Kamu Görevlisini Görevi Nedeniyle Öldürme Suçu ve Cezası (TCK 82/1-g)

Kamu görevlisini görevi nedeniyle öldürme suçu, kasten öldürme suçunun mağdurun yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenmesidir ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 82’nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Bu suçun cezası ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıdır; hükümlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107’nci maddesi uyarınca koşullu salıverilmeden ancak 30 yılı iyi hâlli olarak infaz kurumunda geçirdikten sonra yararlanabilir; öldürme bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bu süre 36 yıldır.

Haksız tahrik varsa ceza 18 yıldan 24 yıla kadar hapse, takdiri indirim uygulanırsa müebbet hapse iner; olası kastla öldürmede de müebbet hapis cezası verilir. Suçun teşebbüs aşamasında kalması hâlinde 14 yıldan 21 yıla kadar hapis cezası verilir. Suç şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma uygulanmaz, davaya ağır ceza mahkemesi bakar ve dava zamanaşımı 30 yıldır.

TCK 82/1-g uygulamada en çok polis, jandarma ve asker gibi güvenlik görevlilerinin, hâkim ve savcıların, doktor ve sağlık çalışanlarının, öğretmenlerin, muhtarların, zabıta ve icra memurlarının öldürüldüğü ya da öldürülmeye teşebbüs edildiği dosyalarda gündeme gelir. Dosyalardaki asıl tartışma, maktulün kamu görevlisi olmasının yeterli olup olmadığı, öldürme ile görev arasında gerçek bir illiyet bağının bulunup bulunmadığı, kamu görevlisinin görevini hukuka uygun yapıp yapmadığı ve failin maktulün görevli olduğunu bilip bilmediğidir.

Bu yazıda madde metni, kamu görevlisi kavramı, Yargıtay’ın aradığı ölçütler, özel güvenlik görevlisi, özel hastane doktoru ve avukat gibi özel durumlar, terör örgütü eylemleri, görevi yaptırmamak için direnme suçuyla ilişki, ceza indirimleri ve yargılama usulü güncel Yargıtay kararları ışığında incelenmektedir. Kasten öldürme suçunun temel şekli ve tüm nitelikli hâlleri için kasten öldürme suçu (TCK 81) yazısına, bu suçun yer aldığı bölümün genel görünümü için hayata karşı suçlar yazısına bakabilirsiniz.

Kanun metninin resmi kaynağı: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, mevzuat.gov.tr

Yargıtay Kararları Işığında Kamu Görevlisini Görevi Nedeniyle Öldürme Suçunun Oluşması İçin Gerekli Şartlar

Kamu görevlisini görevi nedeniyle öldürme suçunun oluşması için içtihatlarla Yargıtay tarafından bazı kriterler ortaya konulmuştur. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı ve 04.07.2017 tarihli kararında, bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için suçun salt kamu görevlisine karşı işlenmesinin yeterli olmadığı, mağdurun görevinin gereklerine uygun davranması nedeniyle öldürülmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2021/7056 E., 2022/2751 K. sayılı ve 11.04.2022 tarihli kararında da 82/1-g’nin ön koşulunun kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle öldürülmesi olduğu, görevle bağlantısı olmayan bir tartışma sırasında ani kastla işlenen öldürmede TCK 81’in uygulanacağı kabul edilmiştir. Maddeler hâlinde saymak gerekirse TCK 82/1-g’deki nitelikli hâlin oluşması için:

1. Failin bir insanı kasten öldürmesi (TCK 81’deki temel suçun bütün unsurlarının gerçekleşmesi),
2. Maktulün TCK 6/1-c anlamında kamu görevlisi olması veya özel bir kanunla kamu görevlisi gibi korunan bir kişi olması,
3. Öldürmenin maktulün yerine getirdiği ya da geçmişte yerine getirmiş olduğu kamu görevi nedeniyle işlenmesi, yani görev ile öldürme arasında illiyet bağı bulunması,
4. Kamu görevlisinin görevinin gereklerine uygun davranmış olması; görev sınırlarını aşarak keyfi biçimde faile saldıran görevlinin öldürülmesinde bu bağın kurulamaması,
5. Failin, maktulün kamu görevlisi olduğunu ve öldürmenin onun görevinden kaynaklandığını bilerek hareket etmesi

gerekmektedir. Öldürmenin görev sırasında, görev yerinde veya mesai saatleri içinde gerçekleşmesi şart değildir; buna karşılık görev sırasında öldürülen bir kamu görevlisi bakımından da görevle ilgisi olmayan kişisel bir husumet varsa nitelikli hâl uygulanmaz. Belirleyici olan zaman ve yer değil, öldürmenin nedenidir.

A- TCK 82/1-g Madde Metninin İncelenmesi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 82’nci maddesi yürürlükteki hâliyle aşağıdaki gibidir:

Nitelikli haller

Madde 82- (1) Kasten öldürme suçunun;

a) Tasarlayarak,

b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,

c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,

d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı,

e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

f) (Değişik: 12/5/2022-7406/2 md.) Kadına karşı,

g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,

h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,

i) (Ek: 29/6/2005 – 5377/9 md.) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle,

j) Kan gütme saikiyle,

k) Töre saikiyle,

İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK 82/1-g, 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe girdiği ilk hâlinden bu yana değişmemiştir. Bentte “görevi sırasında” değil “yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle” ifadesi kullanılmıştır. Bu tercih, nitelikli hâlin zamana veya yere değil, öldürmenin nedenine bağlandığını gösterir. Bendin uygulanmasında lehe kanun sorunu ancak 01.06.2005 öncesinde işlenen fiillerde 765 sayılı eski Türk Ceza Kanunu ile karşılaştırma yapılması gerektiğinde ortaya çıkar; lehe kanunun belirlenmesine ilişkin genel esaslar için ceza kanununun zaman ve yer bakımından uygulanması yazısına bakılabilir.

1- Korunan Hukuki Değer ve Düzenlemenin Gerekçesi

TCK 82/1-g ile korunan hukuki değer, öncelikle insan hayatıdır. Bendin ayrıca koruduğu değer, kamu görevinin serbestçe ve güvenle yerine getirilmesi ile devlet otoritesinin işleyişidir. Kamu görevlisini görevi nedeniyle öldüren fail, yalnızca bir insanı değil, o görevi yapan herkese yönelik bir gözdağı vererek kamusal faaliyetin kendisini de hedef alır. Bu nedenle kanun koyucu, görevini yaptığı için öldürülen kişiyi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla korumuştur. Aynı düşünce, kasten yaralamada TCK 86/3-c’de, hakarette TCK 125/3-a’da ve görevi yaptırmamak için direnmede TCK 265’te de karşılığını bulur.

