sunulması birbirinden farklıdır.

Bu değerlendirme yapılırken; haberin bütünü, başlık ile içerik arasındaki uyum, kaynağın gösterilip gösterilmediği, ilgililerin görüşüne yer verilip verilmediği ve sonradan düzeltme yapılıp yapılmadığı gibi ölçütler gözetilebilir. Madde ayrıca gerçeğe aykırılığın bilinmesini ve özel saikin varlığını da aradığından, habercilik faaliyeti bakımından bu iki unsur ayrıca tartışılır.

Uygulamanın gazetecilik faaliyeti üzerindeki fiili ağırlığına ilişkin veriler de bu tartışmayı somutlaştırmaktadır. Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın 2024-2025 Basın Özgürlüğü Raporu ile Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği’nin (MLSA) raporlarına göre, maddenin yürürlüğe girdiği Ekim 2022 ile Nisan 2025 arasındaki dönemde 67 gazeteci hakkında toplam 85 soruşturma yürütülmüş ve bu soruşturmaların 27’si dava açılmasıyla sonuçlanmıştır. Bu veriler, TCK 218’deki habercilik istisnasının ve yukarıda açıklanan özel saik unsurunun, gazetecilik faaliyeti yürütenler bakımından neden özel bir önem taşıdığını göstermektedir.

Anayasa Mahkemesi’nin 2023 Tarihli Kararı

Madde, Türk Ceza Kanunu’na eklenmesinin ardından anayasaya uygunluk denetimine konu olmuştur. Anayasa Mahkemesi, Esas 2022/129, Karar 2023/189 sayılı ve 08.11.2023 tarihli kararıyla TCK 217/A’nın iptali istemini esastan inceleyerek oyçokluğuyla reddetmiştir; karar 23.02.2024 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu karar sonucunda madde yürürlükte kalmıştır.

Mahkeme, düzenlemenin kanunilik ve belirlilik ilkelerine uygun olduğunu, meşru bir amaca yönelik, ölçülü ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir sınırlama getirdiğini kabul etmiştir. Kararda azınlıkta kalan üyelerin karşı oy gerekçelerinde ise, “gerçeğe aykırı bilgi” ve “endişe, korku veya panik yaratma saiki” gibi kavramların suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin gerektirdiği kesinlik ve öngörülebilirlikten uzak olduğu, TCK 215’te aranan “açık ve yakın tehlike” ölçütüne benzer somut bir sınırlamanın 217/A metninde yer almadığı ileri sürülmüştür. Bu karşı oylar, maddenin ifade özgürlüğü bakımından yarattığı tartışmanın Anayasa Mahkemesi bünyesinde de sürdüğünü göstermesi bakımından önemlidir.

Bu bilginin pratik değeri yüksektir. Maddeyle ilgili bir isnatla karşılaşan okuyucular arasında, hükmün geçerliliğini ya da iptal edilip edilmediğini merak edenler bulunmaktadır. Bugün itibarıyla durum açıktır: madde yürürlüktedir ve anayasaya uygunluğu yargısal denetimden geçmiştir. Bu yönüyle TCK 217/A’nın durumu, aynı bölümde yer alan ve altıncı fıkrası Anayasa Mahkemesi’nce iki kez iptal edilen TCK 220’den farklıdır.

Bir hükmün anayasaya uygun bulunmuş olması, o hükmün her somut olayda uygulanacağı anlamına gelmez. Denetim, kuralın soyut olarak anayasaya aykırı olup olmadığına ilişkindir; somut bir dosyada suçun unsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediği ise ayrı bir değerlendirmenin konusudur.

TCK 213 ile Yapısal Benzerliği ve Farkı

TCK 217/A ile TCK 213 (halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit) arasında dikkat çekici bir yapısal benzerlik vardır: her ikisi de failin halk arasında endişe, korku veya panik yaratma amacıyla hareket etmesini arar ve her ikisinde de fiilin alenen işlenmesi gerekir. Bu ortak yapı, iki maddeyi bölümdeki diğer hükümlerden ayırır.

Farklar ise şunlardır. Birincisi, fiilin niteliği: TCK 213’te ileriye dönük bir kötülük bildirilir (tehdit), TCK 217/A’da ise gerçeğe aykırı bir bilgi yayılır. İkincisi, elverişlilik: TCK 217/A fiilin kamu barışını bozmaya elverişli olmasını açıkça arar, TCK 213’ün metninde böyle bir şart yoktur. Üçüncüsü, saikin yoğunluğu: TCK 217/A “sırf” ifadesiyle saiki daha dar biçimde tanımlar. Dördüncüsü, artırımın niteliği: TCK 213/2’deki silah artırımı takdiri iken, TCK 217/A-2’deki artırım sabittir.

Ölçüt	TCK 213	TCK 217/A
Fiil	Alenen tehdit	Gerçeğe aykırı bilgi yayma
Saik	Korku ve panik yaratma amacı	Sırf korku ve panik yaratma saiki
Elverişlilik	Metinde yok	Aranır
Ceza	2-4 yıl hapis	1-3 yıl hapis

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunun Özel Görünüş Biçimleri

Teşebbüs. Suç, bilginin aleni biçimde yayılmasıyla tamamlanır; halkın bundan etkilenmesi aranmaz. Bu nedenle teşebbüse elverişliliği tartışmalıdır. Hazırlanan bir içeriğin failin iradesi dışında yayımlanamaması gibi hareketin bölünebildiği hallerde teşebbüsün mümkün olabileceği savunulmaktadır.