2- “Görev Sırasında” ile “Görevi Nedeniyle” Ayrımı

TCK 82/1-g’nin uygulanması için öldürmenin görevle illiyet bağı içinde olması gerekir; zaman bağlantısı tek başına yeterli değildir. Hakaret suçundaki benzer nitelikli hâl bakımından Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2013/521 E., 2014/54 K. sayılı ve 11.02.2014 tarihli kararında, görevinden dolayı işlenen suçun kabulü için yapılan kamu görevi ile eylem arasında nedensellik bağı bulunması gerektiği, bu bağın doğrudan görevle ilgili olabileceği gibi görevin yerine getiriliş yöntemi ya da sonuçlarıyla da ilgili olabileceği ve bir kamu görevine duyulan düşmanlık nedeniyle o görevi yapan kişiye yönelik eylemde de nedensellik bağının bulunduğu kabul edilmiştir. Aynı mantık kasten öldürmede de geçerlidir.

Durum	Uygulanacak hüküm
Polisin yakalama işlemi sırasında öldürülmesi	TCK 82/1-g (çoğu zaman 82/1-h ile birlikte)
Mesai dışında evinin önünde, verdiği bir karar nedeniyle hâkimin öldürülmesi	TCK 82/1-g
Tayin olduktan veya emekli olduktan sonra geçmişte yaptığı görev nedeniyle intikam amacıyla öldürme	TCK 82/1-g
Görev sırasında, görevle ilgisi olmayan kişisel veya ailevi bir husumet nedeniyle öldürme	TCK 81
Görevi dışındaki bir tartışmada, görevliden kaynaklanan hakaret üzerine ani kastla öldürme	TCK 81 (çoğu zaman 29 ile)
Görev sınırlarını aşarak keyfi şekilde faile saldıran görevlinin öldürülmesi	TCK 81 (çoğu zaman 29 ile)

B- Suçun Unsurları

1- Temel Suç: Kasten Öldürme (TCK 81)

TCK 82/1-g bağımsız bir suç değil, kasten öldürme suçunun nitelikli hâlidir. Bu nedenle önce TCK 81’deki temel suçun bütün unsurlarının gerçekleşmesi gerekir: canlı bir insanın varlığı, ölüme elverişli bir hareket, ölüm neticesi, hareket ile ölüm arasında nedensellik bağı ve öldürme kastı. Temel suçun unsurları ve kasten yaralamadan ayrımı kasten öldürme suçu (TCK 81) yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Öldürme kastının ispat edilemediği ve failin kamu görevlisini yalnızca yaralama kastıyla yaraladığı olaylarda, görevli ölmüş olsa bile kasten yaralamanın TCK 86/3-c’deki nitelikli hâli ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama hükümleri uygulanır; TCK 87/4 uyarınca bu durumda 14 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilir.

2- Mağdur: Kamu Görevlisi Kavramı

TCK m.6/1-c’ye göre kamu görevlisi, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir. Ceza hukukundaki kamu görevlisi kavramı idare hukukundaki memur kavramından geniştir; kişinin kadrolu memur olması, maaşını devletten alması veya sürekli çalışması aranmaz. Belirleyici olan, yaptığı işin kamusal bir faaliyet olmasıdır. Kamu görevlisi kavramının ayrıntıları için kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlar yazısına bakılabilir.

Mağdur	TCK 82/1-g bakımından durumu	Dayanak
Polis, jandarma, asker, bekçi, köy korucusu	Kamu görevlisi	TCK 6/1-c
Hâkim, Cumhuriyet savcısı, icra memuru, zabıta, vergi müfettişi	Kamu görevlisi	TCK 6/1-c
Kamu hastanesindeki doktor, hemşire ve sağlık personeli	Kamu görevlisi	TCK 6/1-c
Özel hastane ve kliniklerde çalışan sağlık personeli	Görevleriyle bağlantılı suçlarda kamu görevlisi sayılır	3359 sayılı Kanun ek madde 12
Özel güvenlik görevlisi	Görevleri dolayısıyla işlenen suçlarda kamu görevlisine karşı işlenmiş gibi cezalandırılır	5188 sayılı Kanun m.23
Avukat	Görev sırasında veya görevden dolayı işlenen suçlarda hâkimlere karşı işlenmiş gibi cezalandırılır	1136 sayılı Kanun m.57
Muhtar, belediye başkanı, milletvekili	Seçilme yoluyla kamusal faaliyete katılan kamu görevlisi	TCK 6/1-c
Kamu kurumunda geçici görevli bilirkişi, tercüman, seçim görevlisi	Geçici olarak kamusal faaliyete katılan kamu görevlisi	TCK 6/1-c
Kamusal faaliyete katılmayan özel sektör çalışanı veya esnaf	Kamu görevlisi değil; TCK 81 uygulanır	—

Öğretmenler de TCK 6/1-c kapsamında kamu görevlisidir; öğrencisine verdiği not, uyguladığı disiplin cezası veya veliyle yaşadığı okul kaynaklı bir anlaşmazlık nedeniyle öldürülen öğretmen bakımından 82/1-g uygulanır. Buna karşılık aynı öğretmenin komşusuyla yaşadığı bir arazi anlaşmazlığı nedeniyle öldürülmesi görevden kaynaklanmadığı için TCK 81 kapsamında kalır.

3- Görev ile Öldürme Arasındaki İlliyet Bağı

TCK 82/1-g’deki nitelikli hâlin özü, öldürmenin maktulün kamu görevinden kaynaklanmasıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı kararında, kamu görevlisi sıfatının tek başına yeterli olmadığı, mağdurun görevinin gereklerine uygun davranması nedeniyle öldürülmesi gerektiği vurgulanmıştır. İlliyet bağının en tipik görünümleri şunlardır: polisin yakalama, arama veya trafik denetimi yapması; hâkimin veya savcının bir karar vermesi; icra memurunun haciz yapması; doktorun bir tedavi uygulaması; öğretmenin not vermesi; muhtarın veya belediye görevlisinin bir işlem yapması ya da yapmayı reddetmesi.

Görevle bağlantı kurulamayan olaylarda bent uygulanmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2021/7056 E., 2022/2751 K. sayılı kararına konu olayda, seçmen bilgi kağıtlarının dağıtımı sırasında sanıklardan birine telefonda hakaret eden muhtarın, kısa süre sonra evinin önünde çıkan tartışmada öldürülmesi üzerine kurulan 82/1-g hükmü bozulmuştur. Daire, sanıkların muhtara yönelik eylemini yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle değil, muhtarın hakareti üzerine konuşmaya gittiklerinde ani gelişen kastla ve haksız tahrik altında gerçekleştirdiklerini, bu nedenle TCK 81/1 ve asgari oranda TCK 29 uygulanması gerektiğini kabul etmiştir. Bozma sonrası kurulan TCK 81, 29 ve 62 uyarınca 15 yıl hapis cezasına ilişkin hüküm de Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2023/220 E., 2023/2189 K. sayılı ve 25.04.2023 tarihli kararıyla onanmıştır.

4- Kamu Görevlisinin Görevini Hukuka Uygun Yapması

Kamu görevlisinin görev sınırları içinde kalması, illiyet bağının kurulmasında belirleyicidir. Görev sınırlarını aşarak faile veya yakınlarına keyfi şekilde saldıran bir görevliye yönelik tepki, görevin kendisinden değil, görevlinin hukuka aykırı davranışından kaynaklanır. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2010/3973 E., 2013/2568 K. sayılı ve 27.03.2013 tarihli kararına konu olayda, pazar yerinde tezgâhtaki çamaşırları kaldırmadığı için sanığa hakaret edip telsizle vuran ve diğer zabıta görevlileriyle birlikte sanığı ve babasını darp eden zabıta görevlisini bıçakla yaralayan sanık hakkında 82/1-g uygulanması hatalı bulunmuştur. Daire, sanığın mağduru yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle değil, görevlilerin görev sınırlarını aşarak keyfi biçimde gerçekleştirdikleri kasten yaralama ve hakaret eylemlerinin etkisi altında öldürmeye teşebbüs ettiğini belirterek TCK 81, 35 ve 29 uyarınca hüküm kurulması gerektiğine karar vermiştir.

Bu ayrım ispat bakımından önemlidir. Görevlinin işlemi hukuka uygun olduğu sürece, failin o işlemi haksız bulması veya işlemden zarar görmesi bağı koparmaz. Hukuka uygun bir haciz, gözaltı veya mahkûmiyet kararı nedeniyle görevliyi öldüren fail 82/1-g’den sorumludur. Kamu görevlilerinin zor kullanma yetkisinin sınırları için zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması (TCK 256) yazısına bakılabilir.

5- Özel Durumlar: Özel Güvenlik Görevlisi, Özel Hastane Doktoru ve Avukat

Özel güvenlik görevlisi: 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun’un 23’üncü maddesine göre özel güvenlik görevlilerine karşı görevleri dolayısıyla suç işleyenler kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2019/1794 E., 2019/3373 K. sayılı ve 25.06.2019 tarihli kararında, sitede silahsız özel güvenlik görevlisi olarak çalışan maktulün, kulübesine aşırı alkollü hâlde girip saldırgan davranışlar sergileyen sanığı dışarı çıkarmaya çalışıp polisi araması üzerine bıçakla öldürülmesi olayında, sanığın 5188 sayılı Kanun kapsamında görevini yerine getiren maktulü görevi esnasında ve görevi sebebiyle öldürdüğü kabul edilerek 82/1-g uyarınca kurulan hüküm, bozma isteyen tebliğnameye rağmen onanmıştır.

Özel hastanede çalışan doktor: 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 12’nci maddesine göre özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel, bu görevleriyle bağlantılı olarak kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından TCK’nın uygulanmasında kamu görevlisi sayılır. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2022/1513 E., 2022/8535 K. sayılı ve 02.11.2022 tarihli kararında, kendisine yazdığı ilaçlar yüzünden durumunun kötüleştiğini düşünerek tedavisini yapan doktoru öldüren sanık hakkında, maktulün sanığı tedavi ederek kamu görevi ifa ettiği ve bu nedenle öldürüldüğü gerekçesiyle 82/1-g’nin uygulanması gerektiği; aynı gün silah temin edilerek verilen öldürme kararında ise tasarlamanın koşullarının oluşmadığı belirtilmiştir. Aynı ek maddede sağlık çalışanlarına karşı işlenen kasten yaralama, tehdit, hakaret ve direnme suçları için öngörülen yarı oranındaki artırım kasten öldürmeyi kapsamaz; kasten öldürmede ağırlaştırma 82/1-g üzerinden sağlanır. Sağlık çalışanına yönelik diğer suçlar için kasten yaralama suçu, tehdit suçu ve hakaret suçu yazılarına bakılabilir.

Avukat: Avukat, TCK 6/1-c anlamında kamu görevlisi değildir; ancak 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 57’nci maddesine göre görev sırasında veya yaptığı görevden dolayı avukata karşı işlenen suçlar hakkında bu suçların hâkimlere karşı işlenmesine ilişkin hükümler uygulanır. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2013/2593 E., 2013/5514 K. sayılı ve 07.10.2013 tarihli kararında, katılan avukatı yerine getirdiği avukatlık görevi nedeniyle tasarlayarak öldürmeye teşebbüs eden iki sanık hakkında TCK 37/1, 82/1-a, 82/1-g, 35/2 ve 62/1 uyarınca verilen 15’er yıl hapis cezaları onanmıştır.

6- Fail

TCK 82/1-g’de fail herkes olabilir. Failin maktulle önceden bir ilişkisinin bulunması, işlemin doğrudan muhatabı olması veya maktulün görev alanında yaşaması gerekmez. Bir kamu görevine veya kuruma duyulan düşmanlık nedeniyle o görevi yapan herhangi bir kişinin öldürülmesinde de bent uygulanır; terör örgütlerinin rastgele seçtiği güvenlik görevlilerine yönelik saldırılar bunun tipik örneğidir. Failin kendisinin de kamu görevlisi olması bendin uygulanmasını engellemez. Kamu görevlisi olan failin görevi gereği kendisine verilen silahı suçta kullanması TCK 266 uyarınca ayrıca değerlendirilir.

7- Manevi Unsur: Kast, Olası Kast ve Saik

TCK 82/1-g doğrudan kastla veya olası kastla işlenebilir. Nitelikli hâlin uygulanması için failin, maktulün kamu görevlisi olduğunu ve öldürmenin onun görevinden kaynaklandığını bilmesi gerekir. Bent bir saik unsuru içerir: fail, mağduru görevi nedeniyle hedef almalıdır. Bu saik çoğu zaman olay öncesi tehditler, görevle ilgili bir işlemin ardından gelen saldırı, failin ifadeleri veya örgütün eylem talimatları gibi dış dünyaya yansıyan olgularla ispat edilir.