İştirak. Genel hükümlere tabidir. İçeriği birlikte hazırlayıp yayan kişiler müşterek fail olabilir. Bir içeriği paylaşan kişilerin sorumluluğu ise her biri bakımından ayrı değerlendirilir; gerçeğe aykırılığı bilmeyen ya da maddede aranan saikle hareket etmeyen kişiler bakımından suç oluşmaz. Ayrıntılar için şeriklik yazımıza bakabilirsiniz.

İçtima. Aynı suç işleme kararı kapsamında farklı zamanlarda tekrarlanan paylaşımlar, koşulları varsa zincirleme suç hükümlerine tabi olabilir. Aynı fiille hem gerçeğe aykırı bir bilginin yayılması hem de belirli bir kişinin hedef alınması halinde, şerefe karşı suçlarla ilişki içtima kuralları çerçevesinde belirlenir.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Cezayı Etkileyen Diğer Hususlar

Alt sınırın bir yıl olması nedeniyle, sonuç cezanın iki yıl veya altında kalması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile cezanın ertelenmesi gündeme gelebilir; bunun için kanunda aranan diğer şartların da bulunması gerekir. Ancak ikinci fıkradaki sabit artırımın uygulanması halinde sonuç ceza bu sınırların üzerine çıkabilir.

Failin geçmişte benzer bir suçtan mahkûm olması halinde tekerrür hükümleri uygulanabilir; mahkûmiyet halinde ayrıca güvenlik tedbirleri gündeme gelir. Bu suç uzlaştırma kapsamında değildir ve önödemeye de tabi değildir.

Bu madde kapsamındaki dosyalarda, ceza sorumluluğundan ayrı olarak internet mevzuatı çerçevesinde erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması kararları da verilebilir. Bu tür kararlar idari veya adli nitelikte olup ceza yargılamasının sonucunu doğrudan belirlemez; içeriğin kaldırılmış olması ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı gibi, ceza yargılamasının beraatle sonuçlanması da bu kararların kendiliğinden kalkması sonucunu doğurmaz. İki süreç birbirinden bağımsız yürür ve ayrı ayrı takip edilmesi gerekir.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Soruşturma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

Suç şikâyete tabi değildir; Cumhuriyet Başsavcılığı fiili öğrendiği anda resen soruşturma başlatır. Şikâyet kurumunun genel işleyişi için ilgili yazımıza bakabilirsiniz.

Cezanın üst sınırı üç yıl olduğundan görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Fail on sekiz yaşından küçükse yargılama çocuk mahkemesinde yapılır. Dava zamanaşımı süresi TCK 66 uyarınca sekiz yıldır; mahkûmiyet halinde ceza zamanaşımı süreleri TCK 68’e göre belirlenir. Süre, bilginin aleni biçimde yayıldığı andan itibaren işlemeye başlar.

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunda Sürecin İşleyişi ve Savunma

Bu tür soruşturmalar çoğunlukla bir ihbar veya kolluğun resen tespiti üzerine başlar. Dosyanın merkezinde bir paylaşım ya da yayın bulunur; içeriğin tespiti, hesabın kime ait olduğunun belirlenmesi ve dijital materyal incelemesi soruşturmanın ağırlık noktasını oluşturur. Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması gibi tedbirler de gündeme gelebilir.

Savunmada öne çıkan başlıklar genellikle şunlardır: paylaşımın doğruluğu sınanabilir bir bilgi mi yoksa kanaat, yorum veya değerlendirme mi olduğu; bilginin maddede sayılan üç konu alanından birine girip girmediği; bilginin gerçeğe aykırılığının ortaya konup konmadığı; failin gerçeğe aykırılığı bilerek hareket edip etmediği; “sırf” endişe, korku veya panik yaratma saikinin bulunup bulunmadığı; fiilin kamu barışını bozmaya elverişli olup olmadığı; ve TCK 218’deki haber verme ile eleştiri istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı.

Ayrıca hesabın gerçekten şüpheliye ait olup olmadığı, içeriğin bütünlüğü ve dijital delillerin usulüne uygun elde edilip edilmediği teknik yönden tartışılabilir. Bu başlıkların her biri dosyanın somut içeriğine göre değişir. İfadeye çağrıldığınızda ya da hakkınızda böyle bir soruşturma yürütüldüğünü öğrendiğinizde, ilk ifadeden önce bir avukatla görüşmeniz önem taşır; sosyal medya ve ifade kaynaklı ceza dosyalarında sunduğumuz destek hakkında bilgi alabilirsiniz. Yargılamanın genel işleyişi için ceza mahkemeleri ve ceza yargılamasında taraflar yazılarımız yol gösterici olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu Bakımından Sonuç

Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu (TCK 217/A), gerçeğe aykırı bir bilginin belirli şartlarla yayılmasını bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır. Maddenin uygulama alanı dört sınırlayıcı ölçütle çevrilidir.

Bilginin iç ve dış güvenlik, kamu düzeni ya da genel sağlıkla ilgili olması; gerçeğe aykırı olduğunun bilinmesi; failin sırf endişe, korku veya panik yaratma saikiyle hareket etmesi; ve fiilin kamu barışını bozmaya elverişli olması. Bu unsurlardan birinin dahi bulunmaması halinde suç oluşmaz. Anayasa Mahkemesi, Esas 2022/129, Karar 2023/189 sayılı kararıyla maddenin iptali istemini 2023 yılında reddetmiş, madde yürürlükte kalmıştır.

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.

Av. Sinan Karabacak – Cep Tel: +90 535 671 88 95