Olası kastla öldürmede TCK m.21/2 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine müebbet hapis cezası verilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2011/2693 E., 2011/7302 K. sayılı ve 29.11.2011 tarihli kararında, öldürmeyi amaçladığı başka bir kişiye ateş ederken onun yanında bulunan ve polis memuru olduğunu bildiği maktulün de isabet alıp ölebileceğini öngördüğü hâlde eylemine devam eden sanık hakkında TCK 82/1-g ve 21/2 uyarınca hüküm kurulması gerekirken doğrudan kastla öldürme kabul edilerek fazla ceza tayin edilmesi bozma nedeni yapılmıştır. Kast ve taksir ayrımı için kast ve taksir yazısına bakılabilir.

Öldürme kastı ile yaralama kastının ayrımında kullanılan ölçütler, kamu görevlisine yönelik silahlı saldırılarda da aynıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/23 E., 2025/333 K. sayılı ve 17.09.2025 tarihli kararına konu olayda, gece vakti silahla insanlara ateş eden ve “Dur, polis, teslim ol!” ihtarına rağmen kendisini takip eden polis memurunu yaklaşık on metre mesafeden göğsünden vuran, yaralanıp yere düştükten sonra da tabancasındaki mermiler bitene kadar görevlilere ateş etmeyi sürdüren sanık bakımından ilk derece mahkemesi, taraflar arasında husumet bulunmadığı ve sanığın yalnızca yakalanmamak için ateş ettiği gerekçesiyle kasten yaralama kabul etmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise kullanılan silahın niteliği, atış mesafesi, hedef alınan göğüs bölgesi, yaranın hayati tehlike oluşturması ve saldırının ancak mermiler bitince sona ermesi birlikte değerlendirildiğinde kastın öldürmeye yönelik olduğunu ve eylemin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle katılana yönelik kasten öldürme suçuna teşebbüsü oluşturduğunu kabul etmiştir.

8- Nitelikli Hâlde Hata (TCK 30/2)

TCK m.30/2’ye göre bir suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişi bu hatasından yararlanır. Sivil kıyafetli olup kendisini polis olarak tanıtmayan bir görevliyi, kendisine saldıran sıradan bir kişi sanarak öldüren fail bakımından 82/1-g uygulanmaz ve başka bir nitelikli hâl yoksa fail TCK 81’den sorumlu olur. Bu nedenle polis ve jandarma dosyalarında görevlinin üniformalı olup olmadığı, “polis” ihtarında bulunup bulunmadığı, ekip aracının işaretli olup olmadığı ve olayın aydınlatma koşulları ayrıca araştırılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/23 E., 2025/333 K. sayılı kararına konu olayda sanık, kimsenin kendisini “Polis!” diyerek uyarmadığını ve böyle bir uyarı duysaydı güvenlik güçlerine ateş etmeyeceğini savunmuş; ancak katılan ve diğer görevlinin yüksek sesle yapılan ihtara ilişkin tutarlı beyanları karşısında bu savunmaya itibar edilmemiştir. Hata kurumunun genel esasları için ceza hukukunda hata (TCK 30) yazısına bakılabilir.

9- Hukuka Uygunluk Nedenleri

Kamu görevlisini öldürme dosyalarında meşru savunma iddiası, çoğunlukla görevlinin hukuka aykırı bir saldırısı ileri sürüldüğünde gündeme gelir. Hukuka uygun olarak yakalama, arama veya zor kullanma yetkisini kullanan bir görevliye karşı meşru savunma yapılamaz, çünkü ortada haksız bir saldırı yoktur. Buna karşılık görevlinin yetkisini açıkça aşarak hayati tehlike yaratan bir saldırıya geçtiği istisnai durumlarda meşru savunma (TCK 25) koşulları incelenir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2009/5828 E., 2012/3919 K. sayılı ve 15.05.2012 tarihli kararında, yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle bir kişiyi öldürme isnadıyla yargılanan sanığın mazur görülebilecek bir heyecan, korku ve telaşla meşru savunma sınırını aştığı kabul edilerek TCK 27/2 uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına dair hüküm onanmıştır. Diğer hukuka uygunluk ve kusurluluk nedenleri için ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler yazısına bakılabilir.

C- Diğer Nitelikli Hâllerle Birleşme

TCK 82’deki bentlerden birden fazlası aynı olayda gerçekleşebilir. Bu durumda faile tek bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir, çünkü bütün bentlerin yaptırımı aynıdır. Ancak birden fazla nitelikli hâlin varlığı, TCK m.61 uyarınca cezanın bireyselleştirilmesinde ve özellikle takdiri indirim kararında dikkate alınabilir. Hükümde gerçekleşen bütün bentlerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Nitelikli hâllerin genel işleyişi için suçun nitelikli halleri yazısına bakılabilir.

1- Yakalanmamak İçin Polisi Öldürme: 82/1-g ve 82/1-h Birlikte

Uygulamada en sık görülen birleşme, suç işledikten sonra kaçan failin kendisini yakalamaya çalışan polis veya jandarmayı öldürmesidir. Bu durumda hem kamu görevi nedeniyle öldürme hem de bir suçu gizlemek veya yakalanmamak amacıyla öldürme (TCK 82/1-h) gerçekleşir. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2018/4784 E., 2019/422 K. sayılı ve 05.02.2019 tarihli kararında, kişiyi yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle ve yakalanmamak için öldüren sanık hakkında TCK 82/1-g ve 82/1-h uyarınca verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası onanmıştır.

2- Tasarlayarak Kamu Görevlisini Öldürme: 82/1-a ve 82/1-g Birlikte

Görevliye yönelik intikam amaçlı öldürmeler çoğu zaman önceden planlanır. Bu durumda tasarlayarak öldürme (TCK 82/1-a) ile 82/1-g birlikte uygulanır. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2011/7560 E., 2012/6626 K. sayılı ve 19.09.2012 tarihli kararında, maktulü yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle tasarlayarak öldüren sanık hakkında TCK 82/1-a ve 82/1-g uyarınca verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, haksız tahrik ve takdiri indirim uygulanması gerektiğine ilişkin itirazlar reddedilerek onanmıştır.

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 2021/3783 E., 2023/6614 K. sayılı ve 03.10.2023 tarihli kararında ise örgütsel bir eylemde kamu görevlisini öldüren sanık hakkında tasarlama nedeniyle 82/1-a’nın da uygulanması gerektiği belirtilmiş, ancak sonuç ceza değişmeyeceğinden bu eksiklik bozma nedeni yapılmamıştır.

3- Bombalı Saldırılar: 82/1-c ve 82/1-g Birlikte

Güvenlik görevlilerine yönelik bombalı saldırılarda yangın, bombalama veya kimyasal silahla öldürme (TCK 82/1-c) ile 82/1-g birlikte gerçekleşir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı kararına konu olayda, bomba yüklü bir aracın askeri araçların geçişi sırasında patlatılması sonucu altı askeri personel ile yoldan geçen bir vatandaş hayatını kaybetmiştir.

Yerel mahkeme, askerler bakımından TCK 82/1-c, 82/1-g ve 3713 sayılı Kanun’un 5/1’inci maddesi uyarınca altı kez, sivil vatandaş bakımından ise yalnızca TCK 82/1-c ve 3713/5-1 uyarınca bir kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası vermiş; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bomba yüklü araca öncülük eden sanığın müşterek fail olduğunu kabul ederek bu hükümleri yalnızca tekerrür yönünden düzelterek onamıştır. Karar, aynı eylemde öldürülen kamu görevlisi ile kamu görevlisi olmayan kişi bakımından 82/1-g’nin ayrı ayrı değerlendirildiğini açıkça göstermektedir. Genel tehlike yaratan araçlar bakımından genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (TCK 170) ve tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması (TCK 174) yazılarına bakılabilir.

4- Kadın veya Akraba Kamu Görevlisi: 82/1-d ve 82/1-f ile Birleşme

Kadın bir polis, hâkim, doktor veya öğretmenin görevi nedeniyle öldürülmesinde 27.05.2022 tarihinden sonra kadına karşı kasten öldürme (TCK 82/1-f) de uygulanır. Failin, kamu görevlisi olan eşini, kardeşini veya anne-babasını görevi nedeniyle öldürdüğü istisnai olaylarda üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı öldürme (TCK 82/1-d) de hükümde gösterilir. Görevi nedeniyle öldürülen kamu görevlisi uyurken veya ağır yaralı olarak savunmasız hâldeyse çocuğa veya kendini savunamayacak kişiye karşı öldürme (TCK 82/1-e) bendi de değerlendirilir; işkence veya eziyet içeren saldırılarda ise canavarca hisle veya eziyet çektirerek öldürme (TCK 82/1-b) gündeme gelir.

Saike dayanan bentlerle ilişkide ayrım dikkatle yapılmalıdır. İşlemek istediği suç bir kamu görevlisinin müdahalesiyle engellenen failin bu öfkeyle görevliyi öldürmesi hâlinde bir suçu işleyememekten duyulan infialle öldürme (TCK 82/1-i) de gündeme gelir; failin amacı yakalanmamak veya suçu tamamlamaksa 82/1-h uygulanır. Kamu görevlisinin görevle bağlantısı bulunmayan bir kan davası veya töre anlayışı nedeniyle öldürülmesinde ise öldürme görev nedeniyle işlenmediğinden 82/1-g uygulanmaz; koşulları varsa yalnızca kan gütme saikiyle öldürme (TCK 82/1-j) veya töre saikiyle öldürme (TCK 82/1-k) tartışılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı kararında da mağdurun yalnızca kamu görevlisi olmasının 82/1-g için yeterli olmadığı kabul edilmiştir.

5- Kamu Görevlisine Karşı Diğer Suçlarla Karşılaştırma

Ölçüt	Kasten öldürme TCK 82/1-g	Kasten yaralama TCK 86/3-c	Görevi yaptırmamak için direnme TCK 265	Hakaret TCK 125/3-a
Fiil	Öldürme	Yaralama	Görevi engellemek için cebir veya tehdit	Onur, şeref ve saygınlığa saldırı
Görevle bağ	Görev nedeniyle	Görev nedeniyle	Görevin yapılmasını engelleme amacı	Görevinden dolayı
Temel yaptırım	Ağırlaştırılmış müebbet hapis	Temel cezanın yarı oranında artırılması	6 aydan 3 yıla kadar hapis	En az 1 yıl hapis
Görevden sonra işlenebilir mi	Evet, geçmiş görev nedeniyle	Evet	Hayır, görevin yapılması engellenmelidir	Evet
Şikâyet	Aranmaz	Aranmaz	Aranmaz	Aranmaz

D- Kusurluluk ve Ceza İndirimleri

1- Haksız Tahrik (TCK 29)

Haksız tahrik (TCK 29) uygulanırsa ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası verilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/542 E., 2025/339 K. sayılı ve 17.09.2025 tarihli kararında haksız tahrikin uygulanabilmesi için şu koşullar sayılmıştır:

1. Tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunması,
2. Failin öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalması,
3. Failin işlediği suçun bu ruhsal durumun tepkisi olması,
4. Haksız tahrik teşkil eden eylemin mağdurdan kaynaklanması.

Kamu görevlisinin görevini hukuka uygun olarak yerine getirmesi haksız bir fiil değildir; hukuka uygun bir gözaltı, haciz, trafik cezası veya mahkeme kararı faile tahrik indirimi kazandırmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2015/94 E., 2015/1350 K. sayılı ve 10.03.2015 tarihli kararında, kişiyi yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle öldürme suçundan kurulan hükme yönelik tahrikin bulunduğuna ilişkin temyiz itirazı reddedilerek hüküm onanmıştır. Görevlinin hakaret, keyfi darp veya yetki aşımı gibi haksız bir davranışı varsa durum farklıdır; Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2010/3973 E., 2013/2568 K. sayılı ve 2021/7056 E., 2022/2751 K. sayılı kararlarında görüldüğü gibi bu hâllerde çoğu zaman görevle illiyet bağı kopar, eylem TCK 81 kapsamına girer ve haksız tahrik indirimi uygulanır.

2- Takdiri İndirim (TCK 62)

Takdiri indirim uygulanırsa ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine müebbet hapis cezası verilir; haksız tahrik sonucu belirlenen süreli hapis cezasından ise altıda birine kadar indirim yapılır. 7406 sayılı Kanun’un 1’inci maddesiyle TCK 62/2’ye eklenen cümleye göre failin duruşmada mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınamaz. Kamu görevlisini öldürme davalarında mahkemeler, failin olay sonrasındaki tutumunu, pişmanlığını ve eylemin örgütsel niteliğini takdiri indirim kararında özellikle gözetir; terör örgütü adına işlenen öldürmelerde takdiri indirim uygulanmaması sık görülür. Ayrıntılar için cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi yazısına bakılabilir.

3- Yaş Küçüklüğü (TCK 31)

Kamu görevlisini öldüren fail 18 yaşından küçükse TCK 31 uygulanır. 7593 sayılı Kanun’la 18.08.2026 tarihinden itibaren TCK 31’deki indirimli cezalar artırılmıştır: fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş, 18 yaşını doldurmamış kişiye ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 19 yıldan 27 yıla kadar; 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış ve kusur yeteneği bulunan kişiye 13 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilir. Bu değişiklikten önce işlenen fiillerde daha lehe olan eski oranlar uygulanır.

Aynı Kanun’la TCK 31’e eklenen 4’üncü fıkraya göre mahkeme; kasta dayalı kusurun ağırlığını, güdülen amaç ve saiki, suçun işleniş şeklini veya failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilmiş olmasını göz önünde tutarak, kasten öldürme suçunu işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuk hakkında üçüncü fıkradaki indirimi uygulamayabilir; 12-15 yaş grubundaki ve kusur yeteneği bulunan çocuk hakkında ise ikinci fıkra yerine üçüncü fıkrayı uygulayabilir. Kamu görevlisinin görevi nedeniyle hedef alınması “güdülen amaç ve saik” ölçütü bakımından özellikle tartışılacaktır. Çocuk failler hakkında 3713 sayılı Kanun’un 5’inci maddesindeki artırım uygulanmaz. Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığına ilişkin genel esaslar için kusur yeteneğini etkileyen haller (TCK 31-34) yazısına, yargılamanın yapıldığı mahkeme için çocuk mahkemesi ve çocuk ağır ceza mahkemesi yazısına bakılabilir.

4- Akıl Hastalığı (TCK 32)

Fiil sırasında işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan faile ceza verilmez, güvenlik tedbirine hükmedilir. Bu yetenek tamamen ortadan kalkmamış ancak azalmışsa, TCK 32/2 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 25 yıl hapis cezası verilir. Doktor ve sağlık çalışanlarını hedef alan saldırılarda failin psikiyatrik geçmişi sık ileri sürüldüğünden, mahkeme Adli Tıp Kurumundan rapor almadan karar veremez.

E- Cezası ve Yaptırım İçin Diğer Şartlar

1- Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis ve İnfazı

TCK 82/1-g’nin yaptırımı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıdır. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca devam eder ve sıkı güvenlik rejimine göre infaz edilir. 5275 sayılı Kanun’un 107’nci maddesine göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlü 30 yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlü 24 yılını infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse aynı maddenin 4’üncü fıkrası uyarınca bu süreler ağırlaştırılmış müebbette 36, müebbette 30 yıldır. Haksız tahrik, teşebbüs veya yaş küçüklüğü nedeniyle süreli hapis cezasına mahkûm olunması hâlinde, kasten öldürme suçları (TCK 81, 82 ve 83) bakımından 7242 sayılı Kanun’la getirilen özel rejim uygulanır ve cezanın üçte ikisinin infazı aranır.

Hükümle birlikte TCK m.53’teki belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma güvenlik tedbirine de hükmedilir.

2- Terör Örgütü Adına İşlenen Öldürmeler

Kamu görevlilerine yönelik öldürmelerin önemli bir kısmı terör örgütlerinin eylemi olarak gerçekleşir. Bu durumda 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5’inci maddesi uyarınca terör suçu niteliğindeki fiiller için verilecek hapis cezaları yarı oranında artırılır; ancak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası zaten en ağır yaptırım olduğundan, bu artırım uygulamada hükümde 3713/5-1’in gösterilmesi ve infaz rejiminin ağırlaşması şeklinde sonuç doğurur. Öldürme eylemi devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmaya yönelik örgütsel bir faaliyetin parçasıysa, TCK 302/2 uyarınca fail ayrıca o suçtan da cezalandırılır; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı kararında bomba yüklü araca öncülük eden sanık hakkında hem TCK 302 hem nitelikli kasten öldürme hem de tehlikeli madde suçlarından kurulan mahkûmiyetler bu esasa göre onanmıştır. 5275 sayılı Kanun’un 107/16’ncı maddesine göre Devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasal düzene karşı suçlardan birinin örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Örgüt suçlarının genel esasları için suç işlemek amacıyla örgüt kurma yazısına bakılabilir.

3- Ceza Hesaplama Örnekleri

Olay	Uygulanan hükümler	Sonuç ceza
Görevi nedeniyle polisi, hâkimi veya doktoru öldürme	TCK 82/1-g	Ağırlaştırılmış müebbet hapis
Yakalanmamak için polisi öldürme	TCK 82/1-g, 82/1-h	Ağırlaştırılmış müebbet hapis (tek ceza)
Görevi nedeniyle tasarlayarak öldürme	TCK 82/1-a, 82/1-g	Ağırlaştırılmış müebbet hapis (tek ceza)
Bombalı saldırıda askerin öldürülmesi	TCK 82/1-c, 82/1-g, 3713/5	Ağırlaştırılmış müebbet hapis (her maktul için ayrı)
Takdiri indirim uygulanırsa	TCK 82/1-g, 62	Müebbet hapis
Olası kastla öldürme	TCK 82/1-g, 21/2	Müebbet hapis
Teşebbüs (7550 sayılı Kanun sonrası)	TCK 82/1-g, 35/2	14 yıldan 21 yıla kadar hapis
Fail 15-18 yaş arasında (18.08.2026 sonrası)	TCK 82/1-g, 31/3	19 yıldan 27 yıla kadar hapis (31/4 saklı)
Fail 12-15 yaş arasında ve kusur yeteneği var	TCK 82/1-g, 31/2	13 yıldan 18 yıla kadar hapis
Azalmış akıl hastalığı	TCK 82/1-g, 32/2	25 yıl hapis
Görevle ilgisi olmayan tartışmada, görevlinin hakareti üzerine öldürme	TCK 81, 29	12 yıldan 18 yıla kadar hapis
Yaralama kastıyla vurulan görevlinin ölmesi	TCK 86/3-c, 87/4	14 yıldan 18 yıla kadar hapis

4- Şikâyet, Uzlaştırma ve Kişisel Cezasızlık

TCK 82/1-g’deki suç şikâyete bağlı değildir; soruşturma ve kovuşturma re’sen yapılır. Maktulün yakınlarının veya kurumun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Suç uzlaştırma kapsamında değildir; etkin pişmanlık, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırımlar ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bakımından uygulanamaz.

F- Teşebbüs, İştirak ve İçtima

1- Teşebbüs

Bir kamu görevlisini görevi nedeniyle öldürmeye elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle ölüm neticesini gerçekleştiremeyen fail, TCK 35 uyarınca teşebbüsten sorumlu olur. 7550 sayılı Kanun’un 8’inci maddesiyle TCK 35/2 değiştirilmiş; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda teşebbüs cezası 13 yıldan 20 yıla kadar hapisten 14 yıldan 21 yıla kadar hapse çıkarılmıştır. Bu değişiklikten önce işlenen fiillerde lehe olan eski aralık uygulanır. Teşebbüs aşamasına ilişkin genel esaslar için suça teşebbüs (TCK 35) yazısına bakılabilir.

Teşebbüs dosyalarındaki asıl tartışma öldürme kastı ile yaralama kastının ayrımıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/23 E., 2025/333 K. sayılı kararında bu ayrımda fail ile mağdur arasında husumet bulunup bulunmadığı, kullanılan aletin niteliği, darbe veya atış sayısı ve şiddeti, yaraların yeri, hedef seçme imkânı ve failin eylemine kendiliğinden mi yoksa engel bir nedenle mi son verdiği ölçütlerinin esas alınacağı belirtilmiştir. Aynı kararda, sanık ile polis memuru arasında önceden husumet bulunmamasının ve olayın ani gelişmesinin tek başına yaralama kastını göstermediği kabul edilmiştir. Fail kendi iradesiyle eylemine son verirse TCK 36’daki gönüllü vazgeçme hükümleri gündeme gelir ve fail yalnızca tamamlanmış yaralama suçundan sorumlu olur.

2- İştirak

TCK 82/1-g’deki ağırlaştırıcı neden, mağdurun kamu görevi ile öldürme arasındaki bağa dayanır ve fiilin haksızlık içeriğini artırır. Bu nedenle maktulü birlikte öldüren müşterek faillerin her biri, öldürmenin maktulün görevi nedeniyle gerçekleştirildiğini bilmek koşuluyla 82/1-g’den sorumludur. Kamu görevlisinin öldürülmesi için bir başkasını azmettiren kişi de TCK 38 ve 82/1-g uyarınca cezalandırılır; azmettirilen tetikçi, öldürmenin nedeninin maktulün görevi olduğunu bilmiyorsa TCK 30/2 uyarınca temel suçtan sorumlu tutulur. Yardım eden kişi ise TCK 39/1 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 15 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası alır. Terör örgütü eylemlerinde müşterek faillik ile yardım etme ayrımı fiil üzerinde ortak hâkimiyet ölçütüne göre yapılır; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı kararında bomba yüklü araca öncülük eden ve eylemcileri taşıyan sanığın fiil üzerinde diğerleriyle birlikte hâkimiyet kurduğu için müşterek fail olduğu kabul edilmiştir. Faillik ve şeriklik ayrımının genel esasları için şeriklik yazısına bakılabilir.

3- İçtima: Görevi Yaptırmamak İçin Direnme, Hakaret ve Silah Suçları

TCK 43/3 uyarınca kasten öldürme suçunda zincirleme suç hükümleri uygulanmaz. Bu nedenle aynı olayda birden fazla kamu görevlisini öldüren faile her maktul için ayrı ayrı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir.

Kamu görevlisinin öldürülmesi çoğu zaman görevin yapılmasını engelleme amacıyla cebir kullanılan bir olay içinde gerçekleşir. Bu durumda öldürme ile görevi yaptırmamak için direnme (TCK 265) suçundan ayrı ayrı ceza verilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2017/374 E., 2018/3065 K. sayılı ve 27.06.2018 tarihli kararında, maktulü yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle öldüren sanık hakkında TCK 82/1-g uyarınca verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile TCK 265/1 ve 265/4 uyarınca verilen hapis cezası birlikte onanmış; aynı olayda sanığa karşı kanunun hükmünü yerine getiren ve meşru savunma sınırları içinde kalan görevlinin TCK 24/1 ve 25/1 uyarınca beraati de onanmıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/23 E., 2025/333 K. sayılı kararına konu dosyada da Yargıtay 1. Ceza Dairesi, iki polis memuruna ateş eden sanığın her iki mağdura yönelik nitelikli öldürmeye teşebbüs ile görevi yaptırmamak için direnme suçlarından TCK 82/1-g, 35, 265/1-4 ve 43 uyarınca cezalandırılması gerektiğini belirtmiştir.

Olay sırasında görevliye söylenen sözler ayrıca hakaret suçunu, ruhsatsız silah kullanılması ise 6136 sayılı Kanun’a aykırılık suçunu oluşturur. Diğer görevlilerin yaralanması veya tehdit edilmesi de ayrı suçlardır. İçtima kurallarının genel esasları için suçların içtimaı yazısına bakılabilir.

G- Soruşturma ve Yargılama Usulü

1- Görevli Mahkeme, Tutuklama ve Zorunlu Müdafi

TCK 82/1-g’deki suça ağır ceza mahkemesi bakar; failin 18 yaşından küçük olması hâlinde görevli mahkeme çocuk ağır ceza mahkemesidir. Kasten öldürme suçları CMK m.100/3-a’daki katalog suçlar arasında yer aldığından kuvvetli suç şüphesinin varlığı hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir. Suçun alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezası olduğundan CMK m.150/3 uyarınca şüpheli veya sanığa zorunlu müdafi atanır.

2- Temyizde Görevli Daire

Kamu görevi nedeniyle öldürme dosyalarının temyiz incelemesi kural olarak Yargıtay 1. Ceza Dairesince yapılır. Ancak eylem Terörle Mücadele Kanunu kapsamında kalıyorsa, temyiz incelemesi terör suçlarına bakan daireye aittir. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2022/6800 E., 2023/257 K. sayılı ve 02.02.2023 tarihli kararında, TCK 82/1-a, 82/1-g ve 3713 sayılı Kanun’un 5/1’inci maddesi uyarınca kurulan hükmün temyiz incelemesinin Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 2022/1 sayılı kararı uyarınca Yargıtay 3. Ceza Dairesine ait olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir.

3- Delil: Görev Kayıtları, Kamera ve Saik İspatı

TCK 82/1-g dosyalarında sonucu belirleyen deliller şunlardır: maktulün olay tarihindeki görev çizelgesi ve görev yazısı; görevle ilgili işlem kayıtları (gözaltı tutanağı, haciz tutanağı, verilen karar, tedavi kayıtları, okul kayıtları); olay öncesindeki tehdit mesajları ve şikâyet dilekçeleri; kamera ve MOBESE görüntüleri; görevlilerin “polis” ihtarına ilişkin beyanları ve telsiz kayıtları; balistik inceleme ve otopsi raporları. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/23 E., 2025/333 K. sayılı kararına konu olayda katılanın olay saatinde görevli olduğu İl Emniyet Müdürlüğü yazısıyla, sanığın silahından atılan kovan sayısı uzmanlık raporuyla belirlenmiştir.

4- Kurumun ve Yakınların Davaya Katılması

Öldürülen kamu görevlisinin eşi, çocukları, anne-babası ve kardeşleri davaya katılan olarak yer alabilir. Bağlı olduğu kurumun davaya katılması ise suçtan doğrudan zarar görüp görmediğine göre değerlendirilir. Öldürülen kamu görevlisinin yakınları, şehit yakınlarına tanınan haklar ve tazminat bakımından ayrıca idare hukuku yoluna başvurabilir.

5- Dava ve Ceza Zamanaşımı

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı TCK m.66/1-a uyarınca 30 yıldır; ceza zamanaşımı ise TCK m.68/1-a uyarınca 40 yıldır. TCK m.66/2 uyarınca fiili işlediği sırada 12-15 yaş grubundaki çocuklar için dava zamanaşımı süresinin yarısı, 15-18 yaş grubundakiler için üçte ikisi uygulanır. Ayrıntılar için dava zamanaşımı ve ceza zamanaşımı yazılarına bakılabilir.

H- TCK 82/1-g’nin Uygulanmadığı ve TCK 81’e Dönülen Durumlar

Aşağıdaki durumlarda başka bir nitelikli hâl yoksa fail TCK 82/1-g’den değil, TCK 81’deki temel kasten öldürme suçundan müebbet hapis cezasıyla cezalandırılır:

1. Maktulün kamu görevlisi olmaması ve özel bir kanunla kamu görevlisi gibi korunmaması,
2. Maktulün kamu görevlisi olmakla birlikte, öldürmenin görevle ilgisi olmayan kişisel, ailevi veya ticari bir husumetten kaynaklanması,
3. Öldürmenin, görevlinin görevle bağlantısız bir hakareti veya kışkırtması üzerine ani kastla gerçekleşmesi,
4. Kamu görevlisinin görev sınırlarını aşarak faile veya yakınlarına keyfi şekilde saldırması ve öldürmenin bu saldırının etkisiyle işlenmesi,
5. Failin maktulün kamu görevlisi olduğunu bilmemesi ve bilmesinin beklenemeyeceği durumlar (TCK 30/2),
6. Saikin ispatlanamaması; öldürmenin görev nedeniyle işlendiğinin her türlü şüpheden uzak delillerle ortaya konulamaması,
7. Failin öldürme kastının ispatlanamaması ve eylemin yaralama kastıyla işlenmiş kabul edilmesi (bu durumda TCK 86/3-c ve 87/4 hükümleri uygulanır).

I- Kamu Görevlisini Öldürme Suçlamasında Savunmada ve Katılan Vekilliğinde Dikkat Edilecek Noktalar

Bu tür dosyalarda savunma ve katılan vekilliği bakımından şu noktalar dosyanın sonucunu doğrudan etkiler:

1. Maktulün olay anındaki statüsünün (kamu görevlisi, özel güvenlik görevlisi, özel hastane personeli, avukat) belgelerle dosyaya getirilmesi,
2. Öldürme ile görev arasındaki bağın somut bir işlem, karar veya müdahaleyle ortaya konulması; görevle ilgisi olmayan bir husumet ileri sürülüyorsa bunun tanık ve yazışmalarla araştırılması,
3. Görevlinin işleminin hukuka uygun olup olmadığının, görev sınırlarının aşılıp aşılmadığının kamera kayıtları, tutanaklar ve tanık beyanlarıyla incelenmesi,
4. Failin maktulün görevli olduğunu bilip bilmediğinin; üniforma, ihtar, ekip aracı ve aydınlatma koşulları bakımından keşif ve bilirkişi incelemesiyle araştırılması,
5. Yaralama kastı ile öldürme kastı ayrımında atış mesafesi, hedef alınan bölge, atış sayısı ve eylemin nasıl sona erdiğinin balistik ve adli tıp raporlarıyla netleştirilmesi,
6. Olayda 82/1-h, 82/1-a veya 82/1-c bentlerinin de uygulanıp uygulanmadığının ve TCK 265, 125 ve 6136 sayılı Kanun’a aykırılık suçlarının ayrıca değerlendirilip değerlendirilmediğinin kontrol edilmesi,
7. Eylem terör örgütü adına işlenmişse 3713 sayılı Kanun ve TCK 302/2 uygulamasının ve infaz rejimine etkisinin denetlenmesi,
8. İddianamede gösterilmeyen 82/1-g için CMK m.226 uyarınca ek savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığının denetlenmesi.

Sonuç

Kamu görevlisini görevi nedeniyle öldürme suçu, TCK 82/1-g uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren nitelikli bir kasten öldürme hâlidir ve koşullu salıverilme için 30 yılın, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse 36 yılın infazı gerekir. Bendin uygulanması için maktulün kamu görevlisi olması tek başına yeterli değildir; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2015/207 E., 2017/351 K. sayılı kararında belirtildiği gibi mağdurun görevinin gereklerine uygun davranması nedeniyle öldürülmesi gerekir. Öldürmenin görev sırasında gerçekleşmesi şart değildir; geçmiş görev nedeniyle intikam amacıyla işlenen öldürme de kapsamdadır. Buna karşılık görevle ilgisi olmayan bir tartışmada veya görevlinin keyfi saldırısına tepki olarak işlenen öldürmede TCK 81 uygulanır. Özel güvenlik görevlileri, özel hastane çalışanları ve avukatlar özel kanun hükümleriyle bu korumadan yararlanır. Haksız tahrik hâlinde ceza 18-24 yıl hapse, takdiri indirimde ve olası kastta müebbet hapse iner; teşebbüste ise 14-21 yıl hapis cezası verilir.

Sık Sorulan Sorular

İstanbul’un Bahçelievler ilçesinde, Bakırköy Adliyesi’ne yakın konumda yer alan Avukat Sinan Karabacak dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir. Kamu görevlisini görevi nedeniyle öldürme ya da öldürmeye teşebbüs isnadıyla yürütülen bir soruşturma veya kovuşturmada şüpheli, sanık ya da maktul yakını olarak yer alıyorsanız, süreç hakkında bilgi almak için ağır ceza mahkemesinde avukatlık hizmeti sayfasını inceleyebilirsiniz.

Av. Sinan Karabacak Cep Tel: +90 535 671 88 95

Yasal Uyarı: Bu makale Av. Sinan Karabacak tarafından, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dava kendine özgü koşullar içermektedir. Hukuki danışmanlık için lütfen iletişime geçiniz